Po klasztorze w Rajskim zostały już tylko piwnice. Czas i przyroda starły resztę śladow , które kiedyś było domem modlitwy. Dzień wtedy wyglądał jak każdy inny. Siostry, zatopione w modlitwie, nie wiedziały jeszcze, że za chwilę staną twarzą w twarz ze śmiercią. Wśród nich był kapelan – ksiądz Kazimierz Kramarczyk, wikary z pobliskiej Wołkowyi.

REKLAMA

Wtargnęli bez słowa. Uzbrojeni. Ukraińscy nacjonaliści.

Wyprowadzili siostry i kapelana na dziedziniec. Obok, przy murze klasztoru, biegł zwykły rów. Tego dnia. Miał pochłonąć ciała niewinnych.

I właśnie wtedy pojawił się on — greckokatolicki ksiądz z Rajskiego. Historia nie zachowała jego imienia. Nie pasuje do współczesnych schematów.

Zapamiętano tylko jego nazwisko: Boziuch.

Stanął naprzeciw napastników.

Powiedział, że nie mogą zabijać.

Na moment świat zamarł. Broń opadła. Nacjonaliści spojrzeli na siebie, jakby ktoś pierwszy raz od dawna przypomniał im, że są ludźmi. Siostry przeżyły. Kapelan odetchnął. A klasztor w Rajskim stał się świadkiem cudu, o którym prawie nikt nie pamięta.

Dokładna data tych wydarzeń rozmyła się. Zniknęła z dokumentów, jakby ktoś celowo chciał ją wymazać. To historia niewygodna.

Dziś po niektórych ukraińskich miastach stoją pomniki — dumnie, z brązu i granitu — ku czci tych, którzy nieśli śmierć. „Bohaterowie” — tak się o nich mówi. Ale czy bohaterem jest ten, kto mordował bezbronnych? Czy bardziej zasługuje na pamięć niż człowiek, który ocalił życie?

Ksiądz Boziuch nie ma tablicy. Nie ma ulicy swojego imienia. Nie ma miejsca w podręcznikach. Jego czyn był zbyt niewygodny. Przypominał, że można było wybrać inaczej. Że nie wszyscy szli z pochodnią nienawiści. Że nie wszyscy milczeli. A to burzy mit czystych intencji.

Współczesna pamięć bywa okrutnie wybiórcza. Łatwiej czcić tych, którzy zabijali, niż tych, którzy ratowali. Bo zło oprawione w patriotyczną retorykę lepiej wygląda na pomniku.

A przecież prawdziwe bohaterstwo nie potrzebuje brązu. Potrzebuje odwagi, by o nim mówić.

Nie każdy bohater nosi mundur. Nie każdy gest odwagi zapisuje się wielką literą. Ale to właśnie ci, którzy w chwili próby wybrali człowieczeństwo, zasługują na naszą pamięć.

Bo czasem naprawdę wystarczy jeden człowiek, by zatrzymać śmierć. I czasem to właśnie ten człowiek zostaje później zakopany najgłębiej — bo przypomina, że można było postąpić inaczej.

Autor: Jędruś Ciupaga