Maj w Wadowicach jest tradycyjnie miesiącem świętowania – 18 dnia tego miesiąca przypada rocznica urodzin Karola Wojtyły, a to przecież nie tylko Najwybitniejszy z Wadowiczan, ale dzisiaj przede wszystkim Święty Patron Miasta. W ramach tegorocznych obchodów papieskiej rocznicy w Wadowicach Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II wraz z Pracownią Historii Dramatu Polskiego 1864-1939 przy Instytucie Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zorganizowało ogólnopolską konferencję naukową zatytułowaną „Twórczość dramaturgiczna Karola Wojtyły. Konteksty i nawiązania”. Wśród zaproszonych prelegentów znaleźli się znakomici naukowcy, przedstawiciele wielu polskich uczelni i instytucji.

Założonym celem, jaki przyświecał organizatorom konferencji, była naukowo-badawcza refleksja nad dramatami Karola Wojtyły, zarówno w perspektywie historycznoliterackiej, jak i teologicznej. Bo chociaż twórczość Karola Wojtyły jest w kręgach badaczy znana, to jednak wiele jej elementów czy wątków nadal wymaga zbadania czy naukowego pogłębienia, pozwalającego na weryfikację proponowanych interpretacji. Konferencja zapoczątkowała cykl wydarzeń organizowanych przez Muzeum, w ramach przygotowań do uroczystych obchodów setnej rocznicy urodzin Świętego Jana Pawła II w 2020 roku. Gośćmi konferencji byli m.in. wadowiczanie, poseł na Sejm RP, dr hab. Józef Brynkus, profesor Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie oraz prof. dr hab. Tadeusz Bujnicki (emerytowany prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz UW). Obecni byli także przedstawiciele miejscowego duchowieństwa z księdzem infułatem Jakubem Gilem i ks. prałatem Stanisławem Jaśkowcem, przedstawiciele grona pedagogicznego i uczniów Liceum Ogólnokształcącego im. Marcina Wadowity, ale także młodzież z Zespołu Szkół Urszulańskich w Rybniku. Wśród prelegentów znaleźli się naukowcy i badacze m.in. z Uniwersytetu Warszawskiego, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz uczelni i instytutów z Wrocławia, Radomia i Krakowa.

Konferencja odbywała się w Złotej Sali Domu Katolickiego (niektórzy znają ją jako salę teatralną lub aulę, jeszcze inni jako kaplicę, bo przez wiele lat spełniała także funkcje sakralną). W ten symboliczny sposób także nawiązano do osoby Karola Wojtyły, bowiem wielokrotnie występował on właśnie na deskach sceny Domu Katolickiego.

Obrady rozpoczęło wystąpienie ks. doktora Jacka Pietruszki, dyrektora Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II w Wadowicach – mówiące o historii i codzienności tej placówki poświęconej Świętemu Janowi Pawłowi II, o jej wczoraj i dziś.

Ciekawy referat wprowadzający do dyskusji nad twórczością, ale także częściowo nad nauczaniem Karola Wojtyły – Jana Pawła II, przedstawił Michał Siwiec-Cielebon (Muzeum Tradycji Niepodległościowej Ziemi Wadowickiej im. 12 Pułku Piechoty) który wykazał, że korzenie wielu elementów i aspektów nauczania i refleksji filozoficznej Karola Wojtyły zrodziły się w Wadowicach, w latach dzieciństwa i młodości późniejszego papieża. Wskazał, że wrażliwość Karola Wojtyły na ubóstwo i inne patologie, sfery wykluczenia społecznego, problematykę aborcji oraz ochrony życia ludzkiego od poczęcia, ukształtowały doświadczenia i zdarzenia mające miejsce w Wadowicach, dziejące się wokół młodego Karola i na jego oczach.

O postrzeganiu, koncepcji i funkcji teatru w twórczości Karola Wojtyły mówili prof. dr hab. Wojciech Kaczmarek (KUL) oraz dr Marta Burghardt (Instytut Dialogu Międzykulturowego Jana Pawła II w Krakowie). Siostra Urszulanka Joanna Żuk (Zespół Szkół Urszulańskich w Rybniku) rozważała zagadnienia  ojcostwa i macierzyństwa w dramatach Karola Wojtyły, zaś prof. dr hab. Mirosława Ołdakowska-Kuflowa (KUL) przedstawiła referat zatytułowany:  „Niewypowiedziany”. Bóg w twórczości Karola Wojtyły.

Prof. dr hab. Maria Jolanta Olszewska (UW) omówiła wizerunek Brata Alberta w dramatach Adama Bunscha i Karola Wojtyły, dr Emanuela Bednarczyk-Stefaniak (Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu) przedstawiła referat zatytułowany: Wyzwolenie z tyranii intelektu warunkiem życia kontemplacyjnego. Dramat Karola Wojtyły „Brat naszego Boga” w świetle encykliki „Fides et ratio” natomiast Michał Zdunik (UW) przedstawił rozważania: Wojtyła – dramaturg (post)modernistyczny? Uwagi o formalnym nowatorstwie „Przed sklepem jubilera”. W przerwie obiadowej uczestnicy konferencji zwiedzili Muzeum Dom Rodzinny Jana Pawła II.

W panelu popołudniowym ks. dr Grzegorz Głąb (KUL) przedstawił referat: „Jeremiasz” Karola Wojtyły. Fenomenologia cierpienia, Magdalena Żmudziak (KUL) – Narodowe konteksty dramatu „Jeremiasz” Karola Wojtyły, zaś ks. dr hab. Stefan Radziszewski (Wyższa Szkoła Handlowa w Radomiu) Skowyt sprawiedliwego – kilka uwag o „Hiobie” Karola Wojtyły.

Dwoje referentów nie dotarło wprawdzie na konferencję, ale tezy ich wystąpień znajdą się w przygotowywanej publikacji pokonferencyjnej. Byli to: dr Anna Karoń-Ostrowska (Centrum Myśli Jana Pawła II, Akademia Ignatianum w Krakowie) z tematem: „Promieniowanie ojcostwa” czyli egzystencja między samotnością a miłością, oraz dr hab. Anna Podstawka (KUL) – Wojtyła i Zegadłowicz – bliscy czy dalecy? Wokół artystycznych wizji teatru.

Przebieg konferencji i podsumowująca ją dyskusja wyraźnie wykazały, że chociaż o samym Karolu Wojtyle-Janie Pawle II oraz o jego nauczaniu i twórczości wiadomo wiele, jednak jeszcze więcej pozostaje do zbadania. Zaciekłą dyskusję wzbudziło postrzeganie czy kwalifikowanie Wojtyły jako dramaturga postmodernistycznego. W przypadku jednak przyjęcia takiej interpretacji Karol Wojtyła może być zaliczony do wąskiego grona kilku prekursorów dramatu postmodernistycznego. Z kolei elementy jego twórczości, ale później także nauczania, nawiązujące do Świętego Brata Alberta Chmielowskiego, a w dalszej perspektywie Św. Siostry Faustyny Kowalskiej czynią go niewątpliwym prekursorem kultu Bożego Miłosierdzia.

Fot. Krzysztof Sitko

Fot. Magdalena Klaja/Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II w Wadowicach