Najpierw brutalna interwencja, potem komunikat o „nożowniku”, który miał zaatakować policjantkę. Nagrania rodzą pytania, których nie wolno zbyć propagandowym przekazem. Czy pod Trybunałem Konstytucyjnym doszło do policyjnych błędów, czy ktoś chce przykryć ich skalę?

REKLAMA

Najpierw interwencja, potem medialna narracja. Tak ma działać państwo prawa?

To, co wydarzyło się przed Trybunałem Konstytucyjnym w Warszawie, powinno stać się przedmiotem rzetelnego, niezależnego wyjaśnienia. Nie dlatego, że Piotr W. ma określone poglądy polityczne. Nie dlatego, że jedni uznają go za bohatera, a inni za przeciwnika. Dlatego, że w demokratycznym państwie prawa policja nie może zastępować dowodów własną narracją, a politycy nie mogą wydawać wyroków w mediach społecznościowych.

16 października doszło do interwencji, której przebieg budzi poważne kontrowersje. Piotr W. został zatrzymany po fizycznej konfrontacji z funkcjonariuszami. Policja poinformowała o urazie policjantki i nożu znalezionym przy mężczyźnie. Donald Tusk publicznie odniósł się do sprawy, podkreślając, że mężczyzna z nożem w kieszeni zaatakował policjantkę.

Ale jest zasadnicza różnica między informacją o znalezieniu noża a twierdzeniem, że ktoś użył go do ataku. Jest też różnica między stwierdzeniem, że policjantka doznała urazu, a ustaleniem, kto, w jaki sposób i w którym momencie go spowodował.

Właśnie te różnice muszą zostać wyjaśnione. Nie politycznym komentarzem. Dowodami!

Nagranie nie daje prawa do wygodnego przemilczania niewygodnych pytań

Do sprawy odniósł się ekspert związany ze służbami, który przeanalizował i wyciął dwa fragmenty nagrania policyjnego, a następnie zestawił je również w zwolnionym tempie.

W pierwszym fragmencie, według jego interpretacji, widać wejście ciałem w funkcjonariusza, po którym następuje ucieczka Piotra W. Ekspert zwraca uwagę, że obraz kamery na moment staje się czarny, a następnie wraca ostrość. Jego zdaniem może to oznaczać, że odzież mężczyzny znalazła się bezpośrednio przy obiektywie.

Drugi fragment dotyczy sytuacji w pobliżu ławki. Według eksperta widać w nim, jak Piotr W. odpycha — a być może uderza — policjantkę.

To istotne obserwacje, ale nie wolno udawać, że sam wycinek nagrania rozstrzyga wszystkie okoliczności zdarzenia. Nie przesądza też, czy obrażenia funkcjonariuszki powstały właśnie w tym momencie.

Ekspert nie wybiela Piotra W. Wprost wskazuje na jego niewłaściwe zachowanie, które mogło uzasadniać zdecydowaną interwencję policji. Jednocześnie krytycznie ocenia działania funkcjonariuszy.

I właśnie ta perspektywa jest ważna: można krytykować zachowanie zatrzymanego, a jednocześnie domagać się rozliczenia policji. Jedno nie wyklucza drugiego!

Czy mamy do czynienia z prowokacją? To pytanie wymaga odpowiedzi

Wokół tej sprawy pojawia się podejrzenie, że wydarzenia przed TK mogły zostać wykorzystane do stworzenia określonego politycznego przekazu. Czy doszło do celowej prowokacji? Czy ktoś chciał doprowadzić do konfrontacji, a następnie przedstawić ją opinii publicznej w sposób korzystny dla władzy?

Na dziś nie ma wystarczających dowodów, by uznać taki scenariusz za udowodniony. Ale nie oznacza to, że pytań nie wolno zadawać.

Trzeba ustalić, co poprzedziło interwencję, dlaczego podjęto próbę legitymowania, czy istniała ku temu konkretna podstawa prawna i jak wyglądał cały przebieg zdarzenia — nie tylko fragment, który trafił do mediów.

Jeśli policja działała prawidłowo, pełne nagrania i dokumentacja powinny to wykazać. Jeśli popełniono błędy, trzeba je ujawnić. Jeśli ktoś celowo manipulował przekazem, również powinien ponieść odpowiedzialność.

Podejrzenie prowokacji nie jest dowodem prowokacji. Ale nie wolno też zastępować niezależnego wyjaśnienia bezwarunkową wiarą w oficjalny komunikat.

Policja nie jest prywatną pałką żadnej władzy!

Policjant ma prawo interweniować, legitymować i stosować przewidziane prawem środki przymusu. Nie ma jednak prawa do dowolności, odwetu ani przekraczania swoich uprawnień.

To zasada obowiązująca niezależnie od tego, czy zatrzymany jest prawicowcem, lewicowcem, dziennikarzem, działaczem społecznym czy człowiekiem, który po prostu znalazł się w centrum wydarzeń.

Jeżeli Piotr W. naruszył nietykalność funkcjonariuszy, należy to rzetelnie ustalić i ocenić zgodnie z prawem. Jeżeli policjanci przekroczyli uprawnienia albo zastosowali nieproporcjonalną siłę, również muszą za to odpowiedzieć.

Nie ma demokratycznego państwa prawa, w którym mundur zwalnia z odpowiedzialności. Nie ma też państwa prawa, w którym sam opór wobec policji automatycznie dowodzi, że każda wcześniejsza czynność funkcjonariuszy była legalna.

Mundur daje uprawnienia. Nie daje bezkarności!

Janek Wiśniewski stał się symbolem. Dziś nie wolno lekceważyć ostrzeżeń historii

Porównanie Piotra W. do Janka Wiśniewskiego — czyli Zbigniewa Godlewskiego, osiemnastolatka zabitego podczas krwawego Grudnia 1970 roku w Gdyni — jest mocną figurą publicystyczną. Nie oznacza, że oba wydarzenia są historycznie równoważne.

W grudniu 1970 roku komunistyczna władza skierowała wojsko i milicję przeciw protestującym robotnikom. Zginęli ludzie, a brutalność aparatu państwowego stała się jednym z symboli represji PRL. Przypomina o tym również Instytut Pamięci Narodowej.

Dziś żyjemy w innym ustroju, z innymi gwarancjami prawnymi i instytucjami, które powinny kontrolować działania służb. Właśnie dlatego nie wolno machnąć ręką na pytania o nadużycia.

Nie trzeba utożsamiać współczesnej interwencji z krwawą pacyfikacją robotników, aby dostrzec, że państwo, które wymaga od obywateli posłuszeństwa wobec prawa, musi samo tego prawa przestrzegać.

Jeśli funkcjonariusze zachowali się niewłaściwie, nie można zasłaniać ich mundurami. Jeśli komunikat publiczny pomija istotne okoliczności, trzeba je ujawnić. Jeśli politycy wykorzystują sprawę do budowania przekazu, powinni liczyć się z dociekliwymi pytaniami dziennikarzy.

Historia nie jest pałką do okładania przeciwników politycznych. Jest ostrzeżeniem przed władzą, która przestaje rozliczać samą siebie.

Tusk zabrał głos. Teraz czas na konkretne odpowiedzi

Premier ma prawo komentować wydarzenia publiczne. Ale jeśli zabiera głos w sprawie interwencji policyjnej, jego słowa również podlegają ocenie.

Czy komunikat o ataku na policjantkę precyzyjnie oddawał to, co już wówczas ustalono? Czy wiadomo było, w jakich okolicznościach doznała urazu? Czy znalezienie noża zostało przedstawione w sposób, który nie sugerował niepotwierdzonego użycia go przeciwko funkcjonariuszce?

To pytania o standard komunikacji władzy, a nie przesądzanie o winie premiera.

Od rządu, który deklaruje przywiązanie do praworządności, należy oczekiwać czegoś więcej niż politycznych komentarzy. Należy oczekiwać transparentności, kontroli nad służbami i gotowości do ujawnienia także tych faktów, które są dla władzy niewygodne.

Nie wystarczy powiedzieć: policja podjęła interwencję, więc wszystko odbyło się prawidłowo. Nie wystarczy również stwierdzić: zatrzymany jest patriotą, więc na pewno nie zrobił nic złego.

Liczą się dowody. Także wtedy, gdy są niewygodne dla rządu Donalda Tuska.

Pełne nagrania, podstawa interwencji, odpowiedzialność. Tego trzeba dziś żądać!

Sprawa Piotra W. wymaga odpowiedzi na kilka podstawowych pytań:

  • Jaka była dokładna podstawa prawna i faktyczna próby legitymowania?
  • Co wydarzyło się przed początkiem opublikowanego nagrania?
  • Czy dostępne są pełne nagrania ze wszystkich kamer uczestniczących funkcjonariuszy?
  • W którym momencie policjantka doznała urazu i co wynika z dokumentacji medycznej?
  • Czy użyta wobec Piotra W. siła była konieczna i proporcjonalna?
  • Czy wszystkie czynności po zatrzymaniu przeprowadzono zgodnie z prawem?
  • Czy publiczne komunikaty policji i polityków wiernie oddawały ustalone fakty?

To nie są pytania wrogów policji. To pytania obywateli, którzy mają prawo oczekiwać, że służby państwowe będą działać legalnie, profesjonalnie i pod kontrolą.

Policja zasługuje na szacunek wtedy, gdy służy obywatelom i przestrzega prawa. Nie na immunitet od krytyki. Rząd odpowiada za standardy działania państwa, ale nie może zastępować niezależnego postępowania własnym politycznym osądem.

Piotr W. nie potrzebuje legendy. Polacy domagają się prawdy!

Nie wiemy dziś, czy w tej sprawie doszło do celowej prowokacji. Nie wolno przedstawiać podejrzenia jako udowodnionego faktu. Wiemy natomiast, że rozbieżne interpretacje nagrania i publiczne komunikaty wymagają dokładnego sprawdzenia.

Jeżeli Piotr W. naruszył prawo, powinien odpowiedzieć zgodnie z procedurami. Jeżeli policja naruszyła prawo, odpowiedzialność musi objąć także funkcjonariuszy. Jeżeli ktokolwiek manipulował informacjami, opinia publiczna ma prawo poznać prawdę.

Państwo prawa poznaje się nie po tym, jak traktuje swoich zwolenników, lecz po tym, czy potrafi rozliczyć własne służby, gdy pojawiają się poważne wątpliwości.

W tej sprawie nie potrzeba propagandy ani politycznej zemsty. Potrzeba pełnych nagrań, jawnych ustaleń i odpowiedzialności.

Bo mundur nie stoi ponad prawem. A władza, która chce być wiarygodna, nie może bać się prawdy.

Źródło historyczne: Instytut Pamięci Narodowej, materiały dotyczące Grudnia 1970: https://ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/126391,Wlodzimierz-Suleja-Grudzien-1970-krwawe-konsekwencje-roku-1968.html

Magazyn Opinii Pressmania.pl — bez cenzury, ale z prawem do zadawania trudnych pytań każdej władzy.