Kiedyś człowiek szedł do sklepu po chleb, mleko i kilka podstawowych produktów. Dzisiaj przed wejściem powinien sprawdzić stan konta, skonsultować się z doradcą finansowym i przygotować psychicznie na widok paragonu. Drożyzna stała się codziennym testem wytrzymałości domowego budżetu, a zwykłe zakupy coraz bardziej przypominają luksusową usługę dostępną dla wybranych.

Można opowiadać o wskaźnikach, tabelkach, wykresach i kolejnych sukcesach gospodarczych. Można urządzać konferencje, prezentować optymistyczne komunikaty i przekonywać obywateli, że sytuacja zmierza w dobrym kierunku. Jest tylko jeden drobny problem: Polacy nie robią zakupów w gabinetach statystycznych. Robią je w sklepach. A tam rzeczywistość przy kasie potrafi brutalnie zweryfikować najbardziej optymistyczną opowieść o dobrobycie.

Pomidor na kredyt, ogórek z certyfikatem luksusu

Człowiek wchodzi do sklepu po kilka podstawowych produktów i już po chwili zaczyna zastanawiać się, czy przypadkiem nie pomylił działu spożywczego z salonem ekskluzywnej biżuterii.

Bierzesz pomidora. Patrzysz na cenę. Odkładasz. Bierzesz drugiego, bo może ten pierwszy był przeznaczony dla klientów z wyższych sfer. Jeszcze chwila, a przy warzywach pojawią się ochroniarze, a ogórki będą sprzedawane na raty z oprocentowaniem zależnym od sezonu.

Mięso? Kiedyś człowiek pytał, czy świeże. Dzisiaj najpierw sprawdza cenę, potem gramaturę, a na końcu zastanawia się, czy nie lepiej kupić sam zapach pieczeni i uruchomić wyobraźnię.

Żółty ser osiągnął taki poziom cenowy, że kanapka z nim zaczyna być wydarzeniem rodzinnym. Można nawet zrobić zdjęcie przed zjedzeniem. Na pamiątkę czasów, kiedy człowieka było jeszcze stać na taki luksus.

Paragon grozy, czyli rachunek za samo istnienie

Najlepsze przedstawienie zaczyna się jednak przy kasie.

Pik! Pik! Pik!

Każdy kolejny produkt pojawia się na ekranie, a człowiek czuje, jak jego konto bankowe zaczyna pisać testament.

– 187 złotych – oznajmia kasjerka.

Klient zamiera. Rozgląda się, sprawdza koszyk, zagląda do torby. Może ktoś dorzucił tam przypadkiem złoty zegarek? Może pomiędzy ziemniakami znajduje się sztabka złota? Przecież nie kupował wyposażenia luksusowej restauracji, tylko kilka rzeczy na obiad!

Za taką kwotę ziemniaki powinny być chyba wykopane ręcznie, umyte w wodzie źródlanej i dostarczone przez osobistą służbę.

A przecież to nie koniec atrakcji. Opakowania coraz większe, zawartość coraz skromniejsza. Kupujesz paczkę chipsów, otwierasz ją z nadzieją, a w środku odkrywasz przestrzeń, którą można wynająć na niewielkie mieszkanie. Trzy chipsy, odrobina soli i dużo powietrza. Produkt idealny dla tych, którzy chcą zapłacić za opakowanie, a najeść się wspomnieniami.

Wypłata wpada na konto i natychmiast znika

Wynagrodzenie pojawia się na rachunku bankowym i nawet nie zdąży się porządnie rozgościć.

Czynsz już czeka przy drzwiach. Rachunki ustawiają się w kolejce. Paliwo wyciąga rękę po swoją dolę, a sklep spożywczy cierpliwie czeka na resztę.

Wypłata przypomina gościa, który przyszedł na chwilę, zostawił po sobie kilka pustych obietnic i musiał natychmiast wyjść.

I właśnie wtedy pojawia się ulubiona rada wszystkich tych, którzy najwyraźniej dawno nie musieli wybierać między zakupem mięsa a opłaceniem rachunku:

„Trzeba lepiej zarządzać pieniędzmi”.

Doprawdy? Polacy zarządzają domowymi budżetami z precyzją chirurga i cierpliwością księgowego. Każda złotówka ma przydzielone zadanie. Tu chleb, tam mleko, tutaj rachunek, tam lekarstwa. Nie ma miejsca na spontaniczność, przyjemności ani finansowe eksperymenty.

Pod koniec miesiąca portfel jest tak pusty, że można by w nim organizować zwiedzanie z przewodnikiem.

Pracujesz cały miesiąc, żeby zapłacić za własne życie

Najbardziej absurdalne w tej sytuacji jest to, że człowiek pracuje, produkuje, przewozi, magazynuje i sprzedaje towary, a potem musi coraz uważniej zastanawiać się, czy stać go na ich zakup.

Pracownik rozładowuje dostawy, pracuje przy taśmie produkcyjnej, obsługuje klientów, prowadzi samochód dostawczy. Wraca do domu zmęczony, robi zakupy i odkrywa, że jego własna pensja nie wystarcza na spokojne korzystanie z owoców pracy.

To już nie jest zwykły paradoks ekonomiczny. To niemal gotowy scenariusz satyrycznej komedii, w której główny bohater przez cały miesiąc zarabia pieniądze po to, żeby natychmiast oddać je wszystkim dookoła.

A lodówka? Lodówka coraz częściej przypomina przedsiębiorstwo stojące na skraju upadłości. Zamiast pełnych półek mamy restrukturyzację zapasów, ograniczenie działalności i nadzieję, że do następnej wypłaty uda się przetrwać bez ogłoszenia niewypłacalności.

Rząd może liczyć wskaźniki. Rodzina liczy kromki chleba

Oczywiście zawsze można odpowiedzieć, że inni mają gorzej. Że gdzieś indziej jest drożej. Że gospodarka jest skomplikowana, sytuacja międzynarodowa trudna, a przyczyn inflacji należy szukać w wielu czynnikach.

To wszystko może być prawdą. Tylko że obywatel nie płaci za zakupy argumentami z konferencji prasowej.

Rządzący powinni pamiętać, że gospodarki nie ocenia się wyłącznie na podstawie prezentacji i politycznych deklaracji. Jej kondycję odczuwa się również przy sklepowej kasie, w domowym budżecie i w portfelu zwykłego człowieka.

Nie wystarczy ogłosić sukcesu, jeśli rodzina nadal musi kalkulować, czy kupić więcej jedzenia, czy zostawić pieniądze na rachunki. Nie wystarczy mówić o wzroście i stabilizacji, jeśli codzienne życie staje się coraz droższe, a poczucie finansowego bezpieczeństwa kurczy się szybciej niż zawartość paczki chipsów.

Politycy powinni czasem wybrać się do zwykłego supermarketu. Bez obstawy, bez kamer, bez przygotowanego scenariusza. Niech sami zrobią zakupy za przeciętną pensję i spróbują zmieścić się w domowym budżecie. Być może wtedy niektóre wystąpienia o gospodarczym dobrobycie nabrałyby nieco bardziej realistycznego tonu.

Polacy nie chcą luksusów. Chcą normalnie żyć!

I nie chodzi o to, żeby każdy obywatel miał samochód z najwyższej półki, egzotyczne wakacje i lodówkę wielkości niewielkiego magazynu.

Ludzie chcą normalności.

Chcą zrobić zakupy bez kalkulatora w jednej ręce i poczucia winy w drugiej. Chcą zapłacić czynsz, rachunki, kupić dziecku buty, zatankować samochód i przygotować rodzinny obiad bez zastanawiania się, z czego tym razem trzeba zrezygnować.

Chcą pracować i mieć poczucie, że ta praca zapewnia im godne życie. Nie oczekują czerwonego dywanu w supermarkecie. Oczekują, że zwykły koszyk podstawowych produktów nie będzie finansowym przedsięwzięciem wymagającym konsultacji z bankiem.

Bo jeśli człowiek pracuje przez cały miesiąc, a mimo to musi liczyć każdą kromkę chleba, problemem nie jest jego apetyt, brak umiejętności oszczędzania ani zamiłowanie do luksusu.

Problemem jest rzeczywistość, w której zwyczajne życie zaczyna kosztować jak członkostwo w klubie milionerów.

A politycy? Niech na chwilę odłożą swoje wykresy i sprawdzą ceny na sklepowych półkach. Tam nie trzeba organizować konferencji, żeby zobaczyć, jak wygląda codzienność milionów Polaków.

Na koniec pytanie do czytelników: kiedy ostatnio zrobiliście zwykłe zakupy spożywcze i przy kasie nie mieliście ochoty sprawdzić, czy do paragonu przypadkiem nie doliczono wam raty za mieszkanie?

Bo niedługo do supermarketu będziemy wchodzić nie z listą zakupów, ale z wnioskiem o kredyt konsumpcyjny. A na wyjściu zamiast gratisowej reklamówki dostaniemy harmonogram spłat.

Autor: Autem AI