Czas przywrócić pamięć historyczną i gloryfikować bohaterów, a nie utrwalaczy władzy ludowej. – Niewątpliwie ta tablica zakłamywała historię. Upamiętnia walki żołnierzy 18 pułku kołobrzeskiego, którzy tak naprawdę nigdy nie walczyli na tych ziemiach z okupantem w obronie Ojczyzny. Ta tablica to hołd dla tych, którzy walczyli o „utrwalanie władzy ludowej”, co oznacza, że upamiętniała walkę z polskim podziemiem zbrojnym. Tablica jako świadectwo historii PRL zostanie zabezpieczona w archiwach IPN – informował media dr Maciej Korkuć z Instytutu Pamięci Narodowej, który nadzorował prace przy usuwaniu tablicy w Wadowicach.

Demontaz tablicyW papieskim mieście po blisko 20 latach przekonywania władz, pracownicy techniczni krakowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zdemontowali tablicę gloryfikującą system totalitarny, usytuowaną obok głównego wejścia do budynku byłych przedwojennych koszar 12 Pułku Piechoty w Wadowicach, przy ul. Lwowskiej 40. Demontażu dokonano za zgodą obecnych prywatnych właścicieli budynku, przy akceptacji Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, władz wojewódzkich oraz wojewódzkiego konserwatora zabytków (w związku z umieszczeniem budynku w indeksie zabytków województwa małopolskiego).

W okresie przedwojennym przed budynkiem koszar 12 pp został wybudowany pomnik ku czci żołnierzy walczących o niepodległość Ojczyzny. Pomnik został częściowo zniszczony przez okupantów niemieckich. Po wojnie pomnik został całkowicie usunięty przez władze komunistyczne.

Demontaż tablicy - fot. dr KorkućW roku 1981 na żądanie społeczeństwa pomnik został przywrócony staraniem „Solidarności”. Jednocześnie w powiązaniu z tym w pierwszej połowie lat 80. rozpoczęto starania o zgodę władz komunistycznych na wmurowanie obok pomnika, na budynku dawnych koszar, tablicy ku czci poległych i pomordowanych żołnierzy 12 pp. Ostatecznie – mimo trudności ze strony władz – tablicę udało się wmurować w rocznicę wybuchu wojny – 1 września 1984 roku.

Kilka miesięcy później środowiska związane z komunistycznymi władzami i Służbą Bezpieczeństwa w inny sposób postanowiły zakłócić formę tego upamiętnienia. W następnym roku, w rocznicę zakończenia wojny (t.j. 9 maja 1985 r.), przesunięto tablicę ku czci 12 pp na bok i wmurowano w jej bezpośrednim sąsiedztwie tablicę gloryfikującą walki z podziemiem niepodległościowym i opozycją polityczną, nazywane wówczas „walkami o utrwalenie władzy ludowej”.

Pracownik techniczny usuwa tablicę - fot. dr KorkućTablicę formalnie poświęcono żołnierzom 18 Kołobrzeskiego Pułku Piechoty, którzy w okresie powojennym byli wysyłani na tym terenie do tłumienia oporu podziemia niepodległościowego oraz do innych akcji represyjnych i propagandowych. Z reguły działania te były realizowane w asyście i pod nadzorem funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.

Władze komunistyczne zadbały, by tablica była podobna w formie ale nieco większa niż tablica umieszczona w roku 1984. Ze względów propagandowych w treści nowej tablicy walki „o utrwalenie władzy ludowej w latach 1945-1951” powiązano z wyrażeniem hołdu wobec żołnierzu pułku poległych „w bojach o wolność i niepodległość Polski Ludowej w czasie II wojny światowej”, mimo że ta jednostka w okresie wojny w ogóle nie funkcjonowała na terenie Wadowic ani w Małopolsce.

Tablica po demontażu - fot. dr KorkućW całości napis na tablicy brzmiał: „Wieczna chwała żołnierzom 18 Kołobrzeskiego pp poległym w bojach o wolność i niepodległość Polski Ludowej w czasie II wojny światowej oraz w walce o utrwalenie władzy ludowej w latach 1944-1951. W 40. rocznicę zwycięstwa 1985-05-09. Towarzysze broni – ZBoWiD Wadowice”.

Istnienie tej tablicy wielokrotnie budziło sprzeciwy mieszkańców, którzy na znak protestu oblewali ją farbą. Były to formy obywatelskiego buntu przeciw zakłamywaniu historii Polski i gloryfikacji walk przeciw niepodległości Rzeczypospolitej.

Tablica spada - fot. dr KorkućBudynek jest obecnie przeznaczony do remontu. W przyszłości ma mieścić zaplecze handlowe i hotelowe dla turystów i pielgrzymów przybywających do Wadowic.

Krakowski Oddział Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wyraża podziękowania dla prywatnych właścicieli budynku przy ul. Lwowskiej 40 za ich pomoc w usunięciu tablicy będącą wyrazem szacunku dla ofiar totalitaryzmów oraz zrozumienia obywatelskich obowiązków wypływających z narodowej pamięci.

Źródło: fot. Marcin Płaszczyca, redaktor naczelny portalu Wadowice24.pl i dr Maciej Korkuć/IPN