Zabytek dziedzictwa kulturowego Rosji, a także Pomnik Narodowej Chwały Wojskowej.

Warto na wstępie przypomnieć, ze w mundurach Armii Czerwonej było bardzo dużo Polaków wcielonych do tej armii po 1939 roku, kiedy władze sowieckie nadały wszystkim mieszkańcom zajętych terenów po napaści w dniu 17 września (zgodnie z umową Ribbentrop-Mołotow) obywatelstwo Rosji Sowieckiej. Wcielano ich na zasadzie powołania do tej Armii. Zajęte tereny zostały włączone Dekretem już w dniu 29 listopada do ZSRR. Wielu Polaków zginęło w mundurach tej armii. Wielu dostało się też do niewoli niemieckiej i zostało zamordowanych w tym również w obozach koncentracyjnych np. w Auschwitz. (tutaj   https://dzieje.pl/aktualnosci/polacy-wsrod-jencow-sowieckich-w-kl-auschwitz ) Warto o tym pamiętać, że nie wszystkim udało się wyjść z Rosji Sowieckiej z Armią Andersa czy walczyć później w Armii Berlinga. Grób Nieznanego Żołnierza w Moskwie to pamiątkowy zespół architektoniczny znajdujący się pod murami Kremla w Ogrodzie Aleksandra. Zbudowany w 1967 roku przez architektów Dmitrija Burdina, Władimira Klimowa, Jurija Rabajewa. Od 1997 roku przy Grobie Nieznanego Żołnierza znajduje się Posterunek nr 1, gdzie wartę pełni wojskowy personel Pułku Prezydenckiego, zmieniający się w tym miejscu co godzinę. Zabytek ma status obiektu dziedzictwa kulturowego Rosji, a także Pomnika Narodowego Chwały Wojskowej. 

Mężowie stanu, głowy obcych państw i rządów Wielkiej Wojny Ojczyźnianej oraz uczniowie przed uniwersyteckich placówek edukacyjnych obrony corocznie składają kwiaty przy Grobie Nieznanego Żołnierza w pamiętnych dniach i w niektóre święta. Kompleks pamiątkowy składa się z kilku elementów: grobu żołnierza z Wiecznym Płomieniem, alejki miast-bohaterów i stel miast chwały wojskowej. Nagrobek wykonany jest w formie kwadratowej płyty z czerwonych polerowanych bloków kwarcytu. Prawą stronę pochówku zdobi kompozycja z brązu, jest to hełm żołnierski i gałązka laurowa, leżące na fałdach chorągwi bojowej.

W centralnej części pomnika znajduje się wnęka z polerowanego labradorytu z płaskorzeźbionym napisem: „Twoje imię nie jest znane, twój wyczyn jest nieśmiertelny”. Uważa się, że jego autorem jest pisarz Siergiej Michałkow. W centrum niszy znajduje się brązowa pięcioramienna gwiazda, w środku której płonie Wieczny Płomień. Na lewo od grobu ściana z czerwonego kwarcytu z napisem: „1941 Poległym za Ojczyznę 1945”. Po prawej stronie grobu, wzdłuż muru Kremla, znajduje się aleja z blokami porfiru. Platforma, na której są zainstalowane, jest podnoszona o trzy stopnie ponad poziom ścieżek Ogrodu Aleksandra. Na każdym z trzynastu cokołów z nazwami miast-bohaterów wygrawerowany jest również medal Złotej Gwiazdy. Krawężniki są ułożone w kolejności przypisywania tytułu bohatera do miast: „Leningrad”, „Kijów”, „Mińsk”, „Stalingrad”, „Sewastopol”, „Odessa”, „Noworosyjsk”, „Twierdza Brzeska”, „Tuła”. „Murmańsk”, „Smoleńsk”. Wewnątrz bloków znajdują się kapsuły z ziemią. Ziemia leningradzka została przywieziona z  na cmentarza Piskarewskoje, ziemia kijowska – z podnóża obelisku na Placu Zwycięstwa, wzniesionego ku pamięci uczestników obrony miasta. Kapsuły Odessy, Mińska, Kercza, Tuły, Murmańska i Smoleńska zawierają ziemię przywiezioną z miejsc zaciekłych walk. Blok „Stalingrad”, który do 2004 roku nosił nazwę „Wołgograd”, zawiera tereny z Kurhanu Mamaja. Z Sewastopola ziemia została przywieziona z Kurhanu Malachowa, z Brześcia – z podnóża Twierdzy Brzeskiej. Po prawej stronie bloku smoleńskiego znajduje się prostokątna stela z czerwonego granitu z nazwami miast chwały wojskowej. Całość ma niespełna metr wysokości i około dziesięciu metrów długości. Po lewej stronie steli literami z brązu widnieje napis „MIASTA WOJSKOWEJ CHWAŁY”, po prawej nazwy 45 miast, podzielonych na kolumny po cztery w każdej: 1. Biełgorod, Kursk, Oryol, Władykaukaz, 2. Malgobek, Rżew, Jelnia, Jelec, 3. Woroneż, Ługa, Poliarny, Rostów nad Donem, 4. Tuapse, Welikie Łuki, Weliky Nowgorod, Dmitrow, 5. Wiazma, Kronsztad, Naro-Fominsk, Psków, 6. Kozielsk, Archangielsk, Wołokołamsk, Briańsk, 7. Nalczyk, Wyborg, Kałacz nad Donem, Władywostok, 8. Tichwin, Twer, Anapa, Kolpino, 9. Stary Oskol, Kowrow, Łomonosow, Pietropawłowsk Kamczacki, 10. Taganrog, Malojaroslawets, Możaisk, Chabarowsk, 11. Stara Russa, Grozny, Gatczina, Pietrozawodsk, 12. Teodozja.

Pomysł wzniesienia pomnika ku czci żołnierzy walczących o Moskwę zrodził się w 1965 roku w ramach akcji utrwalania pamięci poległych w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej. W tym czasie wyrosło pierwsze pokolenie obywateli, które nie znalazło wojny. W 1961 roku zrekonstruowano Most Zwycięstwa. Pierwszy pomnik upamiętniający Wielką Wojnę Ojczyźnianą stanął on w Parku Zwycięstwa wzdłuż Prospektu Kutuzowskiego. W trakcie kampanii stolica otrzymała tytuł Miasta Bohaterów i ogłosiła 9 maja świętem narodowym i dniem wolnym od pracy. Jednym z inicjatorów wzniesienia pomnika bezimiennego żołnierza jest uważany za pierwszego sekretarza Komitetu Partii Miasta Moskwy Nikołaja Jegoryczowa, który przedstawił przybliżone szkice pomnika przywódcom partii – Michaiłowi Susłowowi i Leonidowi Breżniewowi. Postanowiono wznieść pomnik w pobliżu murów Kremla w Ogrodzie Aleksandra. Jednak jego budowa nie rozpoczęła się od razu ze względu na fakt, że przy wejściu do ogrodu znajdował się dawny obelisk na cześć 300-lecia Domu Romanowów, przerobiony na pomnik przywódców rewolucyjnych. Postawienie pomnika stało się możliwe w 1966 roku po przeniesieniu obelisku na miejsce w pobliżu groty „Ruiny”. Jesienią tego samego roku podczas prac budowlanych na 41-tym kilometrze autostrady Moskwa-Leningrad pod Zelenogradem znaleziono masowy grób. Znaleziono w nim szczątki żołnierza w dobrze zachowanym mundurze bez insygniów i zaproponowano pochować pod murem Kremla dla upamiętnienia 25-tej rocznicy klęski wojsk niemieckich pod Moskwą. W dniu 3 grudnia 1966 roku do stolicy przybyły lawetą prochy tego żołnierza. Wraz z sekretarzem generalnym KC KPZR Leonidem Breżniewem u bram Ogrodu Aleksandra spotkali się z marszałkami Związku Radzieckiego Gieorgiem Żukowem i Konstantinem Rokossowskim, którzy dowodzili Frontem Zachodnim i 16-tą Armią podczas obrony Moskwy. W ich obecności trumna ze szczątkami została uroczyście pochowana. 

W prasie sowieckiej wydarzenie to zostało opisane w następujący sposób: „W dniu 2 grudnia 1966 roku o godz. 14.30 szczątki jednego z żołnierzy spoczywających w masowym grobie złożono do trumny przeplecionej pomarańczowo-czarną wstążką. Młodzi żołnierze, pełniący straż honorową, byli wymieniani co dwie godziny przez cały wieczór, całą noc i ranek następnego dnia. W dniu 3 grudnia o godzinie 11:45 trumnę zainstalowano na otwartym samochodzie, który jechał autostradą Leningradzką w kierunku Moskwy. Na Placu Maneżnaja odbył się wiec, a trumna ze szczątkami Nieznanego Żołnierza została złożona do grobu pod salwą artyleryjską”. 

Architekci Jurij Rabajew, Dmitrij Burdin, Władimir Klimow i rzeźbiarz Nikołaj Tomski otrzymali zamówienie na instalację pomnika w miejscu pochówku. Projekt pomnika przygotowywali przez kilka miesięcy. Uroczyste otwarcie kompleksu pamięci „Grób Nieznanego Żołnierza” odbyło się 8 maja 1967 roku. Ceremonię poprowadził Nikołaj Egoryczew. Wieczny płomień zapalił Leonid Breżniew, który otrzymał pochodnię na Placu Maneżnaja od Bohatera Związku Radzieckiego Aleksieja Maresjewa. Pochodnia, dostarczona przez transporter opancerzony do Moskwy, została zapalona od pożaru na Polu Marsowym w Leningradzie. Zespół kompleksu pamięci był kilkakrotnie odnawiany. Do 30.-tej rocznicy obchodów Dnia Zwycięstwa pomnik został całkowicie odrestaurowany i uzupełniony różnymi elementami, w tym czasie pojawiła się gałązka laurowa i hełm Nikołaja Tomskiego. Bloki z nazwami Mińsk, Noworosyjsk i Kercz znajdują się wśród pomników w alei bohaterskich miast pod murem Kremla. W 1985 roku do alei dobudowano bloki Murmańska i Smoleńska. Od 12 grudnia 1997 roku zgodnie z dekretem prezydenta Rosji Borysa Jelcyna „W sprawie ustanowienia stałej gwardii honorowej w Moskwie przy Wiecznym Płomieniu przy Grobie Nieznanego Żołnierza” stanowisko nr 1 zostało przeniesione z Mauzoleum Lenina do Grobu Nieznanego Żołnierza. Wartę pełni wojskowy personel Pułku Prezydenckiego, zmieniający się co godzinę. Zgodnie z dekretem prezydenta Dmitrija Miedwiediewa z 17 listopada 2009 roku  pomnikowi nadano status Pomnika Narodowego Chwały Wojskowej. W tym samym roku administracja prezydencka ogłosiła rozpoczęcie zakrojonej na szeroką skalę przebudowy, której celem było zachowanie pierwotnego wyglądu kompleksu. Wówczas ogłoszono zamiar założenia nowej steli z nazwami miast chwały wojskowej. W dniu 27 grudnia 2009 roku Mosgaz przeniósł płomień Wiecznego Płomienia do Parku Zwycięstwa podczas prac renowacyjnych. Warta honorowa nie była wystawiana w kompleksie pamięci podczas prac rekonstrukcyjnych – od 16.12.2009 do 19.02.2010. Również na ten okres przerwano ceremonię składania wieńców i kwiatów pod pomnikiem. Powrót ognia do Ogrodu Aleksandra nastąpił 23 lutego 2010 roku w obecności Dmitrija Miedwiediewa. Rekonstrukcja kompleksu pamięci została zakończona w Dniu Zwycięstwa tego samego roku. W dniu 8 maja Prezydenci Rosji, Białorusi i Ukrainy uroczyście otworzyli Narodowy Pomnik Chwały Wojskowej oraz stelę na cześć miast chwały wojskowej – generał pułkownik lotnictwa Michaił Odintsow i bohater Rosji Wiaczesław Siwko. W dniu 24 października 2014 roku Duma Państwowa ogłosiła Dzień 3 grudnia Dniem Nieznanego Żołnierza – dzień pochówku prochów nieznanego żołnierza w Ogrodzie Aleksandra. W dniu 8 maja 2017 r.oku Przy Grobie Nieznanego Żołnierza świętowano 50-tą rocznicę zapalenia Wiecznego Płomienia odbyła się ceremonia, w której weterani wojskowi, przedstawiciele organizacji publicznych i ruchów poszukiwawczych, Artysta Ludowy ZSRR Wasilij Lanowoj wzięli udział kosmonauci Siergiej Krikalew i Elena Sierowa, a także weterani. Ogień został przeniesiony do tymczasowego palnika – dokładnej kopii gwiazdy na Grobie Nieznanego Żołnierza – przez pochodnię, z której w 1967 roku zapalono Wieczny Płomień, po czym płomień powrócił na swoje miejsce. Obecnie specjaliści Mosgazu przeprowadzają coroczne inspekcje Wiecznego Płomienia. W ramach konserwacji prewencyjnej podnoszą brązową gwiazdę pomnika i przenoszą płomień do tymczasowego palnika za pomocą specjalnej pochodni, aby ogień nie zgasł.

Wojna ta pochłonęła wiele milionów ofiar ludzkich. Młodzi żołnierze z różnych zakątków Rosji sowieckiej ginęli nie tylko od kul wrogów, ale też było mordowanych przez NKWD i poprzez decyzje komunistycznych komisarzy wojskowych. To była okrutna wojna dla narodów Europy i Świata. W ciągu 6 lat II Wojny Światowej zginęło ponad 60 milionów ludzi a oprócz tego ocenia się, że dalsze 20 milionów w wyniku chorób i głodu związanego z konfliktem zbrojnym. W szczególności w Rosji Sowieckiej i Polsce wojna pochłonęła najwięcej ofiar. Według rządu rosyjskiego straty ludzkie ZSRR wewnątrz jego powojennych granic wyniosły 26,6 miliona osób. W sierpniu 2009 roku IPN oszacował, że liczba polskich ofiar II wojny światowej wynosiła pomiędzy 5,6 a 5,8 miliona ludzi.

Skoro mowa o ofiarach II Wojny Światowej i Rosji to muszę jeszcze dodać, że oprócz masowych miejsc martyrologii Narodu Polskiego na terenie Rosji nie tylko w czasach II Wojny Światowej, ale w całej historii okresu sowieckiego, jest bardzo dużo (tutaj file:///C:/Users/Win7/Downloads/pdf_file_0003_147153_Memorial_katalog_Miejsca_polskiej_pam.pdf ) Natomiast jeżeli chodzi o same działania wojenne II Wojny Światowej to w  Sankt Petersburgu jest np. tablica poświęcona – „Polakom Obrońcom Oblężonego Leningradu”. Jest ona na Cmentarzu Piskariowskim w Petersburgu, który jest jednym z miejsc masowych pochówków w czasie blokady Leningradu. (http://www.polskipetersburg.pl/instytucja/niepokorjonnych-pr-nr-72 ) Jest to największy na świecie cmentarz ofiar II wojny światowej, cmentarz-muzeum. W Sankt Petersburgu mieszkało zawsze bardzo dużo Polaków od wielu pokoleń i dzisiaj stanowią dużą społeczność w tym mieście.  Natomiast należy jeszcze też dodać, że Dekretem Rady Najwyższej ZSRR z dnia 29 listopada 1939 roku na mocy którego obligatoryjnie obywatelom zajętych terenów II Rzeczypospolitej nadawano przymusowo obywatelstwo sowieckie. Narzucanie obywatelstwa miało na celu m.in. usankcjonowanie powołania tysięcy młodych Polaków do Armii Czerwonej. W ten sposób część z nich w trakcie działań wojennych zginęła lub dostała się wraz z innymi jeńcami sowieckimi do niemieckiej niewoli. Część ich Pamięci. Cześć pamięci wszystkim poległym.