Zgodnie ze swoją wcześniejszą deklaracją, po uzyskaniu szczegółowych i oficjalnych danych od Nadleśnictwo Niepołomice, przygotowałem dla Państwa zapowiadany raport podsumowujący sytuację w naszym lesie. Opieram się na faktach i otrzymanych dokumentach, aby przedstawić jak najbardziej pełny i możliwie rzetelny obraz gospodarki leśnej, co pozwoli nam ocenić bieżącą sytuację.

REKLAMA

1. STATUS PRAWNY PUSZCZY NIEPOŁOMICKIEJ
Aby zrozumieć, dlaczego w lesie odbywają się tak widoczne wycinki, musimy zacząć od podstawowej kwestii: zdecydowana większość Puszczy Niepołomickiej to tak zwany las gospodarczy. Jego funkcją, obok ochrony przyrody, jest pozyskiwanie surowca drzewnego. Puszcza w większości nie jest rezerwatem przyrody ani obszarem całkowicie chronionym przed ingerencją człowieka. Ścisłe rezerwaty stanowią jedynie fragment całego kompleksu. Istnieją tu oczywiście bardzo cenne obszary objęte szczególnymi formami ochrony, jak na przykład Natura 2000, jednak i tam przepisy dopuszczają prowadzenie określonych prac sanitarnych.

2. SKALA WYCINKI W LICZBACH
Z otrzymanych i przeanalizowanych przeze mnie danych wynika, że obecne pozyskanie drewna jest o około 20% wyższe niż w poprzednich dwóch dekadach. W latach 2002-2011 oraz 2012-2021 średnie całkowite pozyskanie wynosiło około 44 tysięcy m³ rocznie. Obecnie, w ramach aktualnego Planu Urządzenia Lasu (PUL), wynosi ono około 53 tysięcy m³ rocznie.

W skali całego nadleśnictwa (ponad 10 900 hektarów) leśnicy pozyskują obecnie średnio średnio około 4–5 m³ z jednego hektara rocznie. Oznacza to, że bilans wciąż pozostaje dodatni: w lesie więcej drewna przyrasta, niż jest z niego wywożone. Dodatkowo około 1500 hektarów puszczy jest całkowicie wyłączone z jakiegokolwiek pozyskania surowca, aby natura mogła tam działać samodzielnie.

3. PRZYRODNICZE POWODY INTENSYWNOŚCI PRAC
Nadleśnictwo wskazuje na trzy konkretne powody biologiczne i klimatyczne:

I. Starzenie się lasu: Średni wiek drzewostanu w Puszczy wzrósł z około 55 lat pod koniec lat 70. do około 74 lat obecnie. Dużą część zajmują drzewa ponad stuletnie, co wymaga stopniowej wymiany pokoleniowej, aby zachować ciągłość lasu w przyszłości.

II. Uwalnianie młodego pokolenia: Powierzchnia, na której młode drzewa (głównie dęby i buki) rosną pod osłoną starych drzew, wzrosła w ostatnich latach z 370 do ponad 1400 hektarów. Aby młody las mógł się rozwijać, potrzebuje światła, dlatego konieczne jest stopniowe usuwanie starszych drzew. Prace te prowadzone są metodami etapowymi (rębnie złożone), nie zupełne.

III. Zmiany klimatyczne: Powtarzające się susze, obniżenie poziomu wód gruntowych oraz „posożytująca” jemioła osłabiają przede wszystkim sosny. Leśnicy zmuszeni są prowadzić przebudowę lasu na rzecz gatunków liściastych, które lepiej radzą sobie z nowymi warunkami klimatycznymi.

4. DZIAŁANIA W RAMACH PRZEPISÓW PRAWA A OCHRONA PRZYRODY
W rozmowach często pojawiał się temat okresu lęgowego ptaków. Otrzymałem informacje, że w tej kwestii Nadleśnictwo działa ściśle w ramach ram prawnych, które zostały ustalone przez rządzących w Polsce. Przepisy te określają konkretne procedury postępowania, na których skupiają się leśnicy, bazując na posiadanych danych.

Przed rozpoczęciem prac dany teren jest fizycznie sprawdzany w celu identyfikacji stanowisk gatunków objętych ochroną prawną.
W przypadku stwierdzenia obecności gniazd lub dziupli lęgowych tych konkretnych gatunków, działania są odpowiednio modyfikowane: wyznacza się strefy ochronne, pozostawia grupy drzew lub odkłada prace na czas po zakończeniu lęgów.
Uzyskałem też informacje, że w miejscach wrażliwych nadleśnictwo korzysta z nadzoru ornitologów, działając zgodnie z odgórnymi wytycznymi.

5. KTO WYKONUJE I NADZORUJE PRACE?
Dla Nadleśnictwa Niepołomice pracuje obecnie 7 zewnętrznych firm (Zakładów Usług Leśnych), które realizują zadania od wycinki, przez sadzenie, aż po pielęgnację młodych drzew. Prace te są bezpośrednio i na bieżąco kontrolowane w terenie przez 16 pracowników terenowej służby leśnej (leśniczowie i podleśniczowie z 8 leśnictw). W danym leśnictwie działania odbywają się maksymalnie w 1-2 miejscach naraz, co umożliwia leśnikom stały nadzór nad wykonawcami.

6. PRZYSZŁOŚĆ I ZAPOWIEDŹ SZEROKICH KONSULTACJI SPOŁECZNYCH
Obecne działania wynikają z planu zatwierdzonego na lata 2022-2031. Zależy mi na tym, aby przy tworzeniu kolejnego dokumentu głos mieszkańców i organizacji społecznych był słyszalny znacznie mocniej niż dotychczas.
Będę dążył do tego, razem z Michał Hebda – Burmistrz Miasta i Gminy Niepołomice oraz przedstawicielami Rady Miasto i Gmina Niepołomice, aby przyszłe konsultacje były dyskutowane w jak najszerszym gronie zainteresowanych stron. Z informacji uzyskanych od leśników wynika, że szacunkowo około 2028/2029 roku Nadleśnictwo powinno mieć już opracowany wstępny projekt takiego planu do dyskusji. Jest to jednak data ruchoma i elastyczna, ponieważ w pierwszej kolejności leśnicy muszą przeprowadzić szczegółowe prace przygotowawcze i inwentaryzacyjne.

PODSUMOWANIE:
Wzrost intensywności prac względem wcześniejszych lat wynosi 20%. Musimy jednak zdawać sobie sprawę, że znajduje to odzwierciedlenie w liczbach i wynika bezpośrednio z gospodarczego charakteru większości naszej Puszczy, jej struktury wiekowej oraz wyzwań klimatycznych.

Co jednak warto podkreślić to, że w skali całego Nadleśnictwa pozyskanie drewna jest mniejsze niż jego przyrost. Obecne, intensywne prace są prowadzone w terenach do których częściej uczęszczamy jako „goście lasu”.

Jeśli jednak znacząca większość naszej społeczności chciałaby, aby coraz większy obszar Puszczy był przekształcany w obszary chronione/rezerwat – mogę również zadeklarować zaangażowanie w to działanie.

W tym miejscu chciałbym podziękować też Zastępcy Nadleśniczego p. Michałowi Wieciechowi za bardzo dobrą współpracę oraz merytoryczne rozmowy.

Z mojej strony – będę monitorował sytuację, dbając o transparentność informacji oraz o to, by głos naszej społeczności został w pełni uwzględniony przy planowaniu kolejnej dekady dla Puszczy Niepołomickiej.

Dziękuję także za ogromne zainteresowanie oraz Państwa cenne spostrzeżenia.
Pamiętajmy, że jako bezpośredni „sąsiedzi Puszczy” możemy na bieżąco obserwować i zgłaszać nasze pomysły/rozwiązania czy też ewentualne wątpliwości wiedząc, że „po drugiej stronie”, lokalnie mamy merytorycznego partnera w postaci Nadleśnictwa Niepołomice.

Do zobaczenia w Niepołomicach!

Autor: Jakub Stachaczyk
Przedsiębiorca, samorządowiec i analityk danych. Prowadzi Jakub Stachaczyk Consulting & Insights, wspierając przedsiębiorców w rozwoju biznesu, optymalizacji działalności oraz budowie majątku. Wcześniej pracował jako analityk danych w HSBC Investment Company Limited. Od 2024 roku jest radnym Rady Miejskiej w Niepołomicach oraz członkiem Komisji Rewizyjnej i Komisji Gospodarki.