97. rocznica utworzenia jednej z najważniejszych partii politycznych II Rzeczypospolitej

REKLAMA

7 października 1928 roku powstało Stronnictwo Narodowe (SN) – ugrupowanie, które odegrało kluczową rolę w dziejach polskiego ruchu narodowego. Było ono bezpośrednim następcą Związku Ludowo-Narodowego, a jego celem stało się prowadzenie bieżącej działalności politycznej obozu narodowego, zwanego potocznie endecją.

Założycielem i głównym ideowym patronem Stronnictwa był Roman Dmowski, który już od początku lat 20. dostrzegał potrzebę głębokiej reorganizacji ruchu narodowego. Po przewrocie majowym Józefa Piłsudskiego w 1926 roku i osłabieniu pozycji endecji, jednym z etapów przemian na prawicy stało się powołanie w Poznaniu Obozu Wielkiej Polski. Klęska w wyborach parlamentarnych w 1928 roku przyspieszyła decyzję o przekształceniu ZLN w nowe ugrupowanie – Stronnictwo Narodowe.

Partia miała łączyć różne nurty narodowe – od Obozu Wielkiej Polski po organizacje społeczne i zawodowe – a jej głównym celem była budowa katolickiego państwa narodu polskiego. SN opowiadało się za hierarchiczną organizacją społeczeństwa, wzmocnieniem elity narodowej oraz obroną ładu moralnego opartego na katolicyzmie.

W latach 30. w łonie Stronnictwa toczyły się dyskusje między „starymi” (m.in. Roman Rybarski, Marian Seyda, Stanisław Stroński) a „młodymi” (m.in. Tadeusz Bielecki, Jędrzej Giertych, Stefan Sacha), którzy głosili ideę zespolenia zasad katolicyzmu z nowoczesnym nacjonalizmem. Mimo sporów i rozłamów, to właśnie w tym okresie Stronnictwo Narodowe stało się największą partią polityczną II Rzeczypospolitej, licząc w 1938 roku ponad 200 tysięcy członków.

Organami prasowymi SN były m.in. „Gazeta Warszawska”, „Myśl Narodowa”, „Kurier Poznański” i „Dziennik Wileński”. Z partią współpracowały liczne organizacje młodzieżowe, zawodowe i oświatowe – w tym Młodzież Wszechpolska oraz Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”.

Podczas II wojny światowej Stronnictwo Narodowe kontynuowało działalność konspiracyjną pod kryptonimem „Kwadrat”, uczestnicząc w tworzeniu Narodowej Organizacji Wojskowej, a następnie Narodowych Sił Zbrojnych. Po wojnie, w realiach komunistycznego terroru, wielu działaczy SN zostało uwięzionych, torturowanych i zamordowanych – jednak idea niepodległej, katolickiej Polski przetrwała na emigracji.

Na uchodźstwie Stronnictwo Narodowe kontynuowało swoją misję – redagując „Myśl Polską” i podtrzymując ducha narodowej solidarności. Po 1989 roku w kraju powstały ugrupowania, które nawiązywały do tradycji SN, czerpiąc z jego dorobku ideowego i patriotycznego.

🕯️ Dziedzictwo Stronnictwa Narodowego

Dziedzictwo Stronnictwa Narodowego to przede wszystkim idea służby narodowi, opartej na wierze, pracy i odpowiedzialności za los Polski. To także pamięć o tych, którzy – w czasach pokoju i wojny – nieśli sztandar Narodowej Demokracji, wierząc, że Polska musi być silna siłą ducha i jedności narodowej.

Po upadku komunizmu w 1989 roku, wraz z odrodzeniem życia politycznego w Polsce, pojawiło się kilka ugrupowań odwołujących się do tradycji Stronnictwa Narodowego. Był to czas poszukiwania tożsamości i prób odbudowy dawnego ruchu narodowego, który przez dziesięciolecia funkcjonował w konspiracji lub na emigracji.
W pierwszych latach III Rzeczypospolitej powstały liczne organizacje deklarujące kontynuację ideową przedwojennej endecji, jednak różnice programowe, ambicje przywódcze oraz spory pokoleniowe doprowadziły do ich rozproszenia.

W latach 90. działało równolegle kilka struktur noszących nazwę Stronnictwo Narodowe, z których część skupiała dawnych działaczy emigracyjnych i opozycyjnych, inne – młodsze pokolenie narodowców wchodzących do polityki po 1989 roku. Niestety, wewnętrzne konflikty, brak spójnego przywództwa i trudności w przystosowaniu do realiów współczesnej sceny politycznej doprowadziły do stopniowego osłabienia tych środowisk.

Po długim okresie kryzysu organizacyjnego i wyrejestrowaniu Stronnictwa Narodowego w 2004 roku, spuściznę ideową endecji przejęli młodsi działacze, którzy wcześniej tworzyli Sekcję Młodych Stronnictwa Narodowego. Z ich inicjatywy powstał Obóz Wielkiej Polski – organizacja mająca na celu podtrzymanie ducha i ciągłości myśli narodowej w jej pierwotnym, klasycznym kształcie.

Nowy Obóz Wielkiej Polski odwołuje się wprost do tradycji Romana Dmowskiego, Tadeusza Bieleckiego i idei państwa narodowego. Kontynuuje działalność wychowawczą i społeczną w duchu Narodowej Demokracji, propagując postawę odpowiedzialności za naród, obrony cywilizacji chrześcijańskiej oraz solidarności społecznej opartej na etyce pracy.

Dziś to właśnie ten ruch – Obóz Wielkiej Polski – pozostaje ostatnim bezpośrednim kontynuatorem dziedzictwa Stronnictwa Narodowego, stojąc na straży wartości, które przez ponad sto lat kształtowały polską myśl narodową.