Bohaterski sierżant który uratował amerykańskich Żydów

Starszy sierżant Roddie Edmonds i jego ludzie uratowali 200 żydowskich żołnierzy w obozie jenieckim.

REKLAMA

Wiele, jeśli nie większość, aktów heroizmu podczas wojny jest głośnych. Czasami jednak bohaterstwo przychodzi w cichy sposób. Jak na przykładzie Witolda Pileckiego, który dobrowolnie pojechał do Auschwitz, aby relacjonować tamte wydarzenia. Później stracił życie, oskarżony o działanie przeciwko komunistycznemu państwu polskiemu. Wiele osób zaczęło się o nim dowiadywać dopiero po latach czyli po upadku komunizmu.

Innym cichym bohaterem jest sierżant Roddie Edmonds. Zaledwie kilka lat temu został pośmiertnie odznaczony i nazwany przez rząd Izraela „Sprawiedliwym wśród Narodów Świata”. Wcześniej ten zaszczyt przyznano tylko pięciu innym Amerykanom, a Edmonds był pierwszym amerykańskim żołnierzem z czasów II wojny światowej, który go otrzymał. Jednym z powodów, dla których Edmonds został nie rozpoznany tak długo, jest to, że nigdy nie mówił za życia o swoich działaniach podczas II wojny światowej.

Dopiero wytrwałe badania jego syna i wnuczki ujawniły historię Edmondsa. Jesienią 1944 roku Roddie Edmonds wylądował w Europie ze 106-tą Amerykańską Dywizją. Był w Ardenach, kiedy Niemcy uruchomili swój „Fall Wacht Am Rhein”, czyli Bitwę o Ardeny. W tym czasie dywizja Edmondsa była z poboru, nie wprawiona w boju, więc została wysłana na część frontu, którą naczelne dowództwo USA uznało za „cichą”. Spodziewano się, że 106-ta Dywizja może się zaaklimatyzować, patrolując, wykonując drobne manewry i prace artyleryjskie, a być może także biorąc udział w kilku małych potyczkach w celu przygotowania się do wiosennej ofensywy zaplanowanej przez aliantów. Niemcy pokrzyżowali te plany, gdy 250 000 niemieckich żołnierzy wyłoniło się z belgijskiej mgły w kierunku nieprzygotowanych oddziałów amerykańskich. Przejmując ciężar północnoniemieckiej szarży przez góry Schnee Eifel. Tym sposobem część dywizji amerykańskiej ostatecznie się poddała po ciężkich walkach z Niemcami. Roddie Edmonds i jego ludzie zostali wzięci do niewoli 19 grudnia 1944 roku. Byli przetrzymywani w tymczasowym obozie jenieckim, zanim zostali przewiezieni do innego, znacznie większego obozu. W swoim dzienniku znalezionym przez wnuczkę, Edmonds napisał: „Poddaliśmy się, aby uniknąć rzezi. Szliśmy bez jedzenia i wody, z wyjątkiem nielicznych buraków cukrowych, które znaleźliśmy wzdłuż drogi i kałuż”. W obozie przejściowym przetrzymywano 1292 Amerykanów. W zasięgu wzroku nie było żadnych oficerów, co oznaczało, że Roddie Edmonds był tam najwyższym rangą żołnierzem. Mniej więcej miesiąc po ich schwytaniu Niemcy ogłosili, że chcą, aby wszyscy żydowscy żołnierze meldowali się przed ich barakami następnego ranka. Chociaż amerykańscy żołnierze nie wiedzieli o obozach śmierci, wiedzieli o nienawiści nazistów do Żydów. Amerykańskim Żydowskim żołnierzom kazano porzucić swoje nieśmiertelniki podczas schwytania, ponieważ oznaczono ich literą „H” – „hebrajczycy”. Miało to w armii USA na celu zidentyfikowanie ich religii, jeśli byli poważnie ranni i potrzebowali opieki duszpasterskiej. W obozie jenieckim przebywało około 200 żydowskich żołnierzy. Tej nocy Edmonds, człowiek o bardzo silnej wierze chrześcijańskiej, powiedział swoim ludziom, że następnego ranka wszyscy zgłoszą się na zewnątrz, kiedy Niemcy przyjdą szukać żydowskich żołnierzy. Kiedy niemiecki komendant, major Siegmann, zobaczył wszystkich Amerykanów i zażądał, aby Edmonds zidentyfikował żydowskich żołnierzy amerykańskich, Edmonds odpowiedział: „Wszyscy jesteśmy tutaj Żydami”. Wściekły major wyciągnął pistolet i przyłożył go do głowy Edmondsa. Według ocalałych członków jego oddziału Edmonds powiedział komendantowi: „Zgodnie z Konwencją Genewską musimy tylko podać nasze nazwisko, stopień i numer seryjny. Jeśli mnie zastrzelisz, będziesz musiał rozstrzelać nas wszystkich, a po wojnie zostaniesz osądzony za zbrodnie wojenne”. Major musiał wiedzieć, że wojna nie idzie dobrze dla Niemiec, ponieważ ustąpił. Oprócz odwagi Edmondsa, wszyscy pod jego dowództwem również muszą być uważani za bohaterów. Według syna Edmondsa, Chrisa, „Kiedy tata otrzymał rozkazy i powiedział swoim ludziom, że nie rezygnują z żydowskich żołnierzy, mogli powiedzieć „nie”. Kiedy komendant przyłożył broń do głowy mojego ojca, niektórzy mężczyźni mogli wskazać Żydów. Żaden z nich tego nie zrobił. Wszyscy stali razem”. Po wojnie syn Edmondsa wielokrotnie pytał ojca o jego rolę w konflikcie. Roddie zawsze mówił: „Synu, są tylko niektóre rzeczy, o których wolałbym nie mówić”. Edmonds nigdy nie powiedział swojej rodzinie o wydarzeniu w obozie jenieckim. Został ponownie zwerbowany do służby podczas wojny koreańskiej. Po powrocie z Korei pracował na różne sposoby dla Knoxville Journal oraz w sprzedaży związanej z domami mobilnymi i telewizją kablową.

Zmarł w 1985 roku, nigdy nie otrzymawszy żadnego oficjalnego uznania

W dniu 27 stycznia 2016 roku w ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu został pośmiertnie uhonorowany podczas uroczystości w ambasadzie Izraela w Waszyngtonie – Medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. W uroczystości wziął udział Prezydent Stanów Zjednoczonych Barack Obama. Wraz z Roddie Edmondsem uhonorowani zostali Lois Gunden oraz Maryla i Walery Zbijewscy.

W swoim przemówieniU na paradzie z okazji Dnia Weteranów w Nowym Jorku w listopadzie 2019 roku prezydent Donald Trump wyróżnił na widowni 96-letniego byłego sierż. Lestera Tanner, jednego z żydowskich jeńców wojennych II wojny światowej uratowanego przez bohaterski sprzeciw Roddiego Edmondsa wobec komendanta nazistowskiego obozu. Tanner był świadkiem odmowy Edmondsa zidentyfikowania żydowskich żołnierzy w obozie, pomimo przyłożenia mu pistoletu do głowy. Roddie Edmonds zmarł 8 sierpnia w 1985 roku. Nigdy nie mówił o tym, co wydarzyło się pod koniec II wojny światowej. Spośród 25 000 osób, które otrzymały nagrodę Medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, Edmonds był piątym z pięciu Amerykanów i jedynym z pięciu, który był aktywnym żołnierzem podczas II wojny światowej.