Kiedy przyglądasz się swojej szyi w lustrze na ogół nie widzisz nic szczególnego. Szyja jak szyja… otóż nie. Gdybyś mógł zajrzeć nieco głębiej, zobaczyłbyś z przodu szyi, zaraz pod powłoką skóry, tuż pod krtanią, że masz wielki skarb. Wielkością i kształtem przypomina dużego motyla. Ciężar nieprzekraczający 30 gramów, nie jest adekwatny do ogromnej wagi, jaką odgrywa w organizmie. Jest to tarczyca – gruczoł wydzielający do krwi nieocenione hormony, których znaczenie możemy porównać do mocy potężnych silników, w jakie wyposażone są np. luksusowe samochody typu Ferrari. To za ich przyczyną zyskujesz napęd do życia, a organizm może dynamicznie rozwijać swoją biologiczną prędkość…

Tarczyca, choroby, objawy.

Bardzo ważne hormony, które produkuje tarczyca to tyroksyna (oznaczana symbolem) T4 i  trójjodotyronina (T3). Warto znać te symbole, bo mogą pojawić się na skierowaniu do laboratorium, kiedy to Twój lekarz będzie chciał sprawdzić poziom hormonów,  jaki produkuje  Twoja tarczyca. Powodem takiego skierowania może być jej powiększenie, znacznie wyczuwalne na szyi – popularnie nazywane wolem. Zdarza się również tak, że wole nie jest widoczne, a pojawiały się objawy, które mogą sugerować nieprawidłową pracę gruczołu. Jakie to objawy? Na ogół: duszność, ucisk w dołku pod przełykiem, trudności w połykaniu, które nie są przyczyną innego schorzenia. Ale to nie wszystko bo mogą też wystąpić dolegliwości, które na pierwszy rzut oka trudno skojarzyć ze złym funkcjonowaniem  tarczycy.  Kto by pomyślał, że bezsenność, nasilone pocenie lub spadek wagi skojarzyłby z hormonami krążącymi we krwią i czego sprawcą jest gruczoł położony u podstawy szyi? Lub kołatanie serca, biegunki albo na odwrót zaparcia, przyrost masy ciała, wysuszenie skóry? Tymczasem jednak takie bywają właśnie objawy chorób tarczycy.

Równowaga hormonów wytwarzanych w  tarczycy jest bardzo ważna. Mechanizm wytwórczy w tym gruczole jest bardzo skomplikowany i złożony ponieważ bierze w nim udział także mózg, a właściwie przysadka mózgowa położona u jego podstawy.  W prawidłowych warunkach, kiedy to gruczoł tarczycy jest zdrowy, przysadka reguluje wydzielanie tyroksyny i trójjodotyroniny. Na sygnał docierający z tarczycy, że we krwi krąży mniejsza ilość hormonów, przysadka zaczyna wytwarzać inny hormon – tyreotropinę (TSH), która pobudza komórki tarczycy do wydzielania T3 i T4.
Bardzo ciężkim następstwem wrodzonego braku hormonów tarczycy był niegdyś kretynizm, objawiający się niedorozwojem układu kostnego i nerwowego. W obecnych czasach raczej już  nie rodzą się dzieci z tą wadą, za której przyczynę uznano niedobór pierwiastka jakim jest jod. Kobiety w ciąży są jak na razie jedyną grupą, którą lekarze zdołali przekonać do spożywania jodu w prawidłowych ilościach.

Kiedy brakuje jodu, tarczyca produkuje zwiększoną ilość hormonu T3, ale i tak wydaje się jej, że hormonów w surowicy jest zbyt mało. Informuje więc o tym przysadkę, a ta wydziela tyreotropinę mobilizującą komórki tarczycy do zwiększonej produkcji. W ten sposób gruczoł rośnie i mechanizm sprzężenia zwrotnego sam się niekorzystnie napędza. Leczenie chorób tarczycy jest więc trudnym balansowaniem po linie, której nie można w nieodpowiedni sposób naciągnąć w żadną stronę. Subtelna równowaga między przysadką, tarczycą i hormonami krążącymi w krwiobiegu musi przez cały czas być zachowana. Możesz temu pomóc odpowiednią dietą i spędzaniem wakacji nad morzem, bo tylko w ten naturalny sposób dostarczysz tarczycy odpowiednią ilość jodu.

Jakie specjalistyczne badania możemy wykonać, żeby sprawdzić tarczycę?

Czasami samo oznaczenie poziomu hormonów we krwi nie wystarczy. Tarczycę należy zbadać żeby określić jej budowę i zdolność do wytwarzania hormonów. Badania, które mogą nam w tym pomóc to:

Ultrasonografia tarczycy – wykrywa małe guzki, które mogą być niewidoczne w badaniu scyntygraficznym. Ujawnia również całą tkankę gruczołu niegromadzącą radioizotopu. Obraz tarczycy lekarz otrzymuje na ekranie komputera za pomocą fal ultradźwiękowych wytwarzanych przez głowicę, którą przykłada się do skóry bezpośrednio nad badanym gruczołem. Nie ma żadnych przeciwwskazań do wykonania tego badania.

Scyntygrafia, czyli radioizotopowe badanie tarczycy – tu wykorzystuje izotopy promieniotwórcze. Najczęściej stosowane to technet lub jod radioaktywny. Badania ma na celu ustalenie położenia i wielkości wola oraz określenie charakteru guzków  na jego powierzchni. Mimo, że nazwa badania może budzić grozę, jest ono bezpieczne. Pacjent otrzymuje znacznik (pierwiastek) doustnie lub dożylnie, kładzie się na specjalnym stole, umieszczając szyję pod aparatem z czujnikiem. Wynik badania w postaci obrazu narządu drukuje komputer. Guzki niegromadzące radioizotopu są „zimne” i mogą świadczyć o niebezpieczeństwie zmian nowotworowych. Guzki „gorące”, które gromadzą znacznik, mogą sugerować nadczynność tarczycy. Jedynym przeciwwskazaniem do tego badania jest ciąża i okres karmienia piersią.
Cienkoigłowa biopsja aspiracyjna – tą metodą można pobrać fragment chorej tkanki do badania histologicznego. Biopsję wykonuje się przy użyciu specjalnej igły, którą wkłuwa się w gruczoł, a następnie za pomocą strzykawki pobiera tkankę. Nie jest to zabieg bolesny ani niebezpieczny. Pozwala ustalić charakter ewentualnych zmian nowotworowych.

Chorób tarczycy nie wolno Ci lekceważyć. Kiedy tarczyca choruje, zwykle nie boli i długo nie daje o sobie znać. Ale pamiętaj, że skutki zaburzeń pracy tego gruczołu mają wpływ na cały Twój organizm. Choroby tarczycy takie jak: nadczynność, niedoczynność, choroba Hashimoto, choroba Gravesa-Basedowa mogą być opłakane w skutkach dla Twojego ,,nadwozia”. Dlatego szczególnie należy dbać, o ten nie byle jaki skarb jakim jest tarczyca.

Na podstawie źródeł dostępnych w encyklopedii medycznej opracowała.