W okresie I Rzeczypospolitej „Obojga Narodów” na ziemiach ruskich Królestwa Polskiego powstała społeczność Kozaków. Bunty kozackie, zwłaszcza Chmielnickiego, kształtowały odrębność narodową kozaczyzny coraz bardziej w konflikcie z polskością.

REKLAMA

Zamiar zbudowania trzeciego członu unii litewsko-polskiej księstwa ruskiego ze stolicą w Kijowie (umowa w Hadziaczu) nie powiódł się. Kozacy walcząc z Polską szukali wsparcia Tatarów (chanat krymski) i ostatecznie wybrali podporządkowanie Moskwie (umowa w Perejasławiu). Rosjanie odmawiali Ukraińcom prawa do bycia narodem, nazywali ich Małorusami, którzy powinni podporządkować się Wielkorusom – Rosjanom.

Na ziemiach zaboru austriackiego (Galicja) umacniała się narodowość ukraińska, którą Austriacy chcieli wykorzystać jako czynnik osłabiający wpływy polskie. Po zakończeniu I wojny światowej w 1918 r., rozpadzie Austro-Węgier i cesarstwa rosyjskiego Polacy i Ukraińcy podjęli dzieło budowania swoich państw.

Polacy w zdecydowanej większości chcieli odbudować Rzeczpospolitą. Ukraińcy, zwłaszcza na terenie zachodniej Ukrainy (Lwów) zamierzali zbudować niepodległą wielką Ukrainę. Sojusz Piłsudski-Petlura zawarty w 1920 r. nie przyniósł oczekiwanych rezultatów – zbudowanie niepodległych Polski i Ukrainy jako państw sojuszniczych.

Pokój w Rydze w 1921 r. między Polską a Rosją sowiecką przekreślił plany Piłsudskiego i Petlury. Ukraina pod panowaniem sowieckim została spacyfikowana przez Rosjan, wyniszczona wywołaną sztucznie klęską głodu, zrusyfikowana. Koła przywódcze Ukraińców w Polsce podjęły walką z polską państwowością spiskując z Niemcami.

Nacjonaliści ukraińscy chcieli zbudować swoją państwowość jako sojusznika/partnera Niemiec likwidując Polskę i przeprowadzając czystkę etniczną – rzeź wołyńska. Niemcy nie zamierzali wspierać realizację planów nacjonalistów ukraińskich. Nacjonaliści ukraińscy mordujący Polaków i wysługujący się Niemcom przegrali, Ukraina w całości wpadła w ręce sowieckie.

Po rozpadzie ZSRS i uformowaniu się państwa ukraińskiego zarysowały się w Kijowie trzy kierunki polityczne; współpracy i podporządkowania Moskwie, bliskich związków z Berlinem, budowania wspólnoty Europy Środkowej z Warszawą.

Agresja Rosji na Ukrainę w 2014 r. i przekształcenie jej przez Putina w pełnoskalowej wojnę w 2022 r. przekreśliły związki Kijowa z Moskwą. Postawa Niemiec wyraźnie faworyzujących związki z Rosją sfalsyfikowały nadzieje umieszczane przez Kijów w Berlinie. Zaangażowanie USA przy ścisłym związku z Polską w wsparciu Ukrainy otworzyły szanse zbudowania wspólnoty z Polską (Trójmorze).

Autor: prof. Romuald Szeremietiew
Polski polityk, publicysta, doktor habilitowany nauk wojskowych, nauczyciel akademicki, m.in. profesor nadzwyczajny Akademii Obrony Narodowej i Akademii Sztuki Wojennej, poseł na Sejm III kadencji, były wiceminister i p.o. ministra obrony narodowej.