Zabytki architektury rosyjskiej.

Arsenał Moskiewskiego Kremla to zabytek architektury XVIII-XIX wieku. Znajduje się między wieżami Troicka i Nikolskaja. Został założony przez Piotra I w 1701 roku jako „dom zbrojowni”. Zbudowany w latach 1702-1736 przez architektów Christopha Konrada, Dmitrija Iwanowa, Michaiła Czoglokowa, Johanna Schumachera. Budynek te ucierpiał w wielkim pożarze moskiewskim w 1737 roku. W latach 1786-1796 został odrestaurowany przez Matwieja Kazakowa i inżyniera Iwana Gerarda. Został jednak wysadzony w powietrze przez wycofujące się wojska napoleońskie w 1812 roku. Odbudowany i  odrestaurowany w latach 1815-1828 przez A. N. Bakariewa, I. L. Mironowskiego, I. T. Tamanskiego i E. D. Twurina. Obecnie w Arsenale mieszczą się koszary pułku kremlowskiego oraz obsługa administracyjna i biura komendanta Kremla.

Po wielkim pożarze moskiewskim w 1701 roku Piotr I nakazał budowę Zbrojowni która według carskiego pomysłu miała stać się magazynem wojskowym i miejscem przechowywania trofeów wojennych.  Budynek powstał w 1702 roku na miejscu spalonego carskiego Żytnij Dworu, rozebranych Komnat Cukrowych, cerkwi „Paraskewy” – Piątku i Wjazdu Pańskiego do Jerozolimy oraz majątków Trubieckoj i Streszniew. Grupa architektów zaczęła budować Zbrojownię, kierowana przez architekta Michaiła Czoglokowa, autora Wieży Suczariwa. Wśród nich byli M. Remezow, I. Saltanow, Sakson Christoph Konrad i inni architekci. Brama Zbrojowni została zaprojektowana przez architekta D. Iwanowa, malarza V. Minina i grawera A. Szczobenka. Prace szły powoli, z przerwami, co wynikało z skromnych środków na budowę. W latach 1711-1713 dwukondygnacyjny budynek zbudowano po dach. Początkowo budynek nie miał okien od strony miasta i miał dość ponury wygląd; wewnątrz ściany miały być pokryte malowidłami przedstawiającymi kolumny oplecione liśćmi winogron, a brama frontową miała być ozdobiona rzeźbą. W 1713 (lub 1714) dach niedokończonego budynku zawalił się pod ciężarem złoconych dachówek i przebił się przez sklepienia obu kondygnacji. Konsekwencje zniszczenia nie zostały natychmiast wyeliminowane: fundusze nadal były przydzielane w niewystarczającym stopniu, zmarł architekt zbrojowni M.I. Czoglokow, a inni rzemieślnicy zostali zatrudnieni przy innych budynkach w Petersburgu. Dopiero w 1722 roku Christoph Konrad został specjalnie sprowadzony do Moskwy na budowę Arsenału. Po śmierci Piotra I praktycznie ustały przydziały na budowę. Konradowi udało się jednak w planie ukończyć obwód trapezoidalnej budowli i częściowo przykryć ją  dachem. Przedstawiony przez niego projekt wykończeniowy został odrzucony, a w 1731 Konrad został zwolniony. Od tego samego roku budowa Arsenału została przekazana pod jurysdykcję biura artyleryjskiego Senatu. Prace budowlane prowadzili architekt I. J. Schumacher i rzeźbiarz I. Muskop pod nadzorem feldmarszałka B. K. Minicza. W trakcie budowy sklepienia zastąpiono płaskimi stropami, ozdobiono fasadę zachodnią, przebito okna w murze między wieżami Arsenału a od strony Bramy Nikolskiej pojawił się bogato zdobiony portal główny. Wewnętrzną elewację budynku udekorowano w stylu barokowym, przywrócono dawne formy dachu. Do 1736 roku budowa budynku została zakończona. Podczas pożaru Katedry Trójcy Świętej w 1737 roku spłonął dach i wszystkie drewniane części budynku. Arsenał przez długi czas stał w ruinie. W 1754 roku architekt D. V. Ukhtomski sporządził projekt restauracji i przebudowy budynku. Odbudowę Arsenału w latach 1786-1796 przeprowadził inżynier A. I. Gerard pod kierunkiem architekta M. F. Kazakowa. W trakcie prac budowlanych przywrócono sklepienia, przedpożarową sylwetkę dachu oraz kolorystykę elewacji budynku. Główny portal zyskał klasyczny fronton, a zamiast starych ganków zbudowano rampy prowadzące bezpośrednio na drugie piętro. W 1812 roku z rozkazu Napoleona część budynku została wysadzona w powietrze. Arsenał został odrestaurowany i otrzymał nowe wykończenie w latach 1815-1828 zgodnie z projektem opracowanym przez moskiewskich architektów A. N. Bakarewa, I. L. Mironowskiego, I. T. Tamanskiego i E. D. Twurina. Elewacje dziedzińca Arsenału otrzymały późno klasycystyczny wygląd, malowniczy fryz elewacji zewnętrznej zastąpiono stiukiem, naroża budynku pokryto boniowaniem. Zamiast ramp na dziedzińcu zainstalowano klatki schodowe, a wysoki dach zastąpiono bardziej płaskim dachem dwuspadowym. Jednocześnie budynek pomalowano na jednobarwny żółty kolor, powszechny w okresie późnego klasycyzmu. Budynek Arsenału został ponownie uszkodzony podczas rewolucji październikowej. Został odrestaurowany w 1922 roku. W latach 1927 i 1965 na fasadzie umieszczono tablice upamiętniające rozstrzelanych przez podchorążych żołnierzy 56 pułku oraz ku czci poległych oficerów garnizonu kremlowskiego. Dwukondygnacyjny budynek w planie ma kształt kwadratu z wewnętrznym dziedzińcem, do którego prowadzi brama z placu Senatu i Troickiego. Dolna kondygnacja została wykonana z kamienia rustykalnego. Grubość murów to 4 arszyny tj. 2,84 m. Okna z głębokimi skosami ustawione są parami, w dużych odstępach, ściany uzupełnia rzeźbiony fryz z białego kamienia. Nie zachował się wysoki dwukondygnacyjny dach budynku. Z dwóch stron Arsenał przylega do muru Kremla, którego wysokość musiała zostać obniżona prawie o połowę, aby lepiej doświetlić pomieszczenia. Arsenał został pomyślany przez Piotra I nie tylko jako zbrojownia, ale także jako muzeum rosyjskiej chwały wojskowej. Już w 1702 roku car nakazał sprowadzić tu z Ukrainy i Smoleńska działa zdobyte w bitwach z wrogiem i „położyć je na wieczną chwała dla pamięci”. W 1819 roku wzdłuż fasady budynku umieszczono 875 zdobycznych armat w tym zdobytych na napoleońskich najeźdźcach. W 1960 roku sprowadzono tu stare rosyjskie armaty, które stały w pobliżu dawnej Zbrojowni.  

Zródła:

  1. Описание Арсенала на сайте музеев Московского Кремля, https://www.kreml.ru/ru/kremlin/buildings/Arsenal/  – (dostęp 21-10-2021)
  2. Арсенал, https://web.archive.org/web/20131207063207/http://archive.kremlin.ru/articles/buildings02.shtml  – (dostęp 21-10-2021)
  3. история кремля, https://web.archive.org/web/20131204062220/http://archive.kremlin.ru/articles/history_00.shtml  –   (dostęp 21-10-2021)
  4. Арсенал, http://museums.artyx.ru/books/item/f00/s00/z0000023/st032.shtml  –   (dostęp 21-10-2021)
  5. Oleg G . Ulyanov, Ульянов О.Г. Древнейший арсенал в Московском Кремле – место рождения русской артиллерии // Война и оружие: Новые исследования и материалы. Труды Шестой Международной научно-практической конференции 13-15 мая 2015 года. СПб., 2015. Ч. IV. C. 220-243. –  ( dostęp 21-10-2021)
  6. И.Е. Забелин, ИСТОРИЯ ГОРОДА МОСКВЫ, http://rusarch.ru/zabelin1.htm   – ( dostęp 21-10-2021)
  7. Wikipedia.