Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok, który stawia pod znakiem zapytania działania Instytutu Pamięci Narodowej, a w szczególności decyzje prezesa IPN, Karola Nawrockiego. Sąd unieważnił dwa postanowienia, na mocy których prezes Nawrocki nałożył na Stowarzyszenie „Wizna 1939” grzywny w celu przymuszenia organizacji do wykonania obowiązków prawnych. Jak przekonuje samo stowarzyszenie, była to nie tylko bezprawna próba represji, ale także próba wyeliminowania organizacji, która od lat działa na rzecz pamięci o ofiarach II wojny światowej.

REKLAMA

Represje wobec Stowarzyszenia „Wizna 1939”

Stowarzyszenie „Wizna 1939”, które od lat działa w zakresie edukacji historycznej i ochrony pamięci o wydarzeniach związanych z 1939 rokiem, stało się celem działań represyjnych ze strony IPN. W listopadzie 2022 roku prezes IPN Karol Nawrocki wystawił tzw. „Tytuł Wykonawczy” i złożył wniosek o przymuszenie organizacji do wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z decyzją wojewody mazowieckiego, na Stowarzyszenie „Wizna 1939” nałożono grzywnę w wysokości 20 000 zł, a także dodatkowe koszty egzekucyjne. Kwota ta została niezwłocznie ściągnięta z konta bankowego organizacji, co poważnie zagroziło jej dalszej działalności.

Sprawa w sądzie administracyjnym

Organizacja, nie zgadzając się z decyzjami IPN, zdecydowała się na złożenie skargi do sądu administracyjnego. Jak twierdzą przedstawiciele „Wizny 1939”, już od samego początku sprawa miała wyraźnie charakter represyjny i bezprawny. Stowarzyszenie argumentuje, że działania prezesa Nawrockiego miały na celu nie tylko ukaranie, ale wręcz zniszczenie organizacji, której roczny budżet odpowiadał wysokości nałożonej grzywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko stowarzyszenia, unieważniając dwa postanowienia prezesa IPN. Sąd wskazał na brak podstaw prawnych do działań, które miały na celu przymuszenie organizacji do wykonania obowiązków, które – według sądu – nie były w ogóle obowiązkiem stowarzyszenia. Z kolei prezes Nawrocki, mimo licznych próśb o wycofanie się z tej sprawy, nie zareagował na argumenty strony, co teraz skutkuje ogromną kompromitacją jego samego oraz Instytutu Pamięci Narodowej.

Inwigilacja i próba cenzury

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez „Wiznę 1939”, IPN nie tylko podejmował działania prawne przeciwko organizacji, ale także śledził jej działalność w mediach społecznościowych, wykonując tzw. „zrzuty ekranowe” postów, które miały stanowić dowód w sprawie. „Zrzuty” te, po poświadczeniu przez notariusza, były następnie wykorzystywane w procedurze prawnej, co w opinii stowarzyszenia stanowiło formę inwigilacji. Jak dodają przedstawiciele „Wizny 1939”, było to nie tylko nieetyczne, ale również nielegalne działanie, mające na celu szkalowanie ich wizerunku i ograniczenie działalności.

Kompromitacja IPN i Nawrockiego

Unieważnienie decyzji IPN przez sąd jest uderzeniem nie tylko w Karola Nawrockiego, ale także w instytucję, którą kieruje. Stowarzyszenie „Wizna 1939” wskazuje na ogromne rozbieżności w sile instytucji IPN – z rocznym budżetem sięgającym pół miliarda złotych i zatrudnieniem setek pracowników – w porównaniu do organizacji, która funkcjonuje w oparciu o dobrowolne składki członkowskie i darowizny. Mimo to, to mała organizacja wygrała sprawę z gigantem administracyjnym, co w ocenie stowarzyszenia stanowi kompromitację samego prezesa Nawrockiego.

„To wstyd dla prezesa Nawrockiego i całego IPN. Zamiast skupić się na swoich podstawowych zadaniach związanych z historią i edukacją, próbowano zniszczyć legalnie działającą organizację społeczną, która nie tylko działa w interesie publicznym, ale również zgodnie z prawem” – komentują przedstawiciele „Wizny 1939”.

Dalsze konsekwencje dla Nawrockiego

Sprawa ta, z jednej strony, stanowi poważny cios dla wizerunku Karola Nawrockiego, który – co warto zaznaczyć – jest obecnie kandydatem na prezydenta RP. Z drugiej strony, stawia pod znakiem zapytania sposób, w jaki zarządza Instytutem Pamięci Narodowej. Przypadek „Wizny 1939” jest dowodem na to, że IPN, zamiast skupić się na swojej roli edukacyjnej i badawczej, coraz częściej angażuje się w działania represyjne i pozaprawne wobec organizacji społecznych.

W ocenie „Wizny 1939”, osoby odpowiedzialne za tę akcję powinny ponieść konsekwencje. „To działanie na szkodę demokracji i wolności organizacji społecznych w Polsce. Prezes Nawrocki oraz ci, którzy brali udział w tej sprawie, powinni podać się do dymisji” – dodają przedstawiciele stowarzyszenia.

Wyrok sądu administracyjnego w sprawie Stowarzyszenia „Wizna 1939” jest nie tylko wygraną organizacji, ale również swoistym ostrzeżeniem przed nadużywaniem władzy przez instytucje państwowe. Z pewnością sprawa ta będzie miała dalsze konsekwencje nie tylko dla przyszłości prezesa Nawrockiego, ale także dla reputacji IPN w kontekście jego roli w polskim życiu publicznym.