Pomniki Świętego Jana Pawła II w Rosji

Kościół Katolicki jak również i inne kościoły i wyznania religijne zaczęły się odradzać po upadku ZSRR. Dużą rolę odegrał tutaj przede wszystkim Ojciec Święty Jan Paweł II, chociaż władze radzieckie a potem rosyjskie nigdy nie zezwoliły na Jego przyjazd do Rosji. O początkach struktur katolickich na ziemiach dzisiejszej Rosji przypomniał prawie 20 lat temu ówczesny metropolita w Moskwie abp Tadeusz Kondrusiewicz w odpowiedzi na ataki Patriarchatu Moskiewskiego po ustanowieniu diecezji katolickich w Rosji. Oto fragment jego wypowiedzi z 11 lutego 2002 roku –

REKLAMA

„Na obszarze dzisiejszej Federacji Rosyjskiej już w XIV-XV stuleciach istniały diecezje katolickie: tańska (z ośrodkiem w Azowie), matgierska, astrachańska i inne. Na przełomie XVII i XVIII istniała diecezja smoleńska. W 1773 r. Katarzyna II bez uzgodnienia ze Stolicą Apostolską wprowadziła szereg przeobrażeń do struktur Kościoła katolickiego w Cesarstwie Rosyjskim, samowolnie tworząc tzw. »episkopat białoruski« z centrum w Mohylewie, który w 1782 r. przekształciła w archidiecezję mohylewską, uznaną przez Rzym w rok później. Car Paweł I w 1798 r. podniósł arcybiskupa Mohylewa do godności metropolity, przy czym jego katedra znajdowała się de facto w Sankt Petersburgu. W ten sposób kanoniczny metropolita w dziejach Rosji już był i 11 lutego 2002 papież jedynie przywrócił sprawiedliwość dziejową w stosunku do katolików tego kraju”. ( https://www.ekai.pl/kosciol-katolicki-w-rosji/ )

Bezpośrednio po rewolucji Kościół katolicki w Związku Radzieckim liczył ok. 1 mln 650 tys. wiernych, 397 księży, posiadał blisko 580 kościołów i kaplic. Jednak wojna domowa wywołana przez bolszewików ze społeczeństwem, w tym z chrześcijaństwem i religiami w ogóle, doprowadziła do likwidacji ogromnej liczby świątyń i zamordowaniem wielkiej liczby ludności państwa w tym też dotknęła okrutnie katolików i ich kapłanów. W tym okresie Rosja w/g Sergiusza Fudela jednego z rosyjskich pisarzy XX wieku zaczęła „nabierać prędkości w zjeździe po równi pochyłej w ciemność”. W 1937 roku bp Alexander Frison wraz z ks. Stefanem Demiurowem zostali rozstrzelani. Biskupi i księża z obcym obywatelstwem wydaleni z Rosji. Zamknięte zostały wszystkie kościoły. W 1939 roku pozostały otwarte tylko dwa, tzw. francuskie, z dwoma księżmi Francuzami, mającymi status dyplomatyczny, którzy mogli obejmować posługą duszpasterską wyłącznie personel ambasad i cudzoziemców czasowo przebywających w ZSRR. Katolickie życie religijne zeszło do katakumb. Prawie wszyscy księża zostali wyeliminowani — bardzo wielu z nich poniosło śmierć męczeńską. W lipcu 1938 roku w wyniku walki państwa z organizacjami religijnymi np. świątynia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Moskwie została zamknięta, proboszcz świątyni Michaił Tsakul został rozstrzelany a majątek kościelny został splądrowany. Tak działo się we wszystkich rejonach Rosji Sowieckiej. Kościoły były zamieniane na magazyny, instytuty, biura czy też fabryki itp. (trochę więcej o historii katolicyzmu w Rosji https://www.ekai.pl/kosciol-katolicki-w-rosji/ ) Generalnie rzecz biorąc, Kościół rzymskokatolicki w ZSRR poniósł ogromne ofiary. Oddali życie, bądź spędzili długie lata w więzieniach, łagrach i na zesłaniu praktycznie wszyscy kapłani, zakonnicy i zakonnice, a także cały aktywniejszy laikat. Całkowicie zostały zniszczone struktury kościoła. Jednak wyliczenie ilości ofiar jest niezmiernie trudne i do dziś dnia nie uchwyciły ich statystyki prowadzone przez Kościół w ramach programu martyrologicznego we współpracy z Towarzystwem Memoriał.

Takie sceny jednak chyba się marzą co niektórym lewakom i politykom w Unii Europejskiej czy też z USA, którzy przejmują pałeczkę w sztafecie „wojny kulturowej”, cywilizacji śmierci, niszczeniu nie tylko rodziny, ale również patriotyzmu i wiary chrześcijańskiej. Niestety do tego pochodu lewackiego włącza się wielu zmanipulowanych fałszywymi hasłami młodych ludzi nieświadomych celów tego ruchu. Podobnie w Rosji tak zostali zmanipulowani hasłami bolszewików młodzi inteligenci, studenci, robotnicy, chłopi i prości ludzie czym przyczynili się później do śmierci milionów niewinnych istot ludzkich i utrwaleniu krwawej bolszewickiej władzy. Niejednokrotnie również ponosząc śmierć w późniejszych czystkach.

Po upadku ZSRR i przemianach w Rosji kościół katolicki pomimo dużego oporu i sprzeciwu władz Rosyjskiej Cerkwi zaczął się odradzać po 1990 roku. Obecnie w tym największym na Świecie kraju jest 25 świątyń katolickich, przy 0,6 procenta katolików ogólnej liczby ludności.

Wreszcie Polacy mieszkający w Moskwie doczekali dnia, kiedy do stolicy Rosji zawitał Św. Jan Paweł II. Otóż w dniu 14 października 2011 roku na wewnętrznym dziedzińcu Wszechrosyjskiej Państwowej Biblioteki Literatury Obcej w Moskwie im. M. I. Rudomino (WPBLO) został odsłonięty pomnik Karola Wojtyły – Jana Pawła II. Jest on darem ambasady Polski i Fundacji „Semper Polonia”. Upamiętnił on rocznicę rozpoczęcia konklawe i na dwa dni przed rocznicą wyboru ówczesnego metropolity krakowskiego na papieża. Chociaż Święty Jan Paweł II nigdy nie był w Rosji, to teraz w jej stolicy stanął monument papieża-Polaka – światowej rangi intelektualisty. Na dodatek pomnik stanął 1,5 km od Kremla. Ogólnorosyjska Państwowa Biblioteka Literatury Zagranicznej im. MI Rudomina zwana też „Inostranka” jest federalną biblioteką specjalizującą się w literaturze zagranicznej. Założona w 1921 roku jako biblioteka Instytutu Neofilologicznego. Swoją nazwę otrzymała w 1990 roku na cześć założycielki i pierwszej dyrektorki Margarity Iwanowny Rudomino, która pracowała w bibliotece od momentu jej otwarcia do kwietnia 1973 roku. W 2016 roku Centrum Kultur Słowiańskich otrzymało księgozbiór nieczynnej Biblioteki Literatury Ukraińskiej. Zawiera książki z krajów uczestniczących w Forum Kultur Słowiańskich: Rosji, Ukrainy, Białorusi, Słowenii, Słowacji, Bułgarii, Czech, Polski, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii i Macedonii. Na terenie Biblioteki odbywają się międzynarodowe konferencje, seminaria, okrągłe stoły i wystawy. Biblioteka organizuje imprezy w różnych miastach Rosji, pomaga w doskonaleniu umiejętności bibliotekarzy, wydaje naukowe i pomocnicze indeksy bibliograficzne, czasopisma, kalendarze z ważniejszymi datami, prowadzi prace nad automatyzacją procesów bibliotecznych i tworzeniem bazy danych.

Na wewnętrznym dziedzińcu tej biblioteki znajduje się kolekcja reprezentująca ponad dwadzieścia pomników i popiersi reprezentujące wielkich myślicieli i filozofów z całego świata i z różnych okresów historii. Są tutaj mianowicie popiersia takich ludzi jak: Milorad Pavic, Dmitrij Lichaczow, A. Jozsef, J. Gashek, M. Ferdowsi, Alexander Menu, Sigismund Herberstein, Simon Bolivar, Abraham Lincoln, Yuri Rychu Heine, Raoul Wallenberg, M. Gandhi, Maurice Maeterlinck, Nikolai Novikov, Machiavelli, I. Vazikovu de Assis, Leonardo da Vinci a także pomniki D. Joyce, Świętego Jana Pawła II (Karola Wojtyły), Mirzy Akhundova, czy też Papieża Benedykta XV-go i E. Gajdara. Wejście na dziedziniec jest darmowe, ale lepiej sprawdzić godziny otwarcia biblioteki. (http://www.intomoscow.ru/skulptury-vo-dvore-biblioteki-inostrannoiy-literatury.html )

Pomnik przedstawiający Jana Pawła II jest dziełem artysty ukraińskiego Aleksandera Wasiakina oraz dwóch młodych rosyjskich rzeźbiarzy Ilji i Nikity Fioklinów. Przedstawia wybitnego humanistę jakim był Jan Paweł II. Został przedstawiony w pełnych szatach, ale bez tradycyjnego czteroramiennego krzyża pektoralnego dla Papieża. Święty Jan Paweł II jest w naturalnych rozmiarach, siedzący na fotelu i spoglądający w dal. Na kolanach trzyma Biblię, na której opiera dłoń. Na otwartej stronie Pisma Świętego wyryto słowa z prologu Ewangelii św. Jana „Na początku było Słowo” (J 1,1). Autor pomysłu Grigorij Amnuel wyjaśnił, że „Jest to pomnik osobowości, moim zdaniem, największej w XX wieku”. Swoją wielkością pomnik papieża dominuje nad innymi. Idea takiego właśnie uczczenia Jana Pawła II w stolicy Rosji pojawiła się w środowisku niezależnej inteligencji moskiewskiej. Na początku w skład grupy inicjatywnej wchodziło kilka osób, a projekt przez długi okres czasu był utrzymywany w tajemnicy. Na czele grupy stanęli dyrektor generalna WPBLO Jekatierina Gienijewa i Grigorij Amnuel – reżyser, scenarzysta, polityk, działacz społeczny i dziennikarz. Wyznał on, że pomysł postawienia pomnika papieża powstał po spotkaniu z Papieżem w Rzymie w 2003 roku, gdy był członkiem delegacji „Klubu Europejskiego” Rosyjskiej Dumy Państwowej. Jan Paweł II przyjął wówczas delegację.

Jak wyznał później Amnuel – „Spotkanie z Ojcem Świętym, z wielkim humanistą i wielkim człowiekiem zapadło mi w sercu na zawsze” – i podkreślił, że była to dla niego jedna z najważniejszych chwil w życiu. W jednym z wywiadów przypomniał, jak bardzo Jan Paweł II pragnął odwiedzić Rosję i nie było mu to dane. “Dlatego powstała idea postawienia pomnika, aby każdy, kto zechce, mógł przyjść do biblioteki i spojrzeć papieżowi prosto w oczy, a potem się zadumać” – powiedział reżyser.

Na odsłonięcie pomnika zaproszono ok. 200 osób, wybitnych przedstawicieli rosyjskiej inteligencji, polityków, a także zagranicznych dyplomatów. Uroczystość uświetniła m.in. kompozycja «Chaconne memoria del Giovanni Paolo II» wykonana przez Orkiestrę „Sinfonia Varsovia» pod dyrekcją kompozytora Krzysztofa Pendereckiego. „Cieszę się, że dziś tu jestem” – podzielił się swoimi odczuciami światowej sławy dyrygent, kompozytor Krzysztof Penderecki.

W ideę postawienia w Moskwie papieskiego pomnika zaangażowała się także polska dyplomacja w Moskwie. Finanse na realizację projektu pomnika zebrała Fundacja Semper Polonia w Warszawie. Głównymi sponsorami były m.in. Fundacja Polska Miedź, Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo, Przedsiębiorstwo Eksploatacji Rurociągów Naftowych „Przyjaźń”, System Gazociągów Tranzytowych EuRoPol Gaz i ZELINO Ltd. Część środków zebrano także w samej Rosji.

Co jest bardzo również ciekawe w ubiegły roku w Irkucku na Syberii stanął również pomnik św. Jana Pawła II. To najdalej na Wschód od Moskwy zlokalizowany obelisk papieża – Polaka. Rzeźba została przywieziona do Irkucka w 2017 roku i jest darem polskich motocyklistów – uczestników Rajdu Katyńskiego. Ceremonii poświęcenia i odsłonięcia pomnika przewodniczył ordynariusz miejscowej diecezji pod wezwaniem św. Józefa ksiądz biskup Cyryl Klimowicz. Duszpasterz wezwał wiernych do zgłębiania nauki św. Jana Pawła II i kierowania się w codziennym życiu wskazaniami, które pozostawił katolikom papież – Polak.

Kościół ten odwiedziłem wraz z moją żoną w 2019 roku pokonując trasę słynną „Transsyberyjską” linią kolejową z Sankt Petersburga przez Moskwę do Irkucka.

W 2020 roku Polonia w Rosji uczciła setną rocznicę urodzin św. Jana Pawła II. Nasi rodacy złożyli kwiaty obok wizerunków Świętego Jana Pawła II w kościołach między innymi w Moskwie i Irkucku a także w Sankt Petersburgu i Smoleńsku. W trakcie transmisji mszy świętej z moskiewskiej katedry przypomniano, że -„Święty Jan Paweł II uczył wierności wobec Boga i przypominał, że Bóg jest zawsze wierny człowiekowi”.