To tragiczna i gorzka ironia wojny: rosyjska propaganda, głosząca hasła o „świętej Rusi” i obronie „kanonicznego prawosławia”, w rzeczywistości doprowadziła do śmierci dziesiątek duchownych i zniszczenia setek świątyń na Ukrainie. Rosyjskie bomby i kule nie wybierają – zabijają zarówno duchownych niezależnej Cerkwi Prawosławnej Ukrainy (OCU), jak i tych należących do Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej (UCP), która historycznie była związana z Patriarchatem Moskiewskim.

REKLAMA

Oto zestawienie udokumentowanych przypadków ukraińskich duchownych prawosławnych, którzy zginęli z rąk rosyjskich wojsk, oraz kontekst tych zbrodni.

​Imienna lista ofiar (wybrane udokumentowane przypadki)
​Wielu księży zginęło w 2022 roku, podczas brutalnej okupacji obwodu kijowskiego, czernihowskiego i donieckiego.

​Ks. Rostysław Dudarenko (OCU)
​Miejsce: Jasnohorodka (obwód kijowski).
​Okoliczności: Zginął 5 marca 2022 r. na punkcie kontrolnym. Według relacji świadków, został zastrzelony, gdy wyszedł do żołnierzy z krzyżem w ręku, próbując powstrzymać rozlew krwi lub sprawdzić sytuację parafian. Nie był uzbrojony. Został pochowany w zbiorowej mogile, a jego ciało zidentyfikowano później.

​Ks. Maksym Kozaczyna (OCU)
​Miejsce: Iwanków (obwód kijowski).
​Okoliczności: Zastrzeliły go wojska rosyjskie 26 lutego 2022 r., gdy wyjeżdżał samochodem z parafii. Miał na sobie szaty liturgiczne (sutanę/riassę). Rosjanie nie pozwolili zabrać jego ciała przez kilka dni, leżało na poboczu drogi.

​Ks. Myron Zwaryczuk (OCU)
​Miejsce: Bucza (obwód kijowski).
​Okoliczności: Został zabity 3 marca 2022 r. Ksiądz Myron pojechał po pomoc humanitarną (wodę i żywność) dla mieszkańców oblężonego miasta. Świadkowie mówią, że został zastrzelony przez rosyjskiego snajpera lub żołnierzy patrolujących ulice.

​Ks. Platon Morgunow (UCP)
​Miejsce: Wołnowacha (obwód doniecki).
​Okoliczności: Zginął w marcu 2022 r. we własnej cerkwi w wyniku rosyjskiego ostrzału artyleryjskiego. To przykład na to, że rosyjska artyleria niszczyła nawet te świątynie, które w narracji Kremla powinny być „pod ochroną”.
​

Hieromnich Teodozjusz (Honczarow) (UCP)
​Miejsce: Hrabiwka (obwód czernihowski).
​Okoliczności: Zginął od odłamków podczas rosyjskiego ostrzału wsi.

Prześladowania i tortury (Duchowni jako cel)

Oprócz zabójstw na froncie i podczas okupacji, Rosjanie stosują systemowe represje wobec duchownych, którzy odmawiają współpracy (np. nie chcą modlić się za patriarchę Cyryla lub armię rosyjską).
​

Ks. Stepan Podolczak (OCU): W lutym 2024 r. został porwany z własnego domu w okupowanym Kałanczaku (obwód chersoński). Jego ciało znaleziono kilka dni później ze śladami brutalnych tortur. Zginął, bo odmówił przejścia do rosyjskiej struktury cerkiewnej.

​Ks. Anatolij Wołodczuk i diakon Wołodymyr: Zostali zamordowani w obwodzie ługańskim przez oddziały tzw. republiki ludowej za proukraińską postawę.
​Niszczenie „własnego” dziedzictwa
​

Ironię „obrony prawosławia” najdobitniej pokazują ataki na największe świętości, które historycznie łączyły Ukrainę i Rosję:
​Ławra Świętogórska (Światohirśka): Jeden z najważniejszych klasztorów prawosławia (podlegający UCP). Wielokrotnie bombardowany przez rosyjskie lotnictwo i artylerię. Zginęli tam mnisi i uchodźcy szukający schronienia w murach klasztornych.
​Sobór Przemienienia Pańskiego w Odessie: Główna prawosławna świątynia Odessy została zrujnowana rosyjską rakietą w lipcu 2023 roku. Patriarcha moskiewski Cyryl, który konsekrował tę cerkiew lata wcześniej, nie potępił ataku.
​Podsumowanie
​Rosyjscy „obrońcy prawosławia” w praktyce realizują politykę, w której lojalność polityczna wobec Moskwy jest ważniejsza niż wiara.

​Jeśli duchowny jest patriotą ukraińskim (OCU) – jest traktowany jak „nazista” i cel do likwidacji.

​Jeśli duchowny należy do UCP, ale nie popiera wojny – staje się „zdrajcą” i również ginie od bomb lub w katowniach.