Wkład Persów w światową ludzką cywilizację jest trudny do przecenienia, a zarazem relatywnie mało znany w porównaniu z dokonaniami Greków, Rzymian, Chińczyków czy (H)indusów. To im zawdzięczamy m.in. klimatyzację, wieloetniczne imperia, hydraulikę z podziemnymi wodociągami czy pojęcie religia (daēnā, dēn). Persowie wynaleźli także „ogród” zwany po akadyjsku paradisu, po grecku paradeisos, po łacinie paradisus, co przejęły dziesiątki innych języków Europy i Azji. Z wyjątkiem Słowian, którzy dla koncepcji eschatologicznego „ogrodu” zastosowali inny irański wyraz „raj”. Zanim jednak słowem paradisus zaczęto określać „rajski ogród” Adama i Ewy, zwany po hebrajsku gan, jak również Niebo miejsce przebywania sprawiedliwych po śmierci, było to unikalne perskie założenie łączące ogród, sad, park, arboretum z rewirem łowieckim, zwierzyńcem czy wręcz rezerwatem przyrody. Każda z tych rzeczy z osobna była znana różnym cywilizacjom Śródziemnomorza i Bliskiego Wschodu. Nikt jednak nie wpadł na pomysł, by utworzyć jedno miejsce, które byłoby: 1) ogrodem-parkiem, miejscem odpoczynku nad wodą, wśród zieleni; 2) ogrodem, zamkniętą przestrzenią, gdzie człowiek może sobie zaprojektować otaczającą go przyrodę; 3) miejscem, gdzie można zapolować bez zbytniego narażania się na trudy i niebezpieczeństwa, czyli z jednej strony zasmakować dzikiej, nieokiełznanej natury, z drugiej jednak pozostawać w świecie stworzonym i kontrolowanym przez człowieka. Persowie zakładali takie miejsca w krajach, nad którymi panowali, z przeznaczeniem dla króla i arystokracji, a Żydzi i Grecy w taki sposób wyobrazili sobie miejsce powszechnej szczęśliwości, dostępne dla wszystkich sprawiedliwych Bożych ludzi, ale już nie na tym świecie.

REKLAMA

#starożytność #persja #grecja #judaizm #biblia #aleksander #raj #eden #ogród #paradisus

Jeżeli podoba Ci się podcast INTERPRETACJE możesz go wesprzeć w serwisie Patronite.pl: 👉 https://patronite.pl/podcastinterpretacje

Albo postawić symboliczną kawę w serwisie Buycoffee.to: 👉 https://buycoffee.to/podcastinterpretacje

Autor: prof. Gościwit Malinowski
Profesor w Instytucie Studiów Klasycznych, Śródziemnomorskich i Orientalnych Uniwersytetu Wrocławskiego; więcej na blogu:
http://hellenopolonica.blogspot.com  oraz na stronie:
https://wroc.academia.edu/GosciwitMalinowski