Anegdotę z czasów Władysława Łokietka, a konkretnie z roku 1312, gdy w Krakowie zdławiono bunt wójta Alberta, wprowadzili do polskiego obiegu pamięci historycznej Michał Bobrzyński i Józef Ignacy Kraszewski w latach 1876-1880. Wcześniej znana była tylko czytelnikom Rocznika Krasińskich, czyli dopisków sporządzonych w XVI-wiecznym rękopisie do Rocznika Świętokrzyskiego. A zatem zapiska ta pojawiła się jakieś 200 lat po wydarzeniach, nikt inny takiej anegdoty nie przytacza, została więc ta anegdota zaklasyfikowana we współczesnej historii jako legenda a wręcz mit. Czy jednak rzeczywiście tak łatwo powinniśmy pozbywać się z historii anegdot? Większości z nich nie da się w żaden sposób zweryfikować, a jednak nadają one kolorytu i autentyczności opisywanym wydarzeniom, nawet jeśli nie są autentyczne.

REKLAMA

Za autentycznością szyboletu soczovycza, koło, myelye młyn przemawiają różne poszlaki, choćby to, że w ówczesnej Europie stosowano takie praktyki, żeby odróżnić niechcianych i niejednokrotnie agresywnych czy aroganckich przybyszów i najeźdźców od miejscowej ludności. Że ofiarą często padali Niemcy, mieszkańcy miast hanzeatyckich, żyjący wśród obcej sobie językowo ludności. I w końcu, że do tej próby wybrano nie jakieś wymyślne polskie słowa, typu trzcina, jak proponował Kraszewski, Szczebrzeszyn czy Brzęczyszczykiewicz, ale w sumie proste – soczowicza, koło, miele młyn, czyli umiejętność mówienia miękko, a zwłaszcza oddania dwóch rodzajów polskiego L, czyli L jasnego i Ł ciemnego, jak określali to dawni gramatycy. To wystarczyło, aby rozpoznać obcego wśród polonofonów, a wśród tych ostatnich mogli być przecież i Polacy, i ci Niemcy, którzy, mieszkając w Krakowie, zadali sobie trud nauki polskiego.

Jeżeli podoba Ci się podcast INTERPRETACJE możesz go wesprzeć w serwisie Patronite.pl: 👉 https://patronite.pl/podcastinterpretacje https://suppi.pl/interpretacje Albo postawić symboliczną kawę w serwisie Buycoffee.to: 👉 https://buycoffee.to/podcastinterpretacje

Autor: prof. Gościwit Malinowski
Profesor w Instytucie Kulturoznawstwa i Dziennikarstwa Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie; więcej na kanale youtube www.youtube.com/@gosciwit_malinowski na blogu:
http://hellenopolonica.blogspot.com oraz na stronie:
https://wroc.academia.edu/GosciwitMalinowski