Podstawowym celem banku centralnego w Polsce jest utrzymanie inflacji na poziomie 2.5%. Bank centralny sam ustala cel inflacyjny oraz wskaźnik inflacji. Pierwsza Rada Polityki Pieniężnej ustaliła cel na poziomie 2.5% +/-1% oraz CPI jako wskaźnik inflacji do którego cel się odnosi.

Powstaje pytanie, jak długo inflacja może znajdować się poza celem, aby społeczeństwo uznało, że bank centralny nie realizuje swojego podstawowego zadania. O ile obecnie można jeszcze argumentować, że mamy bezprecedensowe szoki związane z pandemią Covid-19, to w przyszłym roku, jeżeli inflacja pozostanie wysoka, trudno będzie zrzucić winę na szoki gospodarcze.

Wówczas możliwe będzie kilka scenariuszy:
– zmiana celu inflacyjnego lub wskaźnika inflacji (podobnie jak kreatywne księgowanie wydatków sektora finansów publicznych w przypadku przekraczania limitu deficytu lub długu)
– znaczące podniesienie stóp procentowych w celu spowolnienia wzrostu gospodarczego (praktycznie niemożliwe przed wyborami parlamentarnymi w 2023 roku)
– tłumaczenie w stylu „Polacy, nic się nie stało”, bo winne są takie czy inne podwyżki, bo inflacja wkrótce sama spadnie.

Warto pamiętać, że członkowie RPP nie ponoszą odpowiedzialności karnej ani cywilnej za brak realizacji podstawowego celu banku centralnego, natomiast Prezes NBP może odpowiadać za swoją działaność przed Trybunałem Stanu, w przypadku zmiany większości parlamentarnej.

Długotrwale podwyższona inflacja prowadzi do wielu niekorzystnych zjawisk, w tym do niszczenia klasy średniej, która z takim trudem była budowana w Polsce w minionych trzech dekadach.

W najbliższych miesiącach przekonamy się, czy mamy w Polsce niezależny bank centralny.

Fot. Shutterstock

prof. Krzysztof RybińskiAutor: prof. dr hab. Krzysztof Rybiński
Absolwent Wydziału Matematyki i Informatyki oraz Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie następnie uzyskał stopień doktora nauk ekonomicznych; pracę habilitacyjną obronił w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie; pracował jako informatyk w Japonii, następnie jako pracownik naukowo-dydaktyczny na Wydziale Nauk Ekonomicznych UW; był konsultantem Banku Światowego, Uniwersytetu Środkowo-Europejskiego oraz dyrektorem administracyjnym w Centrum Badań Ekonomicznych Europy Środkowej i Wschodniej; w latach 1997-2004 główny ekonomista i dyrektor zarządzający w trzech bankach komercyjnych (ING, BZ WBK i BPH); wiceprezes Narodowego Banku Polskiego (2004-2008); członek Komitetu Ekonomiczno-Finansowego UE (2007-2008); członek Polskiego Urzędu Nadzoru Finansowego; zastępca gubernatora Banku Światowego w Polsce (2007-2008); członek rad nadzorczych kilku spółek sektora finansowego (2008-2009) oraz partner w Ernst & Young Poland (2008-2010); w latach 2010-2015 był rektorem Akademii Finansów i Biznesu Vistula, a w latach 2015-2018 rektorem Uniwersytetu Narxoz w Kazachstanie; autor wielu publikacji naukowych i prasowych w zakresie ekonomii i finansów; w 2000 r. uznany przez dziennik „Rzeczpospolita” za najlepszego ekonomistę rynków finansowych w Polsce; w międzynarodowych rankingach kilkakrotnie plasowal się w czołówce ekonomistów zajmujących się regionem Europy Środkowo-Wschodniej; w 2012 w ankiecie przeprowadzonej wśród polskich liderów biznesu został uznany za najbardziej wpływowego polskiego ekonomistę; laureat nagrody Champion CEEMAN w kategorii Zarządzanie Instytucjami, za udane i szybkie reformy na Uniwersytecie Narxoz; od kilku lat zajmuje się Big Data, pracuje nad kilkoma projektami badawczymi, które obejmują modele uczenia maszynowego. W młodości ćwiczył karate. Pod adresem www.rybinski.eu prowadził swój popularny blog.