Po raz pierwszy zastosowałem tę metodę w czasach studenckich. Moja ulubiona koleżanka miała zupełnie inny styl uczenia się do egzaminów niż ja. Ja uczyłem się szybko, nerwowo, fragmentarycznie, w stylu „złap łyk powietrza, zanim całkiem utoniesz”. Natomiast ona uczyła się całościowo, systematycznie, jakby sunęła majestatycznie po wodzie na plecach w promieniach słońca. Nie mogłem patrzeć, jak ona się uczy. 

Dlatego przed egzaminem ze współczesnej historii powszechnej wymyśliłem na jej użytek metodę nauki przez etykietowanie. Każdy z trzech ówczesnych światów oznaczyłem etykietą w odpowiednim kolorze wraz ze zbiorem podstawowych sloganów. 

Pierwszy świat miał „białą” etykietę: demokracja, wolność, wolny rynek, bogactwo, państwo opiekuńcze i opór przed lewackim szaleństwem; drugi – „czerwoną”: totalitaryzm, cenzura, więźniowie polityczni, centralne planowanie, komunizm, nieustający kryzys gospodarczy; a trzeci – czarną: terroryzm, zamachy, niestabilność polityczna, wojny domowe, uległość wobec świata białego, sympatia do czerwonego, bieda i oligarchia. 

Na tej podstawie można było mówić bez końca o każdym miejscu na ziemi, nie mając o niczym pojęcia. Wystarczyło dokleić odpowiednią etykietę. Moja koleżanka dostała ocenę dobrą, a naprawdę mieliśmy lepsze rzeczy do robienia niż uczenie się do egzaminu. 

Później nadszedł czas, gdy nawet taka wiedza nie była nikomu potrzebna. Bo historia się skończyła po upadku komunizmu. Świat zaczął zmierzać do cudownej synergii, w której nie miały znaczenia narodowość, rasa, kolor skóry i płeć. Rozumienie relacji międzynarodowych w takich warunkach stało się anachronizmem. 

Ale później znienacka okazało się, że nasz świat zmienił się tak bardzo, że nic się nie zmieniło. A ludzie z przerażeniem uświadomili sobie, że oni mogą nie interesować się polityką, ale nie mogą zmusić polityki, aby nie interesowała się nimi. 

Obecnie więc na gwałt pragną zrozumieć, co się dzieje ze światem. Jednak pewnych wartości się nie wyrzekli: nadal nie przyjmują do wiadomości, że w tym celu muszą coś wiedzieć. Dlatego moja studencka metoda rozumienia świata przez doklejanie etykiet stała się bardzo popularna. 

Jest intuicyjna i łączy ludzi ponad podziałami politycznymi. Każdy może mieć przecież własny zestaw etykiet, ale metodologia rozumowania jest taka sama. Siedzę więc teraz przed wielką mapą ze stosem kolorowych karteczek. Jeżeli je dobrze przypnę, będę wszystko o świecie wiedział i nic nie będę musiał wiedzieć. 

Zaczynam od trzech kolorów podstawowych z okresu zimnej wojny. Biały – świat pierwszy, najlepszy; czerwony – świat komunistyczny i postkomunistyczny; czarny – świat trzeci. Szukam więc najpierw miejsc wolnych od lewackich ideologii, gdzie jest demokracja, wolność i dobrobyt. Waham się. Bo kiedyś świat był dużo prostszy. Odkładam więc białe karteczki na później. 

Biorę teraz czerwone etykiety i z nimi idzie mi dużo łatwiej. Centralizacja, cenzura, brak wolności i represje wobec opozycji. Ciach, doklejam etykietę do Rosji, a następnie do Chin i Korei Północnej. Nachodzą mnie przy tym pewne wątpliwości, gdy próbuję sobie przypomnieć: kto wygrał zimną wojnę – świat pierwszy czy drugi? Nieważne. 

Przechodzę do czarnych karteczek, ale zestaw sloganów charakteryzujących trzeci świat wymaga pewnej modernizacji w porównaniu z moimi czasami studenckimi. Niestabilność i konflikty wewnętrzne – to się zgadza i nic się nie zmieniło. Uległość wobec białego świata i sympatia do czerwonego. OK. Ale jest jeszcze nazizm. Wszyscy go widzą, chociaż nigdzie go nie ma. Więc dopisuję jeszcze ten jeden slogan do czarnej etykiety: „faszyści!”. 

Komu mam więc teraz dokleić tę etykietę? Niemcom z AfD? Włochom z Meloni? Rosji Putina? A może Francji lub Polsce? Ostatecznie odkładam czarne karteczki na później, obok białych. 

Trzy kolory już jednak nie wystarczą, gdyż świat się zmienił. Biorę więc jeszcze karteczki zielone, żółte i niebieskie. Sześć światów i Stany Zjednoczone – tyle powinno wystarczyć. 

Zieloną etykietę doklejam do Iranu. To czwarty świat: fundamentalizm islamski. Teraz dobieram slogany: dżihad, terroryzm, ścinanie głów, prawo szariatu, burka, nie mają McDonald’sa. Po prostu dramat. 

Pakistan, Irak, Syria, Jemen, Afganistan i Turcja. Ale Turcja i Pakistan mają McDonald’sa, więc odklejam od nich zieloną etykietę, ale po chwili znowu przyklejam. Myślę, jak z tego wybrnąć. Ostatecznie odklejam zieloną etykietę od Turcji i przyklejam do Sudanu. Ale uważaj, Turcjo! Wciąż mam dla ciebie zieloną etykietę: fundamentalizm! 

Przechodzę do żółtych karteczek. Nie, to nie Chiny. One są czerwone. Żółty kolor to piąty świat: „w pół kroku do normalności”. Dopisuję slogany: prawie demokracja, prawie wolność, prawie wolny rynek, prawie dobrobyt. Przyklejam żółtą etykietę do Polski. Następnie do Ukrainy. Wiem, że tam lepiej pasowałaby etykieta czerwono-czarna, ale nie chcę iść do więzienia. 

Wciąż mi jednak czegoś brakuje. Nie chodzi o Stany Zjednoczone. Amerykę oznaczyłem na mojej mapie jako nasze słoneczko. Zawisło nad światem i opromienia go pokojem oraz wolnością. Ale nadal czuję niedosyt, bowiem wciąż mnę w spoconych dłoniach niewykorzystane karteczki w kolorze niebieskim. 

Ostatecznie przyklejam niebieską etykietę do Izraela. To szósty świat: „oni mogą więcej”. Zamiast zbioru sloganów dodałem do niego opis: „oni mogą więcej, gdyż przeżyli Holokaust – nigdy więcej Holokaustu”. 

Idąc tym tropem myślenia, naklejam jeszcze niebieską karteczkę na RPA („nigdy więcej apartheidu”) oraz przypinam ją do czarnej społeczności w Ameryce („nigdy więcej niewolnictwa”). I jeszcze do ukraińskiej imigracji w Polsce („bo walczą za nas”). 

Niebieską karteczkę przyklejam też do Indii („nigdy więcej kolonializmu”). Tak. Wiem, to nadużycie, ale nie mam innego pomysłu na Indie. Ewentualnie mogę je uznać za całkiem osobny świat siódmy w kolorze fioletowym, ale nie mam fioletowych karteczek. 

Została mi jeszcze prawie cała Afryka i Ameryka Łacińska. Teraz to już jest proste. Do każdego państwa uległego wobec Stanów Zjednoczonych doklejam żółtą etykietę („prawie wolne”), a do każdego opornego czerwoną („komuchy”). 

Widok jest piękny. Cały świat mam w garści. Wiem już absolutnie wszystko. Mogę znowu zdawać egzamin z polityki współczesnej. Mógłbym nawet napisać książkę o geopolityce. Obawiam się jednak konkurencji. Większość bowiem naszych analityków buduje swoje analizy na zestawie schematów i sloganów. Większa wiedza nie jest nikomu potrzebna. 

Wystarczy poczytać komentarze naszych specjalistów o buncie francuskim. Oczywiście każdy ekspert ma swój zestaw etykiet, ale metodologia jest wspólna. Zamiast rozumieć, wystarczy dokleić właściwą etykietę z pasującym sloganem. Jedni mogą więc przypiąć do francuskich wydarzeń białą karteczkę „postępowa rewolucja młodzieżowa”, inni czarną „populizm i barbarzyństwo”, a jeszcze inni zieloną „dżihad imigrantów z Maghrebu”. Niby mozaika, ale jednorodna. 

Żałuję więc, że mojej metody rozumienia świata poprzez etykietowanie nie opatentowałem. Dzisiaj byłbym milionerem.