Polacy i Ukraińcy. Dwie zupełnie przeciwne pamięci historyczne

Im dłużej o tym myślę, tym bardziej dochodzę do wniosku, że Polacy i Ukraińcy mają niemal odwrotne podejście do własnej historii.
Nam przez dziesięciolecia zabraniano mówić o Katyniu. Efekt? Tym bardziej chcieliśmy o nim mówić. Im silniej próbowano zakłamać prawdę, tym większy był opór.

REKLAMA

Dziś podobnie jest z Wołyniem. Wielu Polaków buntuje się nie dlatego, że chce żyć przeszłością, ale dlatego, że nie godzi się na przemilczanie, relatywizowanie czy zakłamywanie zbrodni.
Mam natomiast wrażenie, że na Ukrainie działa to dokładnie odwrotnie.

Wczoraj kazano kochać Lenina – kochano Lenina. Dziś część elit każe czcić Banderę – i również znajduje to szeroką akceptację.

Długo sądziłem, że Ukraińcy po prostu odrzucają polską narrację historyczną. Może mają wrażenie, że chcemy im ją narzucić. Zmieniłem zdanie, gdy zacząłem pokazywać im ostro antybanderowskie teksty ukraińskich autorów – atamana Borowcia i innych niepodległościowców. Paradoksalnie, często wywoływały one jeszcze większą złość niż polskie argumenty.

To oczywiście moja osobista obserwacja, wynikająca z wielu rozmów, a nie naukowa diagnoza całego społeczeństwa. Mam jednak coraz silniejsze przekonanie, że różni nas nie tylko ocena historii, ale przede wszystkim stosunek do oficjalnie promowanych bohaterów i narracji.

Jestem ciekaw, czy macie podobne doświadczenia, czy widzicie to inaczej.

Zapraszam do merytorycznej dyskusji.

O autorze: Klaudiusz Wesołek

Polski prawnik, dziennikarz, felietonista i były działacz opozycji antykomunistycznej. Urodzony w 1968 roku w Gdańsku, dojrzewał w cieniu schyłkowego PRL-u, w czasach, gdy bunt wymagał odwagi większej niż dziś można sobie wyobrazić. Już jako licealista związał się z Federacją Młodzieży Walczącej i Ruchem „Wolność i Pokój”, współorganizując happeningi, manifestacje i akcje solidarnościowe, kolportując podziemne wydawnictwa oraz wspierając strajkujących robotników Stoczni Gdańskiej podczas wydarzeń roku 1988. Za działalność opozycyjną był wielokrotnie zatrzymywany, represjonowany i inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz studiów z zakresu ochrony środowiska i prawa międzynarodowego w Bratysławie i Seattle. Pracował m.in. dla administracji państwowej i instytucji publicznych, jednak przez całe życie pozostawał przede wszystkim człowiekiem niezależnym — wiernym ideałom wolności, obywatelskiego nieposłuszeństwa i prawa do własnego głosu. Jako autor łączy historyczną refleksję z ironią, humorem i pamięcią o świecie pogranicza kultur. Jest autorem powieści „Przygody Heli. Saga Wojenna i Powojenna” oraz „Wańka z Doliny Pulwy”, a także opowiadań z cyklu „Wszak i Kloc”, w których groteska miesza się z polityczną satyrą i słowiańskim klimatem. Publikuje również felietony kresowe oraz artykuły poświęcone historii i współczesnym interpretacjom idei Międzymorza — widzianego nie tylko jako projekt polityczny, ale także jako wspólnota pamięci, kultur i doświadczeń Europy Środkowo-Wschodniej. Odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.