Policja przed Trybunałem Konstytucyjnym, a w tle spór o sędziów, ślubowania składane poza procedurą i kolejna próba przesunięcia granic państwa prawa. Polska wchodzi w niebezpieczną fazę kryzysu konstytucyjnego. Pytanie brzmi: kto jeszcze respektuje reguły?

REKLAMA

Najpierw były pogróżki. Teraz pojawiła się policja

Informacja o możliwej interwencji Policji w Trybunale Konstytucyjnym wywołała polityczną burzę. Polsat News podał rano, że policja ma pojawić się w siedzibie TK. W pierwszej wersji doniesienia wskazywano nieoficjalnie, że celem miałoby być uniemożliwienie prezesowi TK Bogdanowi Święczkowskiemu dostępu do miejsca pracy. Późniejsze aktualizacje były ostrożniejsze i nie przesądzały już tak jednoznacznie o celu działań funkcjonariuszy.

I właśnie tutaj trzeba zachować zimną krew. Nie wolno robić z niepotwierdzonego scenariusza faktu. Ale nie wolno również udawać, że nic się nie dzieje.

Bo kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego trwa od miesięcy, a policja i prokuratura już wcześniej pojawiały się w jego otoczeniu. W lipcu funkcjonariusze weszli do siedziby TK wraz z prokuratorem w związku ze sporem dotyczącym udziału części sędziów w Zgromadzeniu Ogólnym.

To nie jest więc polityczna fantazja. To kolejny etap realnego konfliktu o konstytucyjne granice władzy.

Wojna o Trybunał Konstytucyjny już dawno wyszła poza sale rozpraw

8 września 2026 roku Onet opisał nieoficjalne scenariusze dotyczące „przejęcia” Trybunału Konstytucyjnego. Jeden z nich zakładał możliwość użycia Policji, gdyby prezes TK ponownie uniemożliwiał wejście do budynku sędziom uznawanym przez stronę rządową za prawidłowo wybranych.

To właśnie dlatego dzisiejsze informacje są tak niepokojące.

Nie dlatego, że każda obecność Policji w instytucji państwowej jest z definicji bezprawna. Nie dlatego, że Bogdan Święczkowski jest poza prawem. I nie dlatego, że każda decyzja obecnego prezesa TK musi być słuszna.

Problem polega na czymś znacznie poważniejszym. Jeżeli spór konstytucyjny zaczyna być rozstrzygany przy użyciu aparatu przymusu, to państwo wchodzi na bardzo niebezpieczny teren.

Konstytucja mówi jedno. Politycy mówią drugie

Art. 194 Konstytucji RP stanowi jasno: Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów, którzy są wybierani indywidualnie przez Sejm na dziewięcioletnią kadencję.

I tutaj zaczyna się zasadniczy problem. W marcu 2026 roku Sejm wybrał sześciu nowych sędziów TK: Magdalenę Bentkowską, Marcina Dziurdę, Annę Korwin-Piotrowską, Krystiana Markiewicza, Dariusza Szostka oraz Macieja Taborowskiego. Dwóch z nich — Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek — złożyło następnie ślubowanie wobec Prezydenta.

Pozostali znaleźli się w centrum sporu. Część z nich złożyła ślubowanie w Sejmie, podczas gdy Kancelaria Prezydenta stoi na stanowisku, że skuteczne ślubowanie sędziego TK powinno zostać złożone wobec Prezydenta RP. Prezydent wystąpił nawet do TK o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczącego tej kwestii.

I właśnie tutaj państwo prawa znalazło się w pułapce. Jedna strona mówi:

„Sejm wybrał, więc są sędziami”.

Druga odpowiada:

„Nie złożyli wymaganego prawem ślubowania wobec Prezydenta, więc nie mogą rozpocząć urzędowania”.

A pomiędzy nimi znajduje się instytucja, której autorytet powinien stać ponad partyjną wojną. Trybunał Konstytucyjny.

Jest jednak także niewygodny wyrok TK

Nie można przy tej okazji przemilczeć orzecznictwa samego Trybunału. TK w wyroku dotyczącym ślubowania sędziego wskazywał, że Prezydent nie jest organem wybierającym sędziów TK i że nie może poprzez odmowę odebrania ślubowania uniemożliwiać rozpoczęcia funkcji osobie wybranej przez Sejm. Trybunał wskazywał również, że odebranie ślubowania powinno nastąpić niezwłocznie. To argument, którego zwolennicy stanowiska rządu nie mogą po prostu wyrzucić do kosza.

Ale istnieje druga strona prawnego sporu. Obowiązująca ustawa o statusie sędziów TK przewiduje ślubowanie wobec Prezydenta, a art. 5 wiąże nawiązanie stosunku służbowego sędziego ze złożeniem ślubowania. Tak właśnie argumentuje Kancelaria Prezydenta.

Czyli mamy rzeczywisty konflikt interpretacyjny, a nie prostą historię o tym, że jedna strona ma całkowicie oczywistą rację, a druga „nie zna prawa”. I właśnie dlatego rozwiązaniem nie może być siła.

Maciej Berek – kolejny zapalnik

4 września 2026 roku Sejm wybrał na sędziego TK Macieja Berka, wcześniej ministra w rządzie Donalda Tuska i jednego z jego najbliższych współpracowników. Kandydaturę zgłosili posłowie Koalicji Obywatelskiej.

Nie trzeba nawet rozstrzygać, czy Berek posiada wystarczające kwalifikacje. Problem jest polityczny. Rządzący przez lata krytykowali przechodzenie polityków bezpośrednio do instytucji wymiaru sprawiedliwości. Tymczasem człowiek, który jeszcze niedawno był członkiem rządu Donalda Tuska, otrzymuje mandat do zasiadania w Trybunale Konstytucyjnym.

Czy to jest najlepszy sposób na odbudowę zaufania do instytucji?

Trudno się dziwić, że pojawiają się pytania o standardy. Zwłaszcza że sam Sejm przedstawiał wybór Berka jako element „przywracania” TK do prawidłowego funkcjonowania. Tylko że Trybunału nie odbudowuje się poprzez zastępowanie jednego politycznego konfliktu kolejnym.

Prawo nie może działać tylko wtedy, gdy pasuje

I tutaj dochodzimy do sedna. Największym problemem Polski nie jest dziś nawet to, że politycy spierają się o Trybunał. Politycy zawsze będą się spierać.

Problemem jest przekonanie, które coraz częściej przebija z praktyki wszystkich stron tego konfliktu:

„Prawo obowiązuje tak, jak my je rozumiemy”.

To jest droga donikąd. Jeżeli rząd uważa, że prezes TK łamie prawo, powinien użyć dostępnych instrumentów prawnych.

Jeżeli Prezydent uważa, że Sejm przekroczył swoje kompetencje, powinien korzystać z konstytucyjnych środków kontroli.

Jeżeli prezes TK uważa, że określone osoby nie mają skutecznie rozpoczętego mandatu, powinien przedstawić podstawę prawną i poddać ją kontroli właściwych organów.

Policja nie może stać się narzędziem rozstrzygania sporów ustrojowych. Tak samo jak większość parlamentarna nie może uznać, że skoro ma większość, to może dowolnie przedefiniować kompetencje innych organów państwa.

Dzisiaj TK. Jutro każda inna instytucja

To jest najgroźniejszy element całej historii. Jeżeli każda kolejna większość parlamentarna będzie uznawała, że może „naprawiać” państwo poprzez przejmowanie kolejnych instytucji, to pojęcie niezależności organów państwa stanie się pustym sloganem.

Dzisiaj przedmiotem wojny jest Trybunał Konstytucyjny. Wczoraj były media publiczne. Były prokuratura, sądy, Krajowa Rada Sądownictwa.

Dzisiaj pojawia się coraz więcej sporów o personalne obsady instytucji. A jutro? Kolejny rząd przyjdzie z własną interpretacją prawa i powie:

„Skoro oni mogli, to my też możemy”.

Wtedy demokracja przestaje być systemem reguł. Staje się systemem odwetu.

„Koalicja 13 Grudnia” nie może być ponad Konstytucją

Można ostro krytykować poprzednią władzę. Można wskazywać jej błędy. Można twierdzić, że reformy wymiaru sprawiedliwości PiS naruszały standardy państwa prawa. Ale odpowiedzią na błędy jednej władzy nie może być zasada:

„Teraz my możemy robić to samo, tylko pod innym sztandarem”.

Jeżeli obecna większość uważa, że poprzednicy upolitycznili instytucje, powinna je odpolitycznić. Jeżeli twierdzi, że poprzednicy łamali procedury, powinna sama przestrzegać procedur. Jeżeli domaga się praworządności, nie może stosować zasady:

„prawo jest ważne, kiedy chroni nas; kiedy przeszkadza — znajdziemy inną interpretację”.

Bo właśnie w ten sposób państwo prawa umiera. Nie jednym zamachem. Nie jednym rozporządzeniem. Tylko tysiącem małych wyjątków.

Polska szoruje po dnie zaufania do państwa

Nie jest dziś najważniejsze, czy ktoś jest zwolennikiem Święczkowskiego, Tuska, Nawrockiego, PiS czy Koalicji Obywatelskiej. To jest poziom partyjnej bijatyki.

Pytania fundamentalne brzmią:

1. Czy w Polsce nadal istnieją reguły, których muszą przestrzegać wszyscy?

2. Czy większość sejmowa może zrobić wszystko?

3. Czy Prezydent może zatrzymać każdą nominację, której nie akceptuje?

4. Czy prezes TK może samodzielnie decydować, kto jest sędzią, a kto nim nie jest?

5. Czy Policja może być wykorzystywana do fizycznego rozstrzygania sporu między organami państwa?

6. Czy prokuratura może stać się instrumentem nacisku w konflikcie konstytucyjnym?

7. Kto ma rozstrzygać takie spory, jeżeli sam Trybunał Konstytucyjny stał się przedmiotem wojny politycznej?

To są pytania znacznie ważniejsze niż kolejny partyjny komunikat.

Państwo nie jest własnością żadnej partii

Najbardziej ponura lekcja z obecnego kryzysu jest banalnie prosta. Trybunał Konstytucyjny nie jest własnością PiS. Ale nie jest też własnością Koalicji Obywatelskiej. Nie jest własnością Lewicy. Nie jest własnością PSL. Nie jest własnością Polski 2050. Nie jest własnością Donalda Tuska. Nie jest własnością Karola Nawrockiego. I nie jest własnością Bogdana Święczkowskiego.

Trybunał Konstytucyjny to jest organ państwa. A Konstytucja jest nadrzędna wobec wszystkich polityków.

Jeżeli ktoś uważa, że Trybunał działa źle — trzeba go naprawić.

Jeżeli ktoś uważa, że wybory sędziów były wadliwe — trzeba to rozstrzygnąć zgodnie z prawem.

Jeżeli ktoś uważa, że prezes TK przekracza kompetencje — trzeba zastosować przewidziane prawem procedury.

Ale jeśli zamiast argumentów prawnych zaczyna pojawiać się policja jako narzędzie rozstrzygania sporu o władzę nad konstytucyjnym organem państwa, to zapala się czerwone światło. I nie wolno go ignorować. Bo demokracja nie kończy się wtedy, gdy politycy zaczynają się kłócić. Demokracja kończy się wtedy, gdy żadna ze stron nie uznaje już reguł, których sama nie może kontrolować.