Prawna anatomia manipulacji w wystąpieniu premiera Donalda Tuska
Wysłuchałem ostatniego wystąpienia premiera Donalda Tuska z narastającym, głębokim niesmakiem. Nie z powodu poruszonego tematu, bo krzywda dzieci, internetowe nękanie, samobójstwa nieletnich czy wstrząsające zjawisko preparowania nagich zdjęć przez sztuczną inteligencję to jedne z najmroczniejszych patologii współczesności. Wobec cierpienia najmłodszych żaden przyzwoity człowiek nie ma prawa przechodzić obojętnie. Mój kategoryczny sprzeciw budzi jednak coś zupełnie innego: bezwzględny, cyniczny sposób, w jaki szef rządu wykorzystał te autentyczne ludzkie dramaty jako emocjonalny taran, by wymusić społeczną zgodę na administracyjną cenzurę internetu i zrzucić polityczną odpowiedzialność na Głowę Państwa.
W wystąpieniu Donalda Tuska dominuje jedna, natrętnie powtarzana teza: oto państwo polskie jest rzekomo całkowicie bezradne, organy ścigania nie mają żadnych narzędzi do usuwania przestępczych treści, a jedynym ratunkiem była rządowa ustawa wdrażająca unijny Akt o Usługach Cyfrowych (DSA), którą zablokował Prezydent RP. Premier posunął się wręcz do moralnego szantażu, mówiąc wprost do kamery: „Panie Prezydencie, przecież Pan też ma dzieci, liczę na Pana przyzwoitość”.
Jako legalista i uważny obserwator sceny publicznej mówię w tym momencie: sprawdzam. Zestawienie twierdzeń premiera z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym obnaża konstrukcję opartą na manipulacji, półprawdach i przemilczeniach.
Twierdzenie, że polskie organy ścigania nie mają dziś możliwości usuwania treści pedofilskich, nękających czy nawołujących do samobójstwa, jest nieprawdą. Kodeks karny oraz procedury wykonawcze wyposażają prokuraturę i policję w twardy, bezwzględny oręż:
Po pierwsze, art. 202 § 3 i § 4b Kodeksu karnego wprost penalizuje produkcję i rozpowszechnianie materiałów przedstawiających seksualne wykorzystanie małoletnich, w tym – co kluczowe – treści wytworzonych za pomocą sztucznej inteligencji i fotomontażu cyfrowego (tzw. CSAM). W przypadku tego typu zbrodni polskie służby, współpracując z zespołem Dyżurnet.pl w strukturach NASK oraz globalną centralą NCMEC, posiadają procedury natychmiastowego zgłaszania i zdejmowania materiałów przez platformy w czasie liczonym w minutach, pod rygorem odpowiedzialności karnej zarządów tych serwisów.
Po drugie, w sprawach nękania dzieci, podszywania się pod ich wizerunek czy nakłaniania do odebrania sobie życia, prokuratura dysponuje art. 190a k.k. (stalking) oraz art. 151 k.k. (doprowadzenie do samobójstwa). Na mocy art. 218 Kodeksu postępowania karnego prokurator lub sąd ma pełne prawo zażądać od każdego podmiotu gospodarczego zabezpieczenia danych, udostępnienia logów IP oraz uniemożliwienia dostępu do treści stanowiących narzędzie przestępstwa.
Po trzecie, od ponad dwóch dekad obowiązuje art. 14 Ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Przepis ten jasno stanowi, że platforma cyfrowa traci wyłączenie odpowiedzialności w chwili, gdy otrzyma urzędowe zawiadomienie lub wiarygodną wiadomość o bezprawnym charakterze treści i natychmiast ich nie zablokuje. Żaden Big Tech nie ryzykuje wielomilionowych odszkodowań i procesów karnych, gdy policja przedkłada urzędowy wniosek o usunięcie zbrodniczego materiału.
Szczególnym nadużyciem w ustach premiera było przywołanie zamachu w Krakowie i nastolatków zafascynowanych terroryzmem jako rzekomego dowodu na bezsilność prawa. Donald Tusk z premedytacją pominął fakt, że od 7 czerwca 2022 roku w całym polskim porządku prawnym obowiązuje bezpośrednio unijne Rozporządzenie 2021/784 (tzw. TCO – Terrorist Content Online). Na mocy tego aktu ABW oraz Policja mają ustawowe prawo wydać platformie internetowej bezwzględny nakaz usunięcia treści o charakterze terrorystycznym w ciągu dokładnie jednej godziny, pod groźbą kar sięgających 4 procent globalnego obrotu korporacji. Narzędzie istnieje, jest ostre jak skalpel i działa od lat.
O co więc toczy się ten spektakl, skoro narzędzia do ścigania zbrodniarzy dawno istnieją?
Sedno sprawy leży w mechanizmie, który rząd próbował przemycić pod płaszczykiem ochrony dzieci. W obowiązującym dotychczas modelu prawnym usunięcie treści, która nie jest bezsporną pedofilią, ale dotyczy kwestii spornych – rzekomego hejtu, zniesławienia, wolności debaty publicznej czy krytyki politycznej – wymaga drogi sądowej. Decyzję podejmuje niezawisły sędzia, który bada, czy doszło do czynu zabronionego, gwarantując obywatelowi konstytucyjne prawo do obrony.
Rząd Donalda Tuska w zawetowanej ustawie chciał ten sądowy bezpiecznik po prostu wyciąć. Zaproponowano mechanizm administracyjny, w którym to mianowany przez większość polityczną Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej lub bezpośrednio urzędnicy państwowi mieli zyskać prawo do arbitralnego nakazywania blokowania treści i całych domen w trybie natychmiastowym. Obywatel lub wydawca o zablokowaniu swojego artykułu dowiadywałby się po fakcie, a droga odwoławcza przed sądem administracyjnym trwałaby miesiącami – gdy dany temat byłby już politycznie martwy.
Przeciwko takiemu rozwiązaniu protestowali nie tylko posłowie opozycji, ale również niezależne organizacje stojące na straży praw obywatelskich, w tym Fundacja Panoptykon. Alarmowano jednogłośnie: to jawne naruszenie art. 54 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który bezwzględnie zakazuje cenzury prewencyjnej środków społecznego przekazu.
Prezydenckie weto nie było wetem przeciwko bezpieczeństwu polskich dzieci. Było wetem w obronie elementarnej wolności obywateli przed pokusą stworzenia rządowego urzędu cenzury.
Budowanie narracji, w której obrońców konstytucyjnej kontroli sądowej przedstawia się jako ludzi obojętnych na pedofilię i tragedie nieletnich, to zabieg moralnie odrażający. Władza ma obowiązek bezwzględnie egzekwować istniejące artykuły Kodeksu karnego, dofinansować policyjne wydziały do walki z cyberprzestępczością i wymuszać realizację rozporządzeń na korporacjach technologicznych. Nie ma natomiast prawa pod osłoną dziecięcych łez budować mechanizmów, w których urzędnik zastępuje sędziego, a wolność słowa staje się zakładnikiem politycznej wygody rządzących.
A tak nawiasem jak widać nie obserwuję profilu premiera. Nie muszę bo posty często wyświetlają mi się same. Mimo że nie mają oznaczenia iż są komercyjną reklamą.
Zostaw komentarz