Państwo bardzo często nie upada nagle. Nie słychać huku. Nie ma jednej wielkiej eksplozji. Upada powoli, warstwa po warstwie, kiedy władza przestaje słuchać własnych obywateli, a zaczyna słuchać wyłącznie siebie. Kiedy politycy dochodzą do przekonania, że społeczeństwo jest tylko tłumem, który ma płacić, milczeć i zaakceptować wszystko, co zostanie mu podane jako „konieczność”.
Właśnie dlatego tak niepokojące są dziś gigantyczne zobowiązania finansowe podejmowane ponad głowami obywateli. Kredyt SAFE nie jest już wyłącznie sprawą ekonomii. Stał się symbolem dużo głębszego problemu. Symbolem państwa, które coraz częściej zachowuje się tak, jakby należało do polityków i instytucji finansowych, a nie do własnych obywateli.
Społeczeństwo mówi: nie chcemy dalszego zadłużania. Nie chcemy budowania przyszłości na kolejnych miliardach odsetek. Nie chcemy, aby następne pokolenia rodziły się już z rachunkiem do spłacenia za cudze decyzje. A mimo to machina idzie dalej. Podpisy składane są spokojnie, niemal technicznie, jakby chodziło o zwykły dokument urzędowy, a nie o ciężar, który może zostać przywiązany do państwa na długie lata.
I właśnie tutaj historia zaczyna przypominać pewien stary mechanizm.
Nie chodzi o dosłowne porównanie współczesnej Polski do maoistycznych Chin. Chodzi o symbol. Banda Czworga była grupą czterech wpływowych działaczy komunistycznych związanych z Mao Zedongiem i okresem Rewolucji kulturaej . W skład tej grupy wchodzili: Jiang Qing, Zhang Chunqiao, Yao Wenyuan oraz Wang Hongwen.
Stali się symbolem momentu, w którym niewielka grupa ludzi zaczyna wierzyć, że ma moralne prawo decydować za całe społeczeństwo. W czasie rewolucji kulturalnej wspierali brutalne czystki polityczne, prześladowania przeciwników, niszczenie autorytetów i chaos ideologiczny, który rozbił życie milionów ludzi. Historia zapamiętała ich nie tylko jako polityków, ale jako symbol pychy władzy przekonanej o własnej nieomylności.
Każda epoka ma swoją wersję tej pychy.
Dziś nie przychodzi ona w mundurach i z czerwoną książeczką w ręku. Przychodzi w garniturach, konferencjach prasowych i chłodnym języku ekonomicznych analiz. Ale mechanizm pozostaje podobny. Wąska grupa ludzi podejmuje decyzje, których skutki będą ponosiły miliony obywateli, często bez realnej debaty i bez prawdziwego społecznego mandatu.
Najbardziej przerażające jest jednak coś innego.
Władza zawsze znajdzie uzasadnienie dla zadłużania państwa. Zawsze znajdzie eksperta, wykres i propagandowy slogan. Problem zaczyna się wtedy, gdy politycy przestają rozumieć prostą rzecz: państwo nie jest ich własnością. Nie zostało stworzone po to, by łatać polityczne ambicje kolejnymi pożyczkami. Państwo należy do obywateli, także tych, którzy jeszcze się nie narodzili.
Bo dług publiczny nie jest abstrakcją.
To są przyszłe podatki młodych ludzi. To są lata pracy przyszłych pokoleń. To są pieniądze, których zabraknie kiedyś na rozwój, bezpieczeństwo i normalne życie. Każdy miliard odsetek jest cichym przypomnieniem, że ktoś kiedyś uznał, iż łatwiej pożyczyć niż naprawić system naprawdę.
Najsmutniejsze jest to, że historia uczy nas tego samego od setek lat. Każda władza przekonana o własnej nieomylności prędzej czy później zaczyna oddalać się od obywateli. Najpierw ignoruje ich głos. Potem zaczyna go lekceważyć. W końcu uznaje, że społeczeństwo przeszkadza w realizacji „wyższych celów”.
I właśnie wtedy demokracja zaczyna chorować.
Nie wtedy, gdy ludzie się spierają. Demokracja umiera wtedy, gdy obywatel przestaje mieć realny wpływ, a decyzje o przyszłości kraju zapadają w wąskim kręgu ludzi przekonanych, że wiedzą lepiej od całego narodu.
Dlatego sprawa SAFE nie jest tylko sporem o kredyt. To pytanie o granice władzy. O odpowiedzialność. O to, czy państwo ma jeszcze pamiętać, komu naprawdę powinno służyć.
Bo naród można zadłużyć bardzo szybko.
Znacznie trudniej odzyskać później jego wolność, stabilność i zaufanie.
A historia Bandy Czworga skończyła się znamiennie. Po śmierci Mao i dojściu nowego kierownictwa Chin cała czwórka została aresztowana i osądzona. Część skazano na wieloletnie więzienie, część otrzymała wyroki śmierci zamienione później na dożywocie. Historia bardzo często kończy się tak samo: władza przekonana o własnej nieomylności prędzej czy później staje przed rachunkiem, którego wcześniej nie chciała dostrzec.

REKLAMA