Hampi, wioska i miasto świątynne położone w Stanie Karnataka w połudnowo-wschodnich  Indiach to jedno z bogatszych w zabytki historycznych miejsc w Indiach. Będąc zafascynowany Hampi odwiedziłem to miejsce trzykrotnie, nie tylko z powodu zabytków, ale również z powodu słonia a w zasadzie słonicy o imieniu Lakshmi będącej w tamtejszej świątyni Virupaksha, który bardzo dziwnie się zachował za pierwszym razem jak mnie zobaczył. Później za każdym razem zawsze rozpoznawała mnie w tłumie i czekała aż podejdę do niej (http://pressmania.pl/niezwykla-historia-podczas-podrozy-w-indiach/).

Hampi w Ramajanie przedstawiono pod nazwą Kiśkinda opisując je jako miejsce panowania małp Bali i Sugriwa i ich króla Hanumana. Miasto to było również w pewnym momencie kiedy było u szczytu swojej historii, jednym z najbogatszych miast na świecie,. Leży na miejscu dawnej stolicy hinduskiego państwa Widźajanagar, której pozostałości zachowały się do dzisiaj. Miasto założono w 1336 roku w górskiej okolicy na prawym brzegu rzeki Tungabhadra. Zostało zniszczone przez wojska muzułmańskie w 1565 roku. To, co z daleka może wydawać się pofałdowanym terenem gigantycznych głazów, z których każdy balansuje niepewnie jeden na drugim, tworząc niejasne kształty i wzory, to w rzeczywistości majestatyczne ruiny Hampi. Grupa zabytków w Hampi, obejmująca ponad 1600 zabytków na powierzchni 26 km kwadratowych, w środkowo-wschodniej części Karnataki, w pobliżu granicy stanu z Andhra Pradesh. Miejsce to zostało w 1986 roku wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.  Ruiny te otaczają plantacje bananowe. Kwitnące miasto zamieniło się w gruzy po półrocznym oblężeniu w drugiej połowie XVI wieku. Muzułmanie zdobywając je pozostawili po grabieży resztki świątyń, domów i grobowców. Ocalały złożone systemy nawadniające, zbiorniki i świątynie. Hampi jest jednym z najważniejszych atrakcji turystycznych Indii. Ludzie z całego kraju odwiedzają Hampi ze względu na te piękne zabytki i historię. Według statystyk z roku 2014 Hampi było najczęściej wyszukiwanym indyjskim miejscem w Internecie. Dziś Hampi jest również znane jako Widźajanagar (Vijayanagara). Spacerując po pozostałościach wspaniałych fortów, pałaców i bram, można tutaj zobaczyć wspaniałą architekturę tamtych czasów. Pomniki wiele mówią o historii tego miejsca, które w XIV wieku było zamożnym i bogatym królestwem, ale które ostatecznie zostało zrujnowane w wyniku ataków Mogołów. Historia Hampi sięga epoki neolitu. Fakt ten został ustalony na podstawie znalezionych tu ceramicznych naczyń z tamtych stuleci. Surowe, okazałe miejsce Hampi było ostatnią stolicą ostatniego wielkiego hinduskiego królestwa Widźajanagar. Jego bajecznie bogaci książęta budowali drawidyjskie świątynie i pałace, które wzbudzały podziw podróżników między XIV a XVI wiekiem. Podbite przez dekańską konfederację muzułmańską w 1565 roku, miasto było plądrowane przez okres sześciu miesięcy, zanim zostało opuszczone. Spektakularne otoczenie Hampi jest zdominowane przez rzekę Tungabhadra, skaliste pasma wzgórz i otwarte równiny z rozległymi pozostałościami budowli. Wyrafinowanie zróżnicowanych systemów miejskich, królewskich i sakralnych jest widoczne w ponad 1600 zachowanych obiektach, które obejmują forty, elementy nadrzeczne, kompleksy królewskie i sakralne, świątynie, kapliczki, sale z filarami, bramy, posterunki obronne, stajnie, konstrukcje wodne itp. Wśród nich można wyróżnić kompleks świątynny Kryszny, Narasimha, Ganeszy, grupę świątyń Hemakuta, kompleks świątynny Aczyutaraya, kompleks świątynny Vitthala, kompleks świątynny Pattabhirama, kompleks Lotus Mahal. Podmiejskie miasteczka (puras) otaczały duże drawidiańskie kompleksy świątynne, zawierające świątynie pomocnicze, bazary, obszary mieszkalne i zbiorniki, wykorzystujące unikalne technologie hydrauliczne oraz umiejętnie i harmonijnie integrując miasto i architekturę obronną z otaczającym krajobrazem. Szczątki odkryte w tym miejscu wyznaczają zarówno zakres dobrobytu gospodarczego, jak i status polityczny, który kiedyś tutaj istniał, wskazując na wysoko rozwinięte społeczeństwo. Sama stolica tego królestwa stanowi znakomity przykład pewnego rodzaju konstrukcji a zniszczenie królestwa Widźajanagara w bitwie pod Talikota w 1565 roku n.e. pozostawiła po sobie zespół żywych świątyń, wspaniałych archeologiczne pozostałości w postaci wyszukanych budowli sakralnych, królewskich, cywilnych i wojskowych, a także ślady jego bogatego stylu życia, wszystko zintegrowane z naturalnym otoczeniem. Inną unikalną cechą świątyń w Hampi są szerokie ulice dla rydwanów otoczone rzędami filarów. Kamienny rydwan przed świątynią jest również świadectwem jej religijnych rytuałów. Większość konstrukcji w Hampi jest zbudowana z lokalnego granitu, wypalanych cegieł i zaprawy wapiennej. Najbardziej preferowaną techniką konstrukcyjną był murowany z kamienia i zadaszony latarnią system słupów i nadproży. Masywne mury fortyfikacyjne mają nieregularnie cięte kamienie. Architektura Vijayanagara jest również znana z zastosowania elementów architektury indo-islamskiej w świeckich budynkach, takich jak Łaźnia Królowej i Stajnia Słoni, reprezentujących wysoce rozwinięte, wieloreligijne i wieloetniczne społeczeństwo. odzwierciedlające ewolucję scenariusza religijnego i politycznego, a także postęp w sztuce i architekturze. Miasto osiągnęło wielkomiejskie rozmiary i zostało uwiecznione w słowach wielu zagranicznych podróżników jako jedno z najpiękniejszych miast w tamtym okresie.  

Większość zabytków jest w dobrym stanie zachowania.  Hampi, nawet dzisiaj, nadal ma znaczenie religijne dzięki obecności świątyni Virupaksha i funkcjonującego klasztoru Adi-Shankara. Aby zwiedzić całość kompleksu zabytków należy tutaj przebywać kilka dni. Lecz do zwiedzenia ważniejszych zabytków potrzeba pełnego dnia „od świtu do zmierzchu” dla odwiedzania różnych części, które tworzą ruiny Hampi. Grupa zabytków w Hampi jest szeroko zaklasyfikowana do kultur hindu, Jain i Muzułmańskich zabytków, obejmujących także szereg kompleksów rynkowych, świątyń, kapliczek, zabytków wzgórza, zbiorników wodnych, stajni słoni, kuchni społecznościowych i fontann, meczetu i grobowca. Jest w tym ponad 20 różnych ważniejszych budowli często oddalonych od siebie o kilka kilometrów, dlatego dobrze jest wynająć rikszę, którego kierowca będzie też przewodnikiem po okolicy.

Zródła:

  1. UNESCO, Group of Monuments at Hampi, https://whc.unesco.org/en/list/241/  – (dostęp 24-11-2021)
  2. Temples in Hampi, https://www.holidify.com/collections/temples-in-hampi  – (dostęp 24-11-2021)
  3. About Group of Monuments, Hampi, https://www.yatra.com/indian-monuments/hampi/group-of-monuments   – (dostęp 24-11-2021)
  4. Kotowiecki A., Niezwykła historia podczas podróży po Indiach, http://pressmania.pl/niezwykla-historia-podczas-podrozy-w-indiach/ – (dostęp 24-11-2021)
  5. Top Attractions in Hampi, https://www.tripadvisor.in/Attractions-g319725-Activities-Hampi_Bellary_District_Karnataka.html  – (dostęp 24-11-2021)
  6. Wikipedia.