Mieszkając i pracując w Cieszynie od 1996 roku do 2011 roku nawiązałem współpracę z Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie. Współpracę tę kontynuowałem do 2015 roku pomimo tego że od 2011 roku osiadłem ponownie w moim mieście rodzinnym w Wadowicach. W trakcie tej współpracy przekazałem wiele przedmiotów kultury materialnej i zabytków do zbiorów muzeum. Dary dotyczyły nie tylko historii ziem polskich lecz również zwiezionych z Ameryki Północnej. Z polskich zabytków były to również moje znaleziska takie jak pięściak znaleziony w 2000 roku w miejscowości Ściejowice obok Piekar k/Krakowa, czy też ciekawy zabytek „Główki” sprzed ok. 3000 lat z Okleśnej pow. chrzanowski i wiele innych. Natomiast zabytków przywiezionych z Ameryki Północnej było o wiele więcej w szczególności były to zabytki kultury Indian północnoamerykańskich (także Inuitów) takie jak: zbiór kamienno-krzemiennych grotów do strzał czy też zbiór ponad 100 szt. różnych szklanych paciorków z różnych okresów wymiany handlowej z tym „Pierwszym Narodem Ameryki”. Czy też kolekcję etykiet zapałczanych z całego świata.

REKLAMA

Ofiarowałem również „Kamienie nie z tej Ziemi” czyli meteoryty w tym meteoryt Cieszyn oraz po jednym kawałeczku meteorytów z Księżyca i Marsa.

Na szczególną uwagę zasługuje też duży zbiór czeków podróżnych z całego świata z lat 60 do 90-tych ub. wieku. Wśród nich wiele rzadkich „wzorów bankowych” – „Specimen” tych czeków z najsłynniejszych banków emitujących takie czeki. (ponad 100 szt., niektórych zdjęcia w zał. do artykułu)

Przypomnijmy czym są czeki podróżne (a w zasadzie czym były), otóż – 

„Czek podróżny jest środkiem wymiany, którego można użyć zamiast twardej waluty. Mogą być denominowane w jednej z wielu głównych światowych walut i są to wstępnie wydrukowane czeki o stałej kwocie, zaprojektowane tak, aby umożliwić osobie podpisującej dokonanie bezwarunkowej płatności na rzecz kogoś innego w wyniku zapłacenia wystawcy za ten przywilej”.

Nadto – „Instytucje finansowe wystawiające czeki podróżne zarabiają na wiele sposobów. Po pierwsze, pobierają opłatę od sprzedaży takich czeków. Ponadto mogą zarabiać odsetki za okres, w którym czeki są niewykorzystane, nie płacąc jednocześnie posiadaczowi czeku żadnych odsetek, dzięki czemu są skutecznie nieoprocentowanymi pożyczkami. Również kurs walutowy powszechnie stosowany przy czekach podróżnych (na ogół oparty na kursach obowiązujących w momencie zakupu) jest mniej korzystny w porównaniu z innymi formami pozyskiwania waluty obcej, zwłaszcza przy transakcjach kartą kredytową (które wykorzystują kurs obowiązujący przy transakcji data). Ponadto koszt konfiguracji oraz koszt wystawienia i przetworzenia czeków podróżnych jest znacznie wyższy niż w przypadku transakcji kartą kredytową. Wystawca czeku ponosi ryzyko kursowe i zwykle uiszcza opłatę za zabezpieczenie się przed ryzykiem”.

Czeki podróżne zostały po raz pierwszy wystawione 1 stycznia 1772 roku przez London Credit Exchange Company do użytku w 90 europejskich miastach, a w 1874 roku Thomas Cook wydał „okrągłe banknoty”, które działały na zasadzie czeków podróżnych. American Express opracował w 1891 roku międzynarodowy system czeków podróżnych na dużą skalę, aby zastąpić tradycyjne akredytywy. Nadal jest największym pod względem wolumenu emitentem czeków podróżnych. Wprowadzenie czeków podróżnych przez American Express tradycyjnie przypisuje się pracownikowi Marcellusowi Flemmingowi Berry’emu, po tym, jak prezes firmy J. C. Fargo miał problemy w mniejszych europejskich miastach z uzyskaniem funduszy za pomocą akredytywy. Od lat 50-tych do 90-tych czeki podróżne stały się jednym z głównych sposobów, w jaki ludzie zabierali pieniądze na wakacje do użytku za granicą, bez ryzyka związanego z posiadaniem dużej ilości gotówki. Należy przypomnieć, że czeki podróżne służyły właśnie do płacenia na wakacjach, aby w ten sposób zapobiegać  przed kradzieżą brania ze sobą dużej ilości gotówki. Jednak z związku z powszechną akceptacją kart kredytowych i debetowych na całym świecie, począwszy od lat 80-tych i 90-tych, znacznie karty kredytowe zastąpiły stosowanie czeków podróżnych do płacenia za rzeczy na wakacjach. Nadto był też powszechny problem podrabianych czeków podróżnych, który spowodował, że wiele przedsiębiorstw turystycznych, hoteli i sklepów przestało ich akceptować lub nakładało rygorystyczne zabezpieczenia przy ich wykorzystaniu. Też proces zgłaszania roszczenia z tytułu zagubionych lub skradzionych czeków był uciążliwy i po zagubieniu lub kradzieży ich czeków pozostawiono ich właścicieli bez możliwości odwołania. Na rynku pojawiło się kilka marek czeków podróżnych; najbardziej znane to Thomas Cook Group, Bank of America i American Express. W 2005 roku firma American Express wydała kartę American Express Travelers Check Card, kartę ze zmagazynowaną wartością, która służy tym samym celom co czek podróżny, ale może być używana w sklepach jak karta kredytowa. Zaprzestano używania karty w październiku 2007 roku.  Wiele innych firm finansowych wydało karty debetowe z przedpłaconą wartością lub karty debetowe zawierające kilka walut, których można było używać, takich jak karty kredytowe lub debetowe w sklepach i bankomatach, naśladując czek podróżny formularz elektroniczny. Jednym z głównych przykładów jest karta Visa TravelMoney.

Ich wykorzystanie spada od lat 90., kiedy to wiele wygodniejszych alternatyw, takich jak karty kredytowe, karty debetowe, przedpłacone karty walutowe i bankomaty, stały się szerzej dostępne i łatwiejsze w użyciu dla podróżnych. Ponadto, ponieważ stopy procentowe gwałtownie spadły w wielu krajach rozwiniętych pod koniec XX i na początku XXI wieku, wystawianie czeków podróżnych stało się znacznie mniej opłacalne, w związku z czym wielu emitentów ograniczyło reklamę i promowanie ich używania, podczas gdy inni całkowicie zaprzestali ich sprzedaży. Czeki podróżne nie są już powszechnie akceptowane i nie można ich łatwo zrealizować, nawet w bankach, które je wystawiły.

Dlaczego napisałem o czekach podróżnych? Otóż, tak jak czeki podróżne czy etykiety zapałczane, tak też niedługo znikną znaczki pocztowe a w dalszej kolejności monety i banknoty. Świat niedługo wejdzie w erę cyfrową czyli pieniędzy cyfrowych oraz kompletnej zmiany naszego życia. Już i tak w samym XX wieku nastąpiło wiele zmian w naszym życiu. Dlatego warto w muzeach gromadzić dla pokoleń przedmioty, które będą naszym dzieciom i wnukom dokumentować i obrazować nasze przemijające życie. 

Reasumując Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie doceniło mój wkład w powiększenie zbiorów muzealnych i w 2006 roku tj. 100 rocznicy Manewrów Cesarskich, otrzymałem medal pamiątkowy księdza Leopolda Jana Szersznika (założyciela tegoż muzeum w 1802 roku) https://pl.wikipedia.org/wiki/Leopold_Szersznik ) oraz specjalne podziękowanie. (http://muzeumcieszyn.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=41&Itemid=152 ) Medal ten otrzymałem w doborowym towarzystwie m.in. wraz z potomkiem Cesarza Franciszka Józefa czyli –  „ z Bożej łaski Cesarza Austrii, Apostolskiego Króla Węgier i Czech, Króla Lombardii i Wenecji, Dalmacji, Kroacji, Słowenii, Galicji, Lodomerii i Ilirii, Króla Jerozolimy, Arcyksięcia Austrii, Wielkiego Księcia Toskanii i Krakowa, Księcia Lotaryngii, Salzburga, Steyru, Karyntii, Krainy i Bukowiny, Wielkiego Księcia Siedmiogrodu, Margrabiego Moraw, Księcia Górnego i Dolnego Śląska, Modeny, Parmy, Piacenzy i Guastalli, Oświęcimia i Zatoru, Księcia Cieszyna… itd., itd.” Pamięć o cesarzu Franciszku I jest bardzo kultywowana w Cieszynie, które to miasto odwiedzał, gdzie przyjmował na audiencjach i rozmawiał osobiście z jego mieszkańcami (odsyłam na strony internetowe muzeum)

Tak uroczystość zaszczycił i otrzymał również medal potomek cesarza Franciszka I-  Książę Markus Salvator von Habsburg-Lothringen jak również Gregor Semrad, Jerzy Wałęga i Wojciech Riess. 

Wtedy patronat honorowy nad dużą wystawą objął prawnuk cesarza Franciszka Józefa I – Markus Salvator von Habsburg-Lothringen, który osobiście uświetnił uroczystość otwarcia wystawy. Przybyli honorowi goście: Reinhard Kogler – austriacki konsul generalny w Krakowie, Gregor Semrad – Muzeum Morawsko-Śląskie w Klosterneuburgu oraz Tristan Loidl – antykwariusz z Salzburga. Szczególną inscenizację pozdrowienia Jego Cesarskiej Wysokości na Zamku Cieszyńskim zaprezentowały dzieci z katolickiego Przedszkola Dzieciątka Jezus.

Na koniec chciałbym dodać, że bardzo dobrze układała mi się współpraca w szczególności z dyrektorem muzeum p. Marianem Dębiniok a także z archeologiem  Wiesławem Kuś (późniejszym kierownikiem Muzeum im. Gustawa Morcinka w Skoczowie) oraz p. Krzysztofem Szelong – dyrektorem Książnicy Cieszyńskiej . Dodam jeszcze, że często też korzystałem z biblioteczki muzeum w dziale archeologicznym co przyczyniło się wielce w moim prywatnym śledztwie w poszukiwaniu zaginionych polskich zabytków wykonanych z meteorytów. (  http://pressmania.pl/polskie-zabytki-z-zelaza-meteorytowego/ )

Zródła:

  1. J. Kudła: Instrumenty finansowe i ich zastosowania, Warszawa: Wydawnictwo Key Text, 2009. ISBN 978-83-87251-58-1.
  2. A. Kotowiecki, Pięściak – pierwsze narzędzie człowieka, http://pressmania.pl/piesciak-pierwsze-narzedzie-czlowieka/  – (dostęp 9-09-2022)
  3. A. Kotowiecki, Neandertalczycy na terenach Polski, http://pressmania.pl/neandertalczycy-na-terenach-polski/  – (dostęp 9-09-2022)
  4. A. Kotowiecki, Tajemnicza główka z Okleśnej w pow. chrzanowskim, http://pressmania.pl/tajemnicza-glowka-z-oklesnej-w-pow-chrzanowskim/  – (dostęp 9-09-2022)
  5. Ł. Karwowski, A. Kotowiecki, Cieszyn – nowy polski meteoryt, http://www.ptmet.org.pl/old/wydawnictwa/2009%2010%20Karwowski.pdf   – (dostęp 9-09-2022)
  6. Cieszyn, Wiki.meteoritica.pl, http://wiki.meteoritica.pl/index.php5/Cieszyn    – (dostęp 9-09-2022)
  7. A. Kotowiecki, ‘’PSY SŁÓŃCA’’ nad Skoczowem, http://pressmania.pl/psy-slonca-nad-skoczowem/   – (dostęp 9-09-2022)
  8. Muzeum Śląska Cieszyńskiego, http://muzeumcieszyn.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=41&Itemid=152  – (dostęp 9-09-2022)
  9. A. Kotowiecki, Polskie zabytki z żelaza meteorytowego, http://pressmania.pl/polskie-zabytki-z-zelaza-meteorytowego/  – (dostęp 9-09-2022)
  10. Wikipedia.