NSA oddalił skargę kasacyjną MKIDN / MHP. Wyrok WSA dotyczący bezprawnego zwolnienia mnie ze stanowiska dyrektora Muzeum Historii Polski przez minister Hannę Wróblewską został utrzymany. Serdecznie dziękuję za pomoc prawną mec. Waldemarowi Gujskiemu i mec. Waldemarowu Urbanowiczowi.

REKLAMA

Przy okazji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wiele osób pyta mnie o jego konsekwencje. Zasadniczo sprawa nie jest do końca jasna, bo chociaż zapadło już kilkanaście postanowień o uchyleniu decyzji minister Wróblewskiej dotyczących zwolnienia z funkcji dyrektorów instytucji kultury, to wedle mojej wiedzy są one ignorowane przez resort, co skutkuje kolejnymi pozwami byłych dyrektorów, np. o opieszałość w realizacji postanowień sądu. Natomiast na gruncie prawa pracy jest bogate orzecznictwo. Tu polskie prawo i praktyka sądowa w takich sprawach zapewniają bezkarność urzędów i urzędników. To znaczy kontrakt dyrektora instytucji kultury jest traktowany w sądzie jak bezterminowa umowa o pracę. Czyli zasądza się karę wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia. Kontrakt jest więc asymetryczny – daje wszystkie zalety umowy cywilnoprawnej organizatorowi instytucji, ale nie daje żadnych praw, analogicznie do kontraktów menedżerskich w biznesie, drugiej stronie, czyli dyrektorowi. Nie ma możliwości egzekwowania zobowiązań organu założycielskiego.
Nie jest do końca jasne, czy w konsekwencji wygrania sporu w procedurze administracyjnej da się wywalczyć cokolwiek więcej.
Natomiast niezależnie od konsekwencji wyroku jest to porażka pewnej konstrukcji prawnej i wymaga rewizji legislacyjnej. Kontrakty dla dyrektorów zostały wprowadzone do ustawy o działalności kulturalnej za czasów ministra Bogdana Zdrojewskiego po to, żeby stabilizować instytucje kultury i chronić przed ingerencjami politycznymi i arbitralnymi decyzjami organu założycielskiego (ministra, prezydenta miasta, marszałka). Dziś widać, że tej funkcji nie pełnią, a narażają na straty wizerunkowe i finansowe tych, którzy podejmują się kierowania instytucjami.

Autor: Robert Kostro
Historyk, muzealnik i publicysta. Współtwórca i pierwszy dyrektor Muzeum Historii Polski (2006–2024). Od 1 września 2025 r. dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie. Przewodniczący Komitetu Doradczego Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność.