Przed wybuchem II Wojny Światowej same Bieszczady zamieszkiwało około 14 tysięcy Żydów. Stanowili oni około 10% ogółu mieszkańców regionu. W kilku bieszczadzkich miasteczkach często przekraczali aż połowę całej populacji.
Według spisu powszechnego ludności z 1921r w samym powiecie leskim było to 10 294 osoby wyznania mojżeszowego. Do 1939r rozrosła się do około 14 tyś.W samych Bieszczadach podczas II Wojny Światowej wymordowano 17 240 Żydów. Tak duża liczba była spowodowana również napływem tej nacji z zachodnich terenów Polski.Największe skupiska ludności Żydowskiej koncentrowały się głównie w miastach i miasteczkach. Trudnili się tam handlem, rzemiosłem, oraz dzierżawą majątków ziemskich.Samo Lesko było jednym z najstarszych i najważniejszych ośrodków życia Żydowskiego w regionie. Na drugim miejscu były Ustrzyki Dolne gdzie wg wspomnianego spisu z 1921r było ich 1768.Największy udział procentowy tej społeczności przypadał w Bieszczadach na miejscowość Lutowiska gdzie stanowił 60-70% całej ludności. Baligród również posiadał dość liczną społeczność tego wyznania. W 1939r miasteczko zamieszkiwało 990 Żydów, co stanowiło 41,8% ogółu ludności.Żydzi w Bieszczadach zajmowali się przede wszystkim wszelakim handlem, rzemiosłem oraz gospodarką leśną i karczmarstwem. Stanowili kluczowy filar lokalnego rozwoju łącząc odizolowane bieszczadzkie wsie z resztą regionu.Najbardziej powszechny handel jaki uprawiali Żydzi to handlowanie bydłem oraz końmi. To właśnie żydowscy kupcy dominowali na słynnych jarmarkach oraz targach koni w Lutowiskach i Ustrzykach Dolnych. Skupowali zwierzęta od lokalnego chłopstwa i sprzedawali je dalej w głąb Galicji, na Węgry i Słowację.W każdej bieszczadzkiej mieścinie znajdował się Żydowski sklepik lub tzw. kram wielobranżowy. To właśnie w nich lokalni mieszkańcy zaopatrywali się w sól, naftę, narzędzia, tkaniny i artykuły spożywcze. Ubożsi Żydzi uprawiali natomiast domokrąstwo. Wędrowali pieszo lub wozami od wsi do wsi. Handlowali głównie z Bojkami skupując od nich płody rolne, runo leśne, skóry zwierzęce i wełnę. W zamian oferowali im drobne wyroby przemysłowe i żywność. Zamożniejsza część Żydowskiej społeczności inwestowała w przemysł drzewny. Bogactwo drewna bieszczadzkich lasów dawała możliwość zarobienia niezłych pieniędzy. Żydowscy przedsiębiorcy budowali lub dzierżawili tartaki parowe i wodne. Największe w Ustrzykach Dolnych, Woli Michowej i Cisnej. Organizowali wycinki, zatrudniali drwali do wyrębu oraz zarządzali całym transportem drewna transportowanym kolejką wąskotorową czy spławianiem rzekami.W miasteczkach jak Lesko, Baligród czy Ustrzyki Dolne całe rzemiosło było w głównej mierze w rękach Żydowskich. Krawiectwo, szewstwo rozwijało się ponad miarę. Piekarnie czy rzeźnie rytualne zaopatrywały mieszkańców w mięsa i pieczywo. Rozwijały się również prężnie działające małe olejarnie. Wśród Żydów nie brakowało również świetnie wyspecjalizowanych kowali, blacharzy, szklarzy, zegarmistrzów czy furmanów.
Pod zaborem austriackim, Żydzi dzierżawili dworskie monopole. Żydowscy arendarze mieli pozwolenia od szlachty na wyroby alkoholowe i ich sprzedaż. Same karczmy pełniły we wsiach centra kulturalne, informacyjne i towarzyskie. Najbardziej zamożni Żydzi dzierżawili od właścicieli ziemskich całe folwarki, stawy rybne, młyny wodne oraz tzw. Myta na drogach dojazdowych czy mostach.
W drugiej połowie XIX w. ich struktura zawodowa uległa znacznemu poszerzeniu. W rejonie Ustrzyk Dolnych i Czarnej, żydowscy przedsiębiorcy angażowali się mocno w wydobycie i rafinerię ropy naftowej.
W czasie II Wojny Światowej na terenie Bieszczadów, Niemcy wymordowali ponad 17 240 ludności żydowskiej.


Zostaw komentarz