14-go  lutego obchodzimy dzień Św. Cyryla i Metodego, bizantyjskich misjonarzy i tworców alfabetu słowiańskiego. Wnieśli oni Ewangelię w świat Słowian i stworzyli podstawy literatury słowiańskiej oraz tradycji wschodniej w Kościele Chrysusowym.

REKLAMA

Dwaj bracia: Metody (ur.815 lub 820) i Cyryl (826 lub 828) , z pochodzenia Grecy – byli mnichami, wybitnymi kaznodziejami i językoznawcami. Urodzili się w Tessalonikach w Cesarstwie Bizantyjskim, w mieście, które będąc ważnym centrum handlowym, rozbrzmiewało wieloma językami, także słowiańskim. Miasto to po słowiańsku nazywa sie Sołuń,  dlatego często mówi się o nich „Bracia Sołuńscy”. Na chrzcie otrzymali imiona Konstantyn (to Cyryl) i Michał (Metody). Ich ojciec, Leon, był wyższym oficerem miejscowego garnizonu. Zostali bardzo dobrze wykształceni w najlepszych uczelniach imperium – w akademii cesarskiej w Konstantynopolu. Niektore biografie podają słowiańskie pochodzenie ich matki. Z tego powodu rodzice mieli posługiwać się biegle językiem słowiańskim i znać obyczaje Słowian.

Michał – starszy syn,  który  po wstąpieniu do zakonu przybrał imię Metody  – posiadał uzdolnienia wybitnie prawnicze i w młodości robił karierę urzędniczą jako achront czyli zarządca w jednej z prowincji cesarstwa. Jednak w 840 roku porzucił urząd i wstąpił do klasztoru na górze Olimp w Bitynii (obecna Turcja), gdzie wkrótce został przełożonym. W roku 869 przyjął święcenia biskupie z rąk papieża Hadriana II, jednakże nigdy nie wyrzekł się greckiej teologii i myślenia bizantyjskiego.

Jego młodszy brat Konstantyn (Cyryl) ur.ok 10 lat później – studiował klasyków starożytnych oraz teologię patrystyczną (nauka o Bogu i o pismach Ojców Kościoła).  Po skończonych studiach w Bizancjum został bibliotekarzem przy świątyni Hagia Sophia, ale szybko porzucił życie dworskie i również jak starszy brat oddał się życiu w klasztorze.  Prowadził wykłady z filozofii w szkole cesarskiej i tam, dzięki wybitnej mądrości, otrzymał  zaszczytny przydomek „Filozofa”. Wkrótce i tę posadę porzucił, udał się do Bitynii na górę Olimp, gdzie dołączył do swojego starszego brata. Cyryl przetłumaczył żywoty ojców Kościoła, a jego zespół tłumaczy dokonał przekładu niemal całego Pisma Świętego oraz ksiąg liturgicznych na język słowiański, Cyryl mógł się więc zwrócić do wyznawców Chrystusa wtedy tak: „Słuchajcie, wszystkie ludy słowiańskie, słuchajcie Słowa pochodzącego od Boga !” – w ich języku.

Na zlecenie cesarza Michała III  obydwaj Bracia Sołuńscy wyruszyli około roku 860 lub 861 do kraju Chazarów, tatarskiego plemienia  na Krymie, gdzie założyli kościół chrześcijański i zajęli się rozwiązywaniem sporu religijnego między chrześcijanami, Żydami i Saracenami (jak nazywano wszystkich Arabów, a później ogół Muzułmanów). Następnie dotarli do Bułgarów, i  na Morawy, aby ewangelizować  tamtejszą ludność, głosić wsrod Słowian Ewangelię i przetłumaczyć na ich język Biblię.  Robili to z dużym powodzeniem, gdyż posługiwali się tym samym, co tubylcy, językiem. Pewien kronikarz (Nestor z Kijowa, z XI w.) tak się o tym wyraził „ Słowianie radowali się, gdy im we własnej ich mowie głoszono wielkość Boga !”. 

Do księstwa Wielkomorawskiego przywieźli oni Pismo Święte i teksty liturgiczne, przetłumaczone (jak już wiemy..) na język słowiański, co początkowo spotkało się z oporem papiestwa, ale ostatecznie zostało zaakceptowane. Tlumaczenie Pisma Swiętego było wykonane w stworzonym przez Braci Sołuńskich alfabecie, genialnie dostosowanym do specyfiki języka – w tzw. głagolicy  czyli w najstarszym pismie staro-cerkiewno-słowiańskim – scs i  – później  w cyrylicy, ktora zostala stworzona na  podstawie scs przez jednego z uczniów Cyryla i Metodego. Działalność Braci Sołuńskich spotykała się często z wrogością duchowieństwa zachodniego. Byli nawet prześladowani i oskarżani o herezję przez niemiecki kler, obawiający się utraty wpływów na Morawach i w regionie. Oskarżenia te padły podczas synodu biskupów w Bawarii w 870 roku, a Metody został uwięziony na wyspie Reichenau, skad zostal zwolniony po interwencji biskupa Rzymu Jana VIII po trzech latach.  

W czasie swojej wyprawy (ok. 860)  na miejsce dzisiejszej Ukrainy – Bracia odnaleźli kościół w Chersoniu i relikwie św. Klemensa, papieża i męczennika, który był tu zesłany przed wiekami. Relikwie zabrali ze sobą i odtąd towarzyszyły im ilekroć udawali się w podróż, w końcu uroczyście przekazali je owczesnemu papieżowi Hadrianowi II w czasie swojego pobytu w Rzymie. 

Gdy nowy władca Moraw Świętopełk sprzeciwił się stosowaniu liturgii słowiańskiej i zakwestionował prawowierność biskupa, Metody udał się ponownie do Rzymu, potem na Morawach został uwięziony, a po zwolnieniu podjął próbę odnowienia swojej dzialalności, jednak napotkał ogromny opór ze strony duchownych, którzy preferowali liturgię w języku łacińskim mimo tego, że niektórzy badacze dziejów sw. Metodego twierdzą, że stolica apostolska  bullą Industriae tuae  jednak potwierdziła przywileje dla liturgii w języku słowiańskim.  Uspokojony tym zatwierdzeniem dzieła – Metody wrócił na tereny misyjne, gdzie do końca życia pracował nad przekładami Pisma Świętego, dzieł Ojców Kościoła i ksiąg liturgicznych.  

 

 

Święty Metody, ktory zmarl później niż Cyryl, w 884 – został wyświęcony na biskupa diecezji Sirmium (Panonia), lecz jego działalność zakończyła się przedwcześnie z powodu konfliktów  z niemieckim klerem, który nie akceptował jego działań. Miejsce jego smierci i spoczynku – nie jest znane.  Cyryl i Metody zostawili po sobie uczniów (między innymi Kliment Ochrydzki lub Oslaw), którzy kontynuowali ich dzieło. Znaleźli oni schronienie w Bułgarii.

Po  śmierci Metodego – dzieło Braci Sołuńskich, wyparte z Księstwa Wielkomorawskiego, przejęły inne narody południowo-słowiańskie – Bułgarzy, Chorwaci i Serbowie.

Młodszy z Braci, święty Cyryl – zmarł 14 lutego 869 roku w Rzymie  a miejsce jego pochówku nie jest znane. Jego relikwie spoczywały w Kościele św. Klemensa w Rzymie, a  w 1974 zostały przekazane Cerkwi prawosławnej przez papieża Pawła VI i obecnie przechowywane są w Salonikach

 

Bracia Sołuńscy, jak ich nazywano – wywarli ogromny wpływ na dzieje Europy. Nazwani zostali Apostołami Słowian, bo ich wysiłek ewangelizacyjny koncentrował się na wschodniej części kontynentu europejskiego.  Z powodzeniem włączyli do liturgii kościoła języki i tradycje kulturowe ludów, które ewangelizowali. Czerpiąc z chrześcijańskich korzeni, działali na korzyść wszystkich narodów Europy, ich kultury i pokojowego współistnienia.  Wpływy Cyryla i Metodego sięgały Kijowa, widoczne były wśród Chorwatów, Czechów i  „naszych” Wiślan. Ponieważ południowe tereny Polski (Śląsk i tereny Wiślan) wchodziły w skład Państwa Wielkomorawskiego, przypuszcza się, że chrześcijaństwo obrządku narodowego głoszone było także i w tych częściach Polski. Zachował się list Metodego do księcia Wiślan, w którym Metody napomina go, aby misjonarzom nie stawiał przeszkód. Dawne kroniki mówią, że w r. 949 Morawianie założyli na Kleparzu, pod Krakowem, kościół św. Krzyża z zachowaniem liturgii i języka narodowego. Ponadto w 1977 r. odkryto w Wiślicy kamienną miskę chrzcielną z IX w. Tutaj około roku 880 – według „Legendy panońskiej”  przyjął chrzest  (z inicjatywy Metodego) wraz ze swoim otoczeniem – książę legendarnego plemienia Wiślan. Jak wynika z przekazu historycznego, Bracia Sołuńscy odrzucili użycie siły, które na owe czasy stosowało duchowieństwo niemieckie podczas misjonarskiej działalności. Papież Jan Pawel II – Słowianin ! wyraża  szacunek wobec pokojowego szukania „skutecznych dróg niesienia Dobrej Nowiny tworzącym się narodom słowiańskim”. Podobne stanowisko wobec metody chrystianizacji przez tych dwóch misjonarzy – zajmują znani historycy, np. W. Chrzanowski, który wskazuje, że: „Ewangelia została wprowadzona na Morawy nie przez ciężkozbrojne hufce rycerskie, lecz przez dwóch pokornych i cichych mnichów, którzy wierność wobec wiary Chrystusowej łączyli z głęboką miłością i szacunkiem do ewangelizowanych przez siebie ludów”. 

W kulturze Słowian – działalność św. Cyryla i Metodego również miała ogromne znaczenie: zapoczątkowała rozwój języka i piśmiennictwa. Pamięć o ich dokonaniach jest wciąż żywa. Pod protektoratem UNESCO w 1969 r. na całym świecie obchodzono 1100-ą rocznicę śmierci Cyryla. W Bułgarii zwyczajowo dzień oświaty i szkolnictwa związany jest z imionami braci. Cyryl i Metody zostali wkrótce po śmierci kanonizowani w Kościele wschodnim. 

Natomiast Jan Paweł II – listem apostolskim Egregiae virtutis z 31 grudnia 1980 roku ogłosił świętych Braci z Sołunia (słowiańska nazwa Tessalonik) wraz ze św. Benedyktem – współpatronami Europy i wielokrotnie wskazywał jako przykład do budowania kontynentu „głęboko świadomego swojej przeszłości”, ale też czerpiącego „z bogatego dziedzictwa wspólnej kultury”, a w 1985 r.  w 1100. rocznicę śmierci Metodego, św. Papież Polski – wydał encyklikę Slavorum Apostoli (Apostołowie Słowian). Pisze w niej o wielkiej pracy, jaką święci Bracia musieli włożyć, by językiem i pojęciami zrozumiałymi dla odbiorców przybliżyć ludom słowiańskim Ewangelię. Jan Paweł II widział obu Braci także jako tych, którzy przyczynili się do współtworzenia chrześcijańskiej tradycji wschodniej – i stwierdził, że  „Cyryl i Metody stanowią  jakby ogniwo łączące, jakby pomost pomiędzy nurtem tradycji wschodniej i zachodniej, która łączy się razem w jedną wielką tradycją Kościoła powszechnego”.