Kopce Wandy, Krakusa oraz rozebrany w latach 50. kopiec Esterki, tworzyły gigantyczne obserwatorium astronomiczne.
Zanim Kraków zbudowano, byli tu geodeci – twierdzi geodeta z Wawelu, Mariusz Meus, który system kopców krakowskich chce wpisać na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

REKLAMA

W czasach gdy nie znano pisma ludzie byli w stanie wytyczyć w trudnym terenie trójkąt o proporcjach dwa do trzech z błędem nie większym niż jeden procent.
Meus mówi, że geodezyjne pomiary techniczne i inżynieryjne to tylko mały fragment geodezji naukowej, która bada Ziemię w skali globalnej, mierzy kształt planety i dynamikę zmian. Geodezja ‘wyższa’ współpracuje z astronomią, astrofizyką, geologią, geofizyką i matematyką i łącząc wiele nauk pozwala opowiadać niesamowite historie o świecie.

Np. historię krakowskiego Południka Zerowego – Meridianus cracoviensis – który w historiografii pojawił się w 1379 roku, a więc 500 lat przed południkiem Greenwich. Herman z Przeworska tworzył tablice ruchów planet z wyliczonymi momentami wschodów, zachodów i koniunkcji wedle czasu południka Krakowa.
Przedtem dane takie liczono dla południka Toledo w Hiszpanii, gdzie król Alfons X Mądry zlecił astronomom stworzenie kompendium wiedzy astronomicznej, znanych pod nazwą 'tablice alfontyńskie’. Astronomowie z innych miast w Europie kopiowali je i przeliczali daty i godziny na południk lokalny. Tymczasem w Krakowie postanowiono opracować własne tablice wyliczone na lokalny południk.

Astronomowie Uniwersytetu Krakowskiego tworzyli tablice i podręczniki, w których opisywali, jak obliczać ruchy planet na południk krakowski. W Pradze, Wiedniu czy w Budapeszcie są dokumenty astronomiczne wyliczone na południk krakowski. Kiedy w 1491 roku Mikołaj Kopernik wraz z swym bratem przybyli do Krakowa studiować, wówczas południk krakowski miał już ugruntowaną renomę. Toteż najsłynniejsze dzieło Mikołaja Kopernika „O obrotach sfer niebieskich” wyliczone jest właśnie na południk krakowski. Jest on wspomniany czterokrotnie, najdokładniej pod koniec księgi IV, na karcie 110 – opowiada Mariusz Meus.

Fot. 1. widziane z lotu ptaka kopce Kraka (z lewej) i Wandy (z prawej)

2. kopiec Esterki (XIV wiek) został zniszczony w latach 50. Tu widok z r. 1805 wg Philipa Usenera.

Autor: Liliana Sonik
Urodzona 30 sierpnia 1954 r. w Krakowie – polska filolog, wychowanka DA Beczka, po śmierci Stanisława Pyjasa założycielka Studenckiego Komitetu Solidarności, publicystka, dziennikarka, opublikowała w „Tygodniku Powszechnym”, „Rzeczpospolitej”, „Dzienniku Polskim”, „Głosie Wielkopolskim”, „Gazecie Wyborczej”, „Znaku”. Pracowała w Radio France Internationale i TVP.