W każdej dużej partii przychodzi chwila, gdy zaczyna się dyskusja o przyszłości. Nie zawsze jest to otwarty konflikt. Czasem to raczej ścieranie się środowisk, ambicji i wizji polityki. W PiS coraz częściej mówi się o takim właśnie napięciu.
W publicystycznym języku pojawiły się dwa określenia.
„Harcerze” – to środowisko kojarzone z kręgiem Mateusza Morawieckiego. Nazwa nie jest przypadkowa. Część tych polityków w młodości działała w harcerstwie lub organizacjach o podobnym charakterze. Stąd skojarzenie z młodszym pokoleniem, zdyscyplinowanym zapleczem i grupą ludzi, którzy weszli do polityki w ostatnich latach.
„Maślarze” – to określenie starszego zaplecza partyjnego, ludzi od dawna związanych z aparatem PiS i z liderem partii Jarosławem Kaczyńskim. Nazwa ma ironiczny charakter. W politycznym żargonie sugeruje ludzi bardziej pragmatycznych, potrafiących „łagodzić” spory i poruszać się sprawnie w partyjnych strukturach, takich którzy potrafią „posmarować”, czyli negocjować i dogadywać się w kuluarach. Stąd właśnie metafora masła.
Do tej grupy często zalicza się polityków takich jak Joachim Brudziński czy Mariusz Błaszczak. To środowisko ma bardzo silne wpływy w strukturach terenowych partii.
Jest jeszcze trzeci element układanki. Wyraziste skrzydło ideowe, którego najbardziej rozpoznawalną postacią jest Przemysław Czarnek. Polityk mocny w przekazie ideowym, który potrafi mobilizować twardy elektorat prawicy.
Na razie jednak wszystkie te środowiska spaja autorytet jednego lidera. Pytanie o przyszłość pojawi się dopiero wtedy, gdy rozpocznie się naturalna zmiana pokoleniowa w partii.
Historia pokazuje, że takie momenty bywają dla ugrupowań bardzo trudne.
Dobrym przykładem jest obóz polityczny skupiony wokół JózefaPiłsudskiego. Po jego śmierci w 1935 roku środowisko sanacyjne szybko podzieliło się na rywalizujące frakcje. Jedną z nich tworzyli ludzie skupieni wokół prezydenta Ignacego Mościckiego, drugą środowisko wojskowe związane z marszałkiem Edwardem Rydzem-Śmigłym. Spór nie doprowadził do formalnego rozpadu obozu władzy, ale osłabił jego spójność i zdolność do podejmowania decyzji w kluczowym momencie historii państwa.
Podobny mechanizm można było zobaczyć w Wielkiej Brytanii po odejściu Margaret Thatcher. Po jej upadku w 1990 roku partia konserwatywna przez wiele lat szukała nowej tożsamości i lidera zdolnego utrzymać jedność ugrupowania. Wewnętrzne spory doprowadziły w końcu do utraty władzy w 1997 roku.
Dlatego pytanie o wewnętrzne napięcia w PiS nie jest jedynie kwestią personalną. To w gruncie rzeczy pytanie o przyszły kierunek partii.
Najwięcej może zyskać ten polityk, który potrafi połączyć dwie rzeczy: energię młodszego pokolenia i lojalność struktur partyjnych. Bez jednego z tych elementów trudno zbudować trwałe przywództwo.
Najwięcej do stracenia ma sama partia. Historia pokazuje, że ugrupowania rzadko przegrywają z przeciwnikiem zewnętrznym. Znacznie częściej przegrywają z własnymi sporami.
A największym beneficjentem takich napięć bywa zazwyczaj polityczna konkurencja. Tusk już zaciera ręce.Bo kiedy jedna strona zajmuje się walką wewnętrzną, druga może spokojnie budować swoją przewagę.
Dlatego pytanie o napięcia w PiS nie jest tylko plotką z partyjnych kuluarów. To w istocie pytanie o przyszłość całej formacji.Wewnętrzne spory mogą mieć dwa skutki. Czasem prowadzą do osłabienia i podziałów, jak w obozie sanacyjnym po śmierci Piłsudskiego. Rywalizacja nie rozbiła władzy od razu, ale wyraźnie osłabiła jej spójność i zdolność do działania.
Zdarza się jednak również odwrotnie. Wewnętrzna rywalizacja potrafi odświeżyć partię, wprowadzić nowe kadry i wymusić redefinicję programu. Tak było choćby w brytyjskiej partii konserwatywnej po epoce Margaret Thatcher, gdy po latach sporów pojawiło się nowe pokolenie liderów.
Dlatego dzisiejsze napięcia w PiS nie muszą oznaczać wyłącznie osłabienia. Mogą stać się również początkiem nowego etapu. Wszystko zależy od tego, czy rywalizacja pozostanie tylko walką ambicji, czy przerodzi się w poważną debatę o kierunku partii.
W polityce największe partie rzadko upadają z powodu przeciwników. Znacznie częściej decydują o tym konflikty wewnętrzne.
Czy Prawo i Sprawiedliwość wyjdzie z tej sytuacji silniejsze, czy też spór między „harcerzami”, „maślarzami” i skrzydłem ideowym zacznie powoli podkopywać jedność obozu – to pytanie, na które odpowiedź dopiero przyniosą najbliższe miesiące.
A nad tym naprawdę warto się dziś zastanowić. Jakie jest wasze zdanie?

REKLAMA