Rozważanie na Niedzielę 25.10.26
Chociaż w wielu parafiach rzymskokatolickich czytane są dzisiaj inne Lekcje, ja jednak zapraszam do pochylenia się nad tekstem Liturgii Słowa na XXX niedzielę zwykłą.
Liturgia Słowa:
• I Czytanie: Księga Wyjścia (Wj 22, 20-26)
• Psalm Responsoryjny: Psalm 18 (Ps 18, 2-4. 47 i 51ab)
• II Czytanie: Pierwszy List do Tesaloniczan (1 Tes 1, 5c-10)
• Ewangelia: Ewangelia według św. Mateusza (Mt 22, 34-40)
ARCHITEKTURA KRZYŻA I ARCHITEKTURA EWANGELII
Każdą naszą modlitwę, każdą wspólną Liturgię i każdy dzień chrześcijańskiego życia rozpoczynamy od tego samego świętego gestu – od znaku krzyża. Kiedy wykonujemy go z należną uwagą, czcią i skupieniem, możemy uświadomić sobie głęboką prawdę o naszej wierze: Chrystus, rozpięty na drzewie krzyża, rozpostarł ramiona, aby oddać życie za człowieka. W Jego otwartych ramionach możemy dostrzec miłość, która nie wyklucza nikogo i która pragnie objąć cały świat.
W tym znaku możemy odczytać całą architekturę naszego chrześcijańskiego powołania.
Pionowa belka krzyża przypomina nam o naszej relacji z Bogiem, naszym Stwórcą i Ojcem. To ku Niemu kierujemy modlitwę, w Nim szukamy źródła życia, sensu i nadziei.
Belka pozioma kieruje nasze spojrzenie ku drugiemu człowiekowi. Rozpostarte ramiona Chrystusa przypominają nam, że miłości Boga nie możemy oddzielić od miłości bliźniego.
Nie możemy autentycznie przyjąć Chrystusa ukrzyżowanego, a jednocześnie pozostać obojętni na człowieka, ku któremu On wyciąga swoje ramiona.
Właśnie w tym świetle możemy odczytać dzisiejszą Ewangelię. Faryzeusze pytają Jezusa, które przykazanie w Prawie jest największe. Pan odpowiada, przywołując dwa fundamentalne nakazy Starego Testamentu: miłość Boga całym sercem, całą duszą i całym umysłem oraz miłość bliźniego jak siebie samego.
Pierwszy nakaz pochodzi z Księgi Powtórzonego Prawa, drugi zaś z Księgi Kapłańskiej. Jezus nie przeciwstawia ich sobie. Pokazuje, że oba stanowią fundament właściwego rozumienia całego Prawa i Proroków.
Miłość Boga i miłość człowieka nie są dwiema konkurującymi ze sobą drogami. Są ze sobą głęboko związane. Prawdziwa pobożność nie kończy się na modlitwie, pięknych słowach ani zewnętrznych gestach religijnych. Powinna owocować konkretnym dobrem, szacunkiem, sprawiedliwością i troską o drugiego człowieka.
Można bowiem wiele mówić o Bogu, a nie zauważać człowieka, który cierpi tuż obok nas.
Dlatego dzisiejsze Słowo Boże stawia nam bardzo osobiste pytanie: czy moja miłość do Boga rzeczywiście zmienia sposób, w jaki traktuję drugiego człowieka?
POŁAMANY CHRYSTUS
Obiecałem Państwu, że nasze cotygodniowe rozważania nie będą jedynie powtarzaniem utartych schematów ani przedstawianiem chłodnej, abstrakcyjnej teorii. Nasza wiara powinna oddychać tym, czym żyjemy na co dzień – naszymi radościami, trudami, spotkaniami, wydarzeniami w Ojczyźnie i doświadczeniami naszego osobistego życia.
Bogu trzeba pozwolić przemawiać do nas również przez znaki codzienności, przez spotkania z drugim człowiekiem i przez sytuacje, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się zwyczajne.

W minionym tygodniu doświadczyłem czegoś, co głęboko zapadło mi w serce i stało się dla mnie bardzo osobistym komentarzem do dzisiejszej Ewangelii.
Otrzymałem w darze figurkę Pana Jezusa. Figurka jest uszkodzona – brakuje jej jednej ręki. W tym samym tygodniu, podczas mojej codziennej pracy jako opiekuna osób starszych w domu opieki, jeden z moich podopiecznych uległ wypadkowi i złamał ramię.
Kiedy patrzyłem na cierpiącego starszego człowieka, a później na uszkodzoną figurkę Chrystusa, zacząłem dostrzegać niezwykłe duchowe podobieństwo tych dwóch sytuacji. Nie chcę twierdzić, że potrafię odczytać wszystkie zamysły Bożej Opatrzności. Wierzę jednak, że Bóg potrafi wykorzystać wydarzenia naszego życia, aby przypomnieć nam o tym, co najważniejsze.
Dla mnie stało się to bardzo czytelnym znakiem.
Przypomniała mi się wtedy znana książka hiszpańskiego kapłana Ramóna Cué, zatytułowana Chrystus Połamany. Jej przesłanie prowadzi do głębokiej refleksji nad Chrystusem, którego zranione ciało przypomina nam o ludzkim cierpieniu, a także o naszej odpowiedzialności za tych, którzy potrzebują pomocy.
Obraz uszkodzonej figury Chrystusa można odczytać jako przejmujące wezwanie: nie wystarczy patrzeć na cierpienie Jezusa. Trzeba pozwolić, aby Jego miłość stała się obecna w naszych czynach. Nasze ręce, służące drugiemu człowiekowi, mogą stać się narzędziem Jego miłosierdzia.
W tym miejscu przypomina mi się również książka Érica-Emmanuela Schmitta Oskar i pani Róża. Starsza opiekunka towarzyszy choremu chłopcu, pomaga mu przeżywać trudne chwile, rozmawia z nim o Bogu, cierpieniu i przemijaniu. Nie usuwa magicznie jego bólu, ale sprawia, że nie musi być z nim sam.
To piękny obraz miłości, która nie zawsze potrafi zmienić okoliczności, lecz może zmienić sposób, w jaki człowiek przez nie przechodzi.
I właśnie tutaj spotykają się moje doświadczenia zawodowe, uszkodzona figurka Chrystusa i dzisiejsza Ewangelia.
Kiedy pomagam starszej osobie wstać z łóżka, kiedy podtrzymuję ją podczas chodzenia, kiedy pomagam jej zadbać o higienę, podaję posiłek albo po prostu poświęcam jej czas, nie wykonuję jedynie obowiązków zawodowych. Mogę wykonywać je z miłością, szacunkiem i świadomością godności człowieka, którego mam przed sobą.
Moje ręce mogą stać się narzędziem miłości Chrystusa.
Nie dlatego, że sam jestem źródłem tej miłości, lecz dlatego, że pozwalam, aby Jego Ewangelia kształtowała moje postępowanie.
Cierpiący senior nie jest problemem do rozwiązania, obowiązkiem do odhaczenia ani ciężarem, który trzeba jak najszybciej obsłużyć. Jest człowiekiem posiadającym niezbywalną godność, również wtedy, gdy jego ciało słabnie, pamięć zawodzi, a samodzielność staje się coraz mniejsza.
To właśnie wtedy miłość powinna być szczególnie widoczna.
Dzisiejsza Ewangelia nie pozwala nam zatrzymać się na pięknych słowach. Pyta nas o konkret: komu dzisiaj pomogę? Kogo wysłucham? Czyje cierpienie potraktuję poważnie? Czy potrafię zobaczyć w człowieku potrzebującym pomocy kogoś więcej niż tylko kolejne zadanie do wykonania?
Być może właśnie tam, w cichej i często niezauważanej służbie, najpełniej uczymy się miłości, o której mówi Jezus.
ODWRÓCENIE OD BOŻKÓW I GODNOŚĆ CZŁOWIEKA
Aby nasze ręce mogły służyć drugiemu człowiekowi, potrzebujemy również przemiany własnego serca. Nie wystarczy wiedzieć, co jest dobre. Trzeba jeszcze zdobyć się na odwagę, by dobro wybierać, szczególnie wtedy, gdy wymaga ono rezygnacji z własnej wygody.
W drugim czytaniu św. Paweł przypomina wspólnocie w Tesalonice o ich nawróceniu: odwrócili się od bożków, aby służyć Bogu żywemu i prawdziwemu oraz oczekiwać Jego Syna z nieba.
Pierwszy List do Tesaloniczan jest powszechnie uznawany za najstarsze zachowane pismo Nowego Testamentu. Powstał w świecie grecko-rzymskim, w którym życie religijne, społeczne i polityczne było ze sobą ściśle powiązane. Kult wielu bóstw oraz różne formy kultu cesarskiego należały do ówczesnej rzeczywistości.
Nawrócenie na chrześcijaństwo oznaczało zatem nie tylko przyjęcie nowych przekonań. Mogło wiązać się również ze zmianą dotychczasowych praktyk, napięciami w relacjach rodzinnych i społecznych oraz doświadczeniem niechęci ze strony otoczenia. Sam św. Paweł wspomina, że Tesaloniczanie przyjęli słowo pośród utrapienia.
Grecki czasownik epistrephō, użyty w opisie ich nawrócenia, oznacza zwrócenie się, powrót lub nawrócenie. Apostoł podkreśla więc rzeczywistą zmianę kierunku życia: odejście od bożków i zwrócenie się ku Bogu żywemu.
To ważna wskazówka również dla nas.
Nie musimy oddawać czci kamiennym posągom, aby ulec bałwochwalstwu. Współczesny człowiek również potrafi uczynić bożkiem coś, co stopniowo zajmuje w jego sercu miejsce należne Bogu.
Czym mogą być bożki naszych czasów?
Pierwszym jest bożek wygody i samowystarczalności. Podpowiada nam, że najważniejsze jest nasze własne bezpieczeństwo, komfort i niezależność. Wmawia, że człowiek jest wartościowy tylko wtedy, gdy jest silny, zdrowy, produktywny i użyteczny. W takim świecie człowiek chory, starszy czy niesamodzielny może zostać potraktowany jak ktoś mniej ważny.
Drugim jest bożek sukcesu, pieniędzy i władzy. Każe mierzyć wartość człowieka stanem posiadania, pozycją społeczną i możliwością wpływania na innych. Tymczasem Ewangelia przypomina, że godność osoby nie zależy od jej majątku, stanowiska ani społecznej przydatności.
Trzecim jest bożek lęku i konformizmu. Podpowiada, aby nie stawać w obronie słabszych, bo możemy narazić się otoczeniu. Każe milczeć, gdy ktoś jest poniżany, i odwracać wzrok, gdy czyjaś krzywda wymaga naszej reakcji.
Czwartym jest bożek zewnętrznego piękna i pozorów. Skłania nas do oceniania ludzi według wyglądu, młodości, sprawności i atrakcyjności. Zapominamy wtedy, że człowiek posiada wartość, której nie można sprowadzić do jego ciała ani do tego, jak jest postrzegany przez innych.
Piątym może być bożek ideologii, gdy człowiek zaczyna podporządkowywać prawdę, sumienie i godność bliźniego własnym przekonaniom. Dzieje się tak wtedy, gdy zamiast słuchać i szukać prawdy, traktujemy drugiego człowieka przede wszystkim jako przeciwnika.
Nie oznacza to, że każda idea, ambicja czy troska o bezpieczeństwo jest zła. Problem pojawia się wtedy, gdy coś dobrego samo w sobie zajmuje miejsce absolutne i usprawiedliwia krzywdzenie innych.
Chrześcijańskie nawrócenie polega również na rozpoznawaniu takich nieuporządkowanych przywiązań i przywracaniu Bogu właściwego miejsca w naszym życiu.
A kiedy Bóg ponownie staje się centrum naszego serca, łatwiej nam dostrzec godność drugiego człowieka.
Każda osoba, niezależnie od wieku, zdrowia, pochodzenia, sytuacji materialnej czy życiowych błędów, jest człowiekiem stworzonym na obraz Boga. Ta prawda nie oznacza, że wszystkie ludzkie decyzje są dobre ani że powinniśmy rezygnować z odpowiedzialności. Oznacza jednak, że nikogo nie wolno pozbawiać godności.
Z tej perspektywy możemy lepiej zrozumieć zasady katolickiej nauki społecznej: dobro wspólne, pomocniczość i solidarność.
Dobro wspólne przypomina, że życie społeczne powinno służyć wszystkim ludziom, a szczególnie nie może pomijać tych, którzy sami nie potrafią skutecznie zadbać o swoje interesy.
Pomocniczość podkreśla, że człowieka i jego najbliższej wspólnoty nie należy pozbawiać możliwości działania, a większe instytucje powinny wspierać tam, gdzie pomoc jest rzeczywiście potrzebna.
Solidarność zaś oznacza coś więcej niż współczucie. Jest gotowością do przyjęcia odpowiedzialności za innych i do współtworzenia świata, w którym nikt nie zostaje pozostawiony sam sobie.
Tak rozumiana wiara nie ucieka od rzeczywistości. Przeciwnie, pozwala patrzeć na nią z większą odpowiedzialnością.
BÓG OBROŃCA I GODNOŚĆ CZŁOWIEKA
Pierwsze czytanie z Księgi Wyjścia stawia przed naszymi oczami ludzi szczególnie narażonych na krzywdę: cudzoziemca, wdowę, sierotę i ubogiego.
Fragment ten należy do tak zwanego Kodeksu Przymierza, jednego z najstarszych zbiorów prawnych zachowanych w Biblii. Ukazuje on, że przymierze z Bogiem nie ogranicza się do kultu i modlitwy. Ma również konsekwencje dla sposobu, w jaki ludzie traktują siebie nawzajem.
W realiach starożytnego Izraela osoby pozbawione silnego oparcia rodzinnego, majątkowego lub społecznego były szczególnie podatne na wyzysk. Cudzoziemiec mógł nie mieć lokalnych więzi i ochrony, wdowa mogła utracić podstawowe źródło utrzymania, a sierota pozostawała bez naturalnego wsparcia rodziców.
Bóg nie pozostawia ich losu wyłącznie dobrej woli silniejszych.
W Księdze Wyjścia słyszymy ostrzeżenie, że jeśli skrzywdzeni będą wołać do Boga, On wysłucha ich wołania. Użyty w tym kontekście hebrajski czasownik cā‘aq oznacza wołanie o pomoc, krzyk człowieka doświadczającego ucisku.
To słowo ma szczególną wymowę w całej historii Wyjścia. Izraelici sami doświadczyli niewoli egipskiej i wołali do Boga z powodu cierpienia. Teraz, po wyzwoleniu, mają pamiętać o własnej historii i nie powtarzać wobec innych tego, czego sami doświadczyli.
Bóg mówi swojemu ludowi, aby nie uciskał cudzoziemca, ponieważ Izraelici sami byli cudzoziemcami w ziemi egipskiej.
Pamięć o własnej słabości ma stać się źródłem empatii.
Jakże łatwo zapominamy o tym, że sami nieraz potrzebowaliśmy pomocy. Kiedy nasze życie układa się pomyślnie, możemy zacząć patrzeć na ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji z góry, jakby ich problemy były wyłącznie skutkiem złych decyzji.
Tymczasem wystarczy czasem jeden wypadek, choroba, utrata pracy, rozpad rodziny czy nagły kryzys, aby człowiek znalazł się w sytuacji, której wcześniej nie potrafił sobie wyobrazić.
Bóg przypomina nam, że krzywda słabszego nie jest Mu obojętna. Nie dlatego, że każda trudna sytuacja ma proste rozwiązanie, lecz dlatego, że godność człowieka nie znika wraz z jego bezradnością.
W tym samym czytaniu pojawia się niezwykle konkretny przykład: jeśli ktoś bierze od ubogiego płaszcz w zastaw, powinien zwrócić go przed zachodem słońca. Dlaczego? Ponieważ ten płaszcz jest mu potrzebny do okrycia się podczas nocy.
To niezwykłe, jak bardzo prawo biblijne zwraca uwagę na rzeczywiste potrzeby człowieka. Nie wystarczy powiedzieć, że ubogi ma prawo do sprawiedliwości. Trzeba jeszcze pomyśleć o tym, czy będzie miał czym się okryć, gdy zrobi się zimno.
Czy ten płaszcz nie przypomina nam świętego Marcina z Tours?
Według znanej tradycji Marcin, będąc żołnierzem, spotkał przy bramach Amiens zmarzniętego żebraka. Nie ograniczył się do współczucia. Rozciął swój płaszcz i oddał potrzebującemu jego część. W późniejszej tradycji opowiadano, że we śnie Chrystus ukazał się Marcinowi odziany w ten płaszcz.
Ta opowieść przypomina nam, że miłosierdzie nie zaczyna się od wielkich deklaracji. Czasem zaczyna się od dostrzeżenia człowieka, któremu jest zimno.
Marcin nie rozwiązał wszystkich problemów ubóstwa w swoim mieście. Nie stworzył całego systemu pomocy społecznej. Zrobił jednak coś, co w danej chwili było w jego mocy.
I właśnie tego uczy nas dzisiejsze Słowo Boże: nie wolno nam używać własnej bezsilności jako wymówki dla całkowitej obojętności.
W świetle Ewangelii możemy odczytać gest Marcina jako obraz miłości bliźniego, o której mówi Jezus. Nie jest to jedyne możliwe zastosowanie pierwszego czytania, ale z pewnością jest to zastosowanie głęboko zgodne z jego przesłaniem.
Dziś ten płaszcz staje się dla nas pytaniem o konkretne formy odpowiedzialności.
Ochrona życia i pomoc człowiekowi w najtrudniejszej sytuacji
Kto w naszej wspólnocie jest najbardziej bezbronny? Kto nie potrafi sam zadbać o swoje bezpieczeństwo, zabrać głosu ani skutecznie upomnieć się o swoje prawa?
Wśród takich osób znajdują się dzieci, osoby ciężko chore, seniorzy, ludzie z niepełnosprawnościami oraz osoby pozbawione wsparcia bliskich.
Z perspektywy nauki moralnej szczególna odpowiedzialność dotyczy również życia ludzkiego przed narodzeniem. Kościół naucza o godności człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci. Jest to przekonanie zakorzenione w szerszej chrześcijańskiej wizji człowieka jako osoby stworzonej przez Boga i obdarzonej niezbywalną wartością.
Dzisiejsze czytanie z Księgi Wyjścia nie mówi bezpośrednio o dziecku nienarodzonym. Przypomina nam jednak zasadę, którą możemy zastosować także w tej kwestii: siła, zależność od innych ani brak możliwości samodzielnej obrony nie mogą być podstawą do lekceważenia ludzkiej godności.
Naszym „płaszczem” może być odważna troska o ochronę życia, ale również konkretna pomoc kobietom i rodzinom przeżywającym trudności.
Nie wystarczy domagać się ochrony życia. Trzeba również wspierać matki, które zmagają się z lękiem, samotnością, trudnościami finansowymi lub brakiem pomocy ze strony bliskich. Trzeba otaczać troską rodziny wychowujące dzieci z niepełnosprawnościami i zapewniać wsparcie tym, którzy nie radzą sobie z codziennymi obowiązkami.
Obrona życia staje się wiarygodna wtedy, gdy towarzyszy jej gotowość do pomocy.
Obrona rodziny i dziecka przed krzywdą
Drugim obszarem naszej odpowiedzialności jest rodzina.
W chrześcijańskim rozumieniu rodzina jest miejscem miłości, wzajemnej odpowiedzialności i wychowania. Tradycja katolicka nazywa ją Kościołem domowym, ponieważ to właśnie w rodzinie człowiek często po raz pierwszy doświadcza bliskości, przebaczenia, troski i wiary.
Dlatego szczególnie bolesne są sytuacje, w których dziecko zostaje wciągnięte w konflikt między dorosłymi.
Kiedy rodzice rozstają się, dziecko nie powinno stawać się narzędziem zemsty, kartą przetargową ani sposobem wywierania presji na drugą stronę. Nie powinno być zmuszane do wybierania, którego z rodziców ma kochać, ani obciążane odpowiedzialnością za konflikty dorosłych.
Manipulowanie emocjami dziecka, podważanie jego więzi z bliskimi i wykorzystywanie go do prowadzenia sporu może prowadzić do poważnych cierpień psychicznych.
W takich sytuacjach potrzebujemy odpowiedzialności, uczciwości i troski o dobro dziecka. Potrzebujemy również rzetelnej oceny każdej konkretnej sprawy, ponieważ nie każda trudność w utrzymywaniu kontaktu z jednym z rodziców wynika z manipulacji. Czasem konieczne jest zapewnienie dziecku ochrony przed przemocą lub innym zagrożeniem.
Najważniejsze jest, aby decyzje podejmowane przez rodziców i instytucje uwzględniały przede wszystkim bezpieczeństwo, potrzeby i godność dziecka.
Naszym „płaszczem” jest tutaj sprzeciw wobec przemocy psychicznej, wspieranie rodzin w kryzysie, pomoc rodzicom w odpowiedzialnym rozwiązywaniu konfliktów oraz ochrona dzieci przed wykorzystywaniem w sporach dorosłych.
Miłość bliźniego wymaga nie tylko czułości, lecz także sprawiedliwości i roztropności.
Mądra gościnność wobec cudzoziemca i wolność od nienawiści
Pierwsze czytanie wzywa nas również do refleksji nad losem cudzoziemca.
Jako Polacy nosimy w pamięci historię narodu, który wielokrotnie doświadczał utraty domu, przymusowych wyjazdów i konieczności szukania schronienia poza granicami własnego kraju. Wiemy, jak trudne jest opuszczenie miejsca, w którym człowiek ma swoje korzenie, rodzinę i poczucie bezpieczeństwa.
Jednocześnie współczesny świat stawia przed państwami i społeczeństwami poważne wyzwania związane z migracją, bezpieczeństwem granic oraz odpowiedzialnością za wspólnotę.
Chrześcijańska refleksja nie powinna udawać, że tych trudności nie ma.
Państwo ma prawo i obowiązek chronić swoich obywateli, dbać o bezpieczeństwo oraz prowadzić odpowiedzialną politykę graniczną. Pomoc drugiemu człowiekowi nie wymaga rezygnacji z roztropności, a miłość nie oznacza bezrefleksyjnej zgody na każde działanie.
Jednak odpowiedzialność za bezpieczeństwo nie może prowadzić do pogardy wobec ludzi ze względu na ich pochodzenie, narodowość, kulturę czy religię.
Księga Wyjścia przypomina nam, że cudzoziemiec również jest człowiekiem, a jego godność nie znika na granicy państwa. Kiedy spotykamy człowieka głodnego, zmarzniętego, chorego lub zagrożonego, powinniśmy umieć dostrzec jego rzeczywistą sytuację i w miarę naszych możliwości udzielić pomocy.
Możemy równocześnie stawiać pytania o przyczyny migracji, odpowiedzialność polityków, działania reżimów, wykorzystywanie ludzkiego nieszczęścia i sposoby ochrony granic. Nie musimy rezygnować z krytycznego myślenia, aby zachować wrażliwe serce.
Nie wolno nam jednak pozwolić, by spory polityczne odebrały nam zdolność widzenia w drugim człowieku osoby.
Żadna ideologia nie powinna zwalniać nas z obowiązku poszanowania ludzkiej godności. Żadna polityczna deklaracja nie usprawiedliwia pogardy, rasizmu ani odmawiania pomocy człowiekowi tylko dlatego, że jest inny od nas.
Żyjąc dziś w Niemczech, a wcześniej we Francji, spotykam ludzi, którzy podobnie jak ja wyruszyli w świat w poszukiwaniu lepszego życia dla siebie i swoich rodzin. Każda taka historia jest inna. Za każdą stoi jednak konkretny człowiek, jego nadzieje, obawy, doświadczenia i pragnienie bezpieczeństwa.
Nie możemy oceniać wszystkich przez pryzmat stereotypów ani sprowadzać ich historii do politycznych haseł.
Chrześcijańska postawa wymaga jednocześnie serca wrażliwego na cierpienie i umysłu zdolnego do roztropnego osądu. Nie chodzi o to, aby przestać zadawać trudne pytania. Chodzi o to, by nawet wtedy, gdy się nie zgadzamy, nie tracić z oczu człowieka.
Bóg słyszy krzyk skrzywdzonego. Naszym zadaniem jest nie zamykać uszu na ten krzyk.
WEZWANIE DO KONKRETU MIŁOŚCI
Miłość Boga i bliźniego nigdy nie powinna pozostawać abstrakcyjną teorią. Jest czymś znacznie więcej niż pięknym hasłem, wzruszającym kazaniem czy deklaracją dobrych intencji.
Miłość staje się widoczna w czynach.
Od wielu lat mam przywilej być doradcą Mazurskiego Banku Żywności i obserwować, jak w praktyce wygląda pomoc drugiemu człowiekowi. Wiem, że wsparcie osób znajdujących się w trudnej sytuacji nie musi oznaczać podtrzymywania ich bezradności. Może być sposobem odbudowywania godności, poczucia wspólnoty i nadziei.
Jednym z przykładów takiej pomocy są społeczne lodówki, w których ludzie mogą zostawić żywność dla innych. Ktoś ma nadmiar jedzenia, ktoś inny przeżywa trudny okres i potrzebuje wsparcia. Dzięki prostemu gestowi żywność trafia do człowieka, który może jej naprawdę potrzebować.
To niewielki czyn, ale ma w sobie coś ważnego: przypomina nam, że dobra materialne mogą służyć nie tylko zaspokajaniu własnych potrzeb, lecz także budowaniu więzi i solidarności.
Podobne doświadczenie widzę w Szczecinie podczas cotygodniowych Spotkań przy Zupie. W każdy czwartek osoby potrzebujące mogą otrzymać ciepły posiłek, bułki na później, ubranie, a także pomoc w załatwieniu pilnych spraw. Wsparcie organizują wolontariusze i ludzie dobrej woli, a posiłki przygotowywane są przy współpracy z zaprzyjaźnionymi restauracjami.
Ważne jest nie tylko to, co trafia na talerz. Ważna jest również atmosfera spotkania.
Człowiek przychodzący po pomoc nie musi najpierw udowadniać, że zasługuje na życzliwość. Nie powinien być upokarzany ani traktowany jak ktoś gorszy. Czasami potrzebuje posiłku, czasami rozmowy, czasami informacji, a czasami po prostu obecności drugiego człowieka.
Nie znamy wszystkich historii ludzi, których spotykamy. Nie wiemy, jakie doświadczenia doprowadziły ich do kryzysu, jakie błędy popełnili ani z jakimi trudnościami zmagają się każdego dnia.
Oczywiście pomoc powinna być odpowiedzialna i mądra. Nie oznacza bezkrytycznego akceptowania każdego zachowania ani rezygnacji z odpowiedzialności. Oznacza jednak, że człowieka potrzebującego nie wolno sprowadzać do jego problemów.
Czasami życie komplikuje się przez błędne decyzje. Innym razem przez chorobę, utratę pracy, przemoc, samotność, nieprzewidziane zdarzenia lub kryzys ekonomiczny. Często kilka takich doświadczeń nakłada się na siebie.
Wspólne posiłki, społeczne lodówki i działania wolontariuszy przypominają nam, że nie jesteśmy zamkniętą w sobie wyspą. Możemy tworzyć wspólnotę, w której człowiek nie musi wstydzić się każdej chwili słabości.
To właśnie jest konkret miłości bliźniego: zrobić miejsce przy stole, podzielić się tym, co mamy, poświęcić swój czas, wysłuchać i pomóc bez poniżania drugiej osoby.
Nie każdy z nas może prowadzić wielkie dzieła społeczne. Nie każdy dysponuje odpowiednimi środkami ani czasem. Każdy jednak może poszukać takiej formy dobra, która jest w jego zasięgu.
Dla jednej osoby będzie to regularny wolontariat. Dla innej – pomoc sąsiadowi, odwiedziny samotnego seniora, wsparcie rodziny przeżywającej kryzys, przekazanie żywności albo uczciwe zainteresowanie się losem człowieka, którego inni omijają.
Dla opiekuna osób starszych będzie to cierpliwa troska o podopiecznego. Dla rodzica – stworzenie dziecku bezpiecznego domu. Dla osoby sprawującej władzę – odpowiedzialna decyzja uwzględniająca dobro wspólne. Dla każdego z nas – odmowa udziału w poniżaniu drugiego człowieka.
Miłość nie zawsze wymaga wielkich słów. Często wymaga małej, wiernej obecności.
BĄDŹMY RĘKAMI CHRYSTUSA
Dzisiejsza Liturgia prowadzi nas od krzyża Chrystusa ku drugiemu człowiekowi.
Najpierw słyszymy o miłości Boga i bliźniego. Następnie widzimy Boga, który staje w obronie słabszych i przypomina swojemu ludowi, że nie wolno krzywdzić bezbronnych. W drugim czytaniu słyszymy o nawróceniu od bożków ku Bogu żywemu. Wreszcie spotykamy ludzi, którzy w konkretnych czynach mogą stać się świadkami tej miłości.
Wszystkie te czytania prowadzą nas do jednego pytania: czy pozwalam, aby Bóg przemieniał moje serce?
Czy potrafię dostrzec człowieka, którego inni nie zauważają?
Czy umiem szanować starszego, którego ciało jest słabe i który potrzebuje pomocy?
Czy mam odwagę stanąć w obronie dziecka, człowieka skrzywdzonego lub osoby samotnej?
Czy potrafię zachować wrażliwość wobec cudzoziemca, nie rezygnując przy tym z roztropności i odpowiedzialności?
Czy umiem podzielić się tym, co mam, zamiast jedynie oceniać tych, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji?
I wreszcie: czy moja modlitwa rzeczywiście przekłada się na sposób, w jaki traktuję ludzi?
Kiedy patrzę na otrzymaną figurkę Chrystusa, której brakuje jednej ręki, wracam myślami do cierpiącego seniora, którego spotkałem w swojej pracy.
Nie widzę w tym gotowej odpowiedzi na wszystkie pytania. Widzę jednak przypomnienie o odpowiedzialności, którą jako chrześcijanin noszę w sercu.
Nie mogę sam uleczyć wszystkich chorych. Nie mogę usunąć całego ubóstwa, rozwiązać każdego konfliktu rodzinnego ani sprawić, by nikt już nigdy nie doświadczył samotności.
Mogę jednak zrobić coś dobrego dla człowieka, którego Bóg stawia na mojej drodze.
Mogę podać rękę. Mogę wysłuchać. Mogę pomóc wstać. Mogę nie odwracać wzroku. Mogę potraktować drugiego człowieka z szacunkiem, nawet gdy jego historia jest trudna, a jego decyzje budzą mój sprzeciw.
I właśnie w tym konkretnym dobru miłość Chrystusa może stać się widoczna.
Bądźmy więc jak święty Marcin, który nie przeszedł obojętnie obok zmarzniętego człowieka. Bądźmy jak ci, którzy przygotowują posiłek dla głodnego, odwiedzają samotnego seniora i pomagają rodzinie przeżywającej kryzys.
Bądźmy ludźmi, którzy nie tylko patrzą na krzyż, ale pozwalają, aby jego przesłanie przemieniało ich codzienność.
Prośmy Chrystusa, aby odnowił w nas łaskę chrztu świętego, oczyścił nasze serca z bożków egoizmu, pychy, lęku i obojętności, umocnił nasze rodziny i nauczył nas kochać w sposób odpowiedzialny, cierpliwy i wierny.
Prośmy, abyśmy umieli bronić ludzkiej godności, szanować życie, wspierać słabszych i nie pozwalać, by spory dzieliły nas do tego stopnia, że przestaniemy widzieć w drugim człowieku naszego bliźniego.
Niech nasze dłonie będą gotowe do pomocy, nasze usta do pocieszenia, a nasze serca do przebaczenia i współczucia.
Bo moc krzyża nie polega na tym, że usuwa z naszego życia każdy ból. Polega na tym, że objawia miłość Boga, która pozostaje wierna człowiekowi również w cierpieniu.
A konkretem tej miłości może stać się nasze życie.

Zostaw komentarz